Z Piotrem Sałajczykiem, pianistą, prezesem Towarzystwa im. Szymanowskiego w przededniu 47. Festiwalu Muzyki Karola Szymanowskiego rozmawia Paweł Pełka.

- Jak daleko sięgają pana związki z Towarzystwem im. Karola Szymanowskiego?
- Prezesem Towarzystwa jestem od 2022 roku, wcześniej byłem jego wiceprezesem. Zdarzało się mi występować na festiwalu, właściwie jestem związany z Towarzystwem od pięciu lat.

- Karol Szymanowski jako kompozytor to ważna postać w pana życiu?
- To, można powiedzieć postać kluczowa. W granym przeze mnie repertuarze często pojawiają się utwory Karola Szymanowskiego. Mój doktorat był poświęcony jego dziełom fortepianowym. Moje uczucie do kompozytora, oraz jego twórczości jest silne i długotrwałe.

- Co jest takiego w muzyce Szymanowskiego, co pana zafascynowało?
- Początkowo był to pewnie duch wspaniałego czasu międzywojennego wyrastający z Młodej Polski. Bardzo lubię modernizm Szymanowskiego i to, że jego twórczość bardzo się zmieniała. Cenię komplikacje materii dźwiękowej i to, że bardzo dbał o to, aby jego muzyka nie była zbyt łatwa, żeby ulegała pewnego rodzaju sublimacji. Szymanowski miał niezwykły dar tworzenia pięknych melodii - tematów. Był tez kolorystą, jego faktury muzyczne są olśniewające. Drugi okres w jego twórczości - ten impresjonistyczno-ekspresjonistyczny, oraz ostatni - z pierwiastkami narodowymi, gdzie w np. mazurkach pięknie zaklęty jest folklor Podhala, należą do moich ulubionych.

- Szymanowski nie jest jedyną osobą łączącą pana z Podhalem?
- Jestem dumny z tego, że mam żonę góralkę z Podhala. Dwoje z trojga moich dzieci urodziło się w szpitalu im. Dr T. Chałubińskiego w Zakopanem. Często gościmy u rodziny mojej żony, oboje nas pasjonuje kultura Podhala. Karolina jest fotografką, więc w obrazie uwiecznia nie tylko nasz festiwal, ale także kiedyś na przykład Festiwal Folkloru Ziem Górskich. Jestem więc z Podhalem związany od strony zawodowej, ale także uczuciowej.

- Program tegorocznego Festiwalu jest przebogaty. Zaplanowano aż 13 koncertów.
- Program jest bardzo różnorodny. Na jednym z koncertów wystąpi dwóch akordeonistów i skrzypaczka, a na innym trzy instrumentalistki grające na instrumentach smyczkowych. Będziemy mogli usłyszeć kwintet instrumentów dętych. Do Zakopanego przyjeżdżają w tym roku gwiazdy polskiej (i nie tylko) muzyki klasycznej. Będą znakomite zespoły oraz soliści. Jestem szczególnie zadowolony z finału festiwalu. Nieczęsto wielka orkiestra symfoniczna jest zapraszana do Zakopanego, a w finałowym koncercie wystąpi Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Śląskiej Yaroslava Shemeta, który jest jaśniejącą gwiazdą dyrygencką Polski i Europy. To bardzo wyjątkowa rzecz.

- Wśród utworów, które pojawią się na festiwalu, są dzieła z różnych okresów, gatunków. Z jednej strony mamy oczywiście Szymanowskiego, ale jest też Chopin czy Beethoven.
- Chodziło o to, aby każdy słuchacz znalazł coś dla siebie. Gdy prezesem Towarzystwa był Arkadiusz Kubica przyzwyczaił nas do pogłębionego programowania i tego, że festiwal zawsze miał temat przewodni. W zeszłym roku był to Szymanowski i emigracja. Ja tym razem wybrałem Młodą Polskę i młodą Europę. To pojemny, atrakcyjny temat. Młodą Polskę w muzyce tworzyła grupa kompozytorów, którzy byli sponsorowani przez księcia Lubomirskiego. Ich filozofia sztuki brała się z młodopolskiego przeciwstawieniu się staremu porządkowi świata. Stąd w programie oprócz dzieł Szymanowskiego pojawiają się utwory Ludomira Różyckiego i Grzegorza Fitelberga oraz Mieczysława Karłowicza, który formalnie nie należał do tego nurtu, ale jego dzieła spełniają młodopolskie standardy, dlatego w  finałowym koncercie Jakub Jakowicz wykona koncert skrzypcowy Karłowicza. Młoda Europa to co prawda termin, który nie istnieje w muzykologii, ale geograficznie i historycznie jest chyba usprawiedliwiony. Chodziło o to, aby pokazać twórców czasu Szymanowskiego. To często również kompozytorzy, z których dziedzictwa Szymanowski korzystał, pojawią się więc utwory Debussy`ego i Ravela. Wiadomo, że festiwal odbywa się w okresie wakacyjnym, część publiczności to turyści. Publiczność chce miło spędzić czas, my chcemy jej to umożliwić. Muzyka Szymanowskiego i modernizmu bywa trudna i skomplikowana, wykorzystujemy więc również arcydzieła muzyki klasycznej i stąd w programie utwory np. Beethovena i F. Chopina.

- Ważnym punktem każdego Festiwalu są prawykonania utworów.
- Towarzystwo im. Szymanowskiego każdego roku zamawia nowy utwór u kompozytorów i na Festiwalu odbywa się jego premiera. Tym razem zaproszenie do napisania przyjął nestor kompozytorów Zygmunt Krauze, z którym spotkanie wypełni pierwszy wieczór Festiwalu. Oprócz tego będziemy mieć dwa inne prawykonania. Będzie to kompozycja "Ponad Szczytami" niemieckiego kompozytora Thomasa Emanuela Corneliusa i utwór fortepianowy, parafraza tematów chopinowskich skomponowana przez katowickiego kompozytora Stanisława Bromboszcza.

- Festiwal to nie tylko koncerty, ale także ciekawe spotkania?
- Tak, przypominamy postać Zygmunta Mycielskiego, który był przyjacielem Szymanowskiego, był też świadkiem tamtej epoki. Po wojnie był m.in. redaktorem naczelnym Ruchu Muzycznego oraz prezesem Związku Kompozytorów Polskich. Zbiega się to z premierą książki Beaty Bolesławskiej-Lewandowskiej napisanej dla Polskiego Wydawnictwa Muzycznego. Autorka przyjedzie do Zakopanego i w Okszy będzie opowiadać o tej postaci. Po wykładzie zapraszamy do galerii Orskiego, gdzie Kwartet Śląski i pianista Łukasz Chrzęszczyk wykonają kameralne utwory Mycielskiego. Muzyka Mycielskiego zabrzmi raz jeszcze na koncercie finałowym, będzie to jego „Lamento di Tristano” napisane po śmierci Szymanowskiego.

- 13. festiwalowych koncertów będzie odbywać się w różnych lokalizacjach w Zakopanem?

- To będzie taka mała muzyczna podróż przez unikalne przestrzenie Zakopanego. Dzięki naszym partnerom, którzy nas goszczą, rozpoczynamy Festiwal w Czerwonym Dworze. Koncerty odbęda się też w galerii Hasiora, Orskiego, w willi Atma, hotelu Belvedere i nowym miejscu - Grand Hotelu Stamary. Moim marzeniem jest jednak, abyśmy mogli kiedyś spotkać się w sali koncertowej dedykowanej wykonaniom muzyki, bo festiwale, które odbywają się w Zakopanem (a przecież jest ich kilka!) bardzo potrzebują takiego miejsca.

p