Był apel poległych, były słowa o historii kurierów tatrzańskich, bez których trudno wyobrazić sobie funkcjonowanie Polskiego Państwa Podziemnego w trakcie niemieckiej okupacji.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"119003"}

Na potężnym, trzynastotonowym głazie stanęły figury górali, kurierów tatrzańskich, którzy przez Tatry na Węgry prowadzą londyńskiego emisariusza. Wielki głaz ustawiono na górnej płycie centrum przesiadkowego w Kuźnicach. W czwartek 20 czerwca odbyła się uroczystość odsłonięcia monumentu, który wzniesiony został staraniem społecznego komitetu budowy. Twórcą pomnika jest Janusz Jędrzejowski. Przez kilka dni przy osadzaniu figur pracowali: artysta rzeźbiarz Tomasz Ross, który figury odlał w odlewni, jego pomocnik Mieczysław Młynarczyk, pomysłodawcy, czyli Zbigniew Mrowca i Andrzej Stanek oraz twórca pomnika Janusz Jędrzejowski i prowadzący prace budowlane na placu Łukasz Kiernia. 

- Idea była dubeltowa, ja miałem w rodzinie kuriera. Nazywał się Andrzej Frączysty-Kuśtyjon - przypomina Andrzej Stanek, pomysłodawca ustawienia Pomnika Kurierów Tatrzańskich. - W klubie sportowym "Szarotka" w Chochołowie organizowaliśmy 11 razy zawody sportowe imienia Kurierów Tatrzańskich. Od 2003 roku mój poprzednik, prezes Irek Rzepka, zięć kuriera Stanisława Frączystego. Covid nam pokrzyżował plany, ale wrócimy do tych biegów. Były biegi narciarskie, strzelanie. Biegi przełajowe. Zadzwonił do mnie Zbyszek Mrowca w 2020 i powiedział, że trzeba by zrobić pomnik Józkowi Krzeptowskiemu, kurierowi. Powiedziałem jestem za, ale nie imiennie jednemu, ale wszystkim.

Pomoc znad Bałtyku

I tak 7 lipca 2020 powołali społeczny komitet budowy pomnika. Współtworzyli go: Józef Pitoń, Kazimierz Gąsienica-Byrcyn, Apoloniusz Rajwa jako ciało doradcze. Wysyłali pisma do różnych instytucji, jak: TPN, Muzeum Tatrzańskie, TOPR, przewodnicy tatrzańscy, urząd miasta, powiat tatrzański, kancelaria prezydencka, ministerstwa. Dostawali kolejne patronaty, ale potrzeba było pieniędzy. Zbiórka szła bardzo opornie. - Gdyby nie kilkukrotne, mocne wsparcie finansowe Olgi i Mateusza Sobczaków z Gdańska, to dziś nie byłoby odsłonięcia tego pomnika - podkreśla Andrzej Stanek. Dodaje przy tym, że darczyńców było więcej i podziękowania należą się wszystkim, którzy dorzucili swoją cegiełkę na budowę monumentu. Łączny koszt budowy pomnika to około 180 tysięcy złotych. 

W sowieckich kazamatach

Figury wykonane zostały w brązie. Widzimy dwóch kurierów oraz emisariusza, którego przeprowadzają na teren Węgier. Kurierzy to postaci górali, młodszy i starszy, reprezentują dwa pokolenia. Cel postawienia pomnika jest czysto patriotyczny. Społeczny komitet budowy postanowił uczcić pamięć bohaterów, którzy podczas wojny, przechodząc przez Tatry, przenosili: broń, rozkazy, meldunki, walutę, sztandary na odcinku Zakopane - Budapeszt. Wszystko to, co robili, było potrzebne, aby utrzymać kontakt okupowanego kraju z jego legalnymi władzami w Europie Zachodniej. Było to bardzo ryzykowne i wielu z kurierów zapłaciło za tę działalność najwyższą cenę. - Niektórzy niemieckie więzienia czasów wojny zamienili po wojnie w sowieckie kazamaty, bo po drugiej wojnie światowej byli prześladowani przez Urząd Bezpieczeństwa - dodaje Janusz Jędrzejowski. 

Górska potyczka z Niemcami

Podczas dzisiejszej uroczystości o trudnej, wojennej historii mówił Łukasz Filipowicz, burmistrz Zakopanego, starosta tatrzański Andrzej Skupień, a także Piotr Bąk, były starosta powiatowy. Kulminacyjnym punktem uroczystości był apel poległych. Po części oficjalnej wystąpiły rekonstrukcyjne grupy historyczne. Przybyli członkowie Stowarzyszenia Grupa Historyczna "Zgrupowanie Radosław", która organizuje rajdy śladami Kurierów Tatrzańskich na trasie Warszawa-Zakopane-Budapeszt. W niewdzięcznej roli Niemców patrolujących granicę wystąpili członkowie Nadwiślańskiej Grupy Rekonstrukcji Historycznej III Pułku Strzelców Podhalańskich. - Wolelibyśmy wystąpić w mundurach strzelców z orlimi piórami, no ale taka bywa też potrzeba chwili, że musieliśmy odegrać potyczkę w mundurach naszego przeciwnika - Kazimierz Bernard, dowódca Nadwiślańskiej Grupy Rekonstrukcji Historycznej III Pułku Strzelców Podhalańskich.

Więcej zdjęć z uroczystego odsłonięcia pomnika Kurierów Tatrzańskich w naszej galerii: https://24tp.pl/g/3683

Rafał Gratkowski

[WIDEO]1358[/WIDEO]

[WIDEO]1361[/WIDEO]