W czasie czwartkowej sesji zakopiańskiej Rady Miasta będzie głosowana petycja do Sejmu w sprawie zmiany przepisów. Taka zmiana pozwoliłaby na dalsze pobieranie opłaty miejscowej w Zakopanem. Dziś radni z Komisji Ekonomiki jednogłośnie poparli uchwałę, a jednocześnie rozważają pozwanie ekologicznej organizacji. Bierze ona udział w procesie, który ma pobieranie takiej opłaty miejscowej zakazać.

Sprawa toczy się o dość wysoką stawkę. Rocznie z opłaty miejscowej zwanej kiedyś taksą klimatyczną Zakopane czerpie ponad 5 milionów złotych. Z wyliczeń radnego Tymoteusza Mroza wynika, że po uszczelnieniu zbierania opłaty kwota ta mogłaby wzrosnąć do 10, a może nawet 20 milionów złotych. Tak uczyniły władze Kościeliska i tam wpływy z tej opłaty wzrosły kilka razy.

Pozew i przegrana Zakopanego

Tymczasem kilka lat temu prywatna osoba pozwała Zakopane o zwrot bezprawnie - jej zdaniem pobranej opłaty, ze względu na zanieczyszczenie powietrza. Proces zakończył się przegraną Zakopanego, chociaż od wyroku miasto złożyło skargę kasacyjną. Nie ma jeszcze ostatecznego rozstrzygnięcia w tej sprawie.

Na czwartkowej sesji radni będą podejmować uchwałę w sprawie: "wystąpienia do Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej z petycją o podjęcie inicjatywy ustawodawczej w zakresie nowelizacji ustawy Prawo Ochrony Środowiska oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinna spełniać miejscowość, w której można pobrać opłatę miejscową."

Czystsze powietrze w Zakopanem

Jak zaznaczają radni, stan powietrza w Zakopanem w ostatnich 10 latach znacznie się poprawił. Teraz samo Zakopane spełnia warunki, które pozwalają na pobieranie opłaty miejscowej. Okazuje się, że pod uwagę brany jest cały region. Jeżeli w jednej z okolicznych gmin przekroczone są normy zanieczyszczeń, opłaty miejscowej też nie będzie można pobierać. Radni w petycji będą postulować o zmianę tych przepisów. Komisja Ekonomiki jednogłośnie przegłosowała poparcie dla projektu takiej petycji. Ostateczne głosowanie zaplanowano na czwartek.

Pozew przeciwko ekologom?

Przy okazji dyskusji na ten temat radny Tymoteusz Mróz sformułował wniosek o zlecenie miejskim prawnikom rozważenia pozwu przeciwko ekologicznej organizacji ClientEarth o wynagrodzenie za straty wizerunkowe i finansowe w związku z działaniami dotyczącymi spraw sądowych wokół opłaty miejscowej. Radni twierdzą, że powietrze w Zakopanem jest już teraz dobrej jakości, a pozwy dotyczące opłaty miejscowej są bezpodstawne i wpływają na wizerunek, a także starty finansowe Zakopanego. Wniosek został przegłosowany jednogłośnie.

Fundacja ClientEarth odpowiada

O komentarz do takiego wniosku poprosiliśmy Fundację ClientEarth Prawnicy dla Ziemi.

Jak tłumaczą przedstawiciele Fundacji, nie będą oni komentować ewentualnych zapowiedzi pozwu ze strony Zakopanego. ClienthEarth odniosło się natomiast do całej sprawy związanej z opłatą miejscową:

W 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że w Zakopanem nie zostały dopełnione wymagania klimatyczne, aby pobierać opłaty miejscowe. Ten werdykt to efekt skargi na uchwałę miasta, którą złożył turysta Bogdan Achimescu.

 
Fundacja ClientEarth Prawnicy dla Ziemi wspiera turystę od strony prawnej, nie pobierając za to żadnych opłat i działając w ramach swoich zadań statutowych, wśród których są też działania na rzecz poprawy jakości powietrza w Polsce.

 
Turysta, który odwiedził Zakopane w 2015 roku, zakwestionował pobór opłaty klimatycznej. Według niego podatek został pobrany bezprawnie, bo w świetle prawa  strefa, w której miasto jest położone, nie spełnia kryteriów określonych w ustawie Prawo Ochrony Środowiska.

W czasie kiedy skarga była składana cała strefa małopolska zakwalifikowana była do klasy C, co oznacza, ze występowały tam przekroczenia standardów jakości powietrza, a Zakopane od lat borykało się z problemem smogu. Zresztą według najnowszej oceny GIOŚ z 2023 r. strefa małopolska również została zaliczona do klasy C.

Mimo że Zakopane przegrało w NSA, nie zastosowało się do wyroku. Gdy turysta przyjechał do miasta ponownie, znów musiał uiścić opłatę. Dlatego, powołując się na wygraną przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wystąpił o zwrot opłaty. On zwrot otrzymał, ale miasto nadal pobiera opłatę od tysięcy turystów. Dlatego turysta zaskarżył do WSA uchwałę, na postawie której Zakopane twierdzi, że dalej może opłaty pobierać. Sprawa jest w toku.

 
Istotą tych postępowaniach jest prawo do czystego, zdrowego powietrza i dobro mieszkańców i mieszkanek oraz turystów i turystek. Jeśli powietrze w Zakopanem się poprawi, to wspaniała wiadomość. Na razie przepisy są takie, że Zakopane nie może pobierać opłaty miejscowej.

Fundacja była również zaangażowana w podobne sprawy w Sandomierzu, Toruniu i Szczyrku, które również leżały w obszarach zakwalifikowanych do strefy C (czyli tam, gdzie były notowane znaczące przekroczenia jakości powietrza). Te miasta zrezygnowały z pobierania opłaty. Zakopane – mimo prawomocnego wyroku NSA – nadal pobiera opłaty.

O innych działaniach Fundacji na rzecz czystego powietrza

Fundacja ClientEarth Prawnicy dla Ziemi działa w Polsce od blisko 15 lat i od początku jakość powietrza jest jednym z kluczowych obszarów jej działań.

 
Fundacja była zaangażowana w przygotowanie przełomowych uchwał antysmogowych w Krakowie i Warszawie.

 
Wraz z dwojgiem mieszkańców Warszawy i Stowarzyszeniem Miasto Jest Nasze wniosła do Trybunału w Strasburgu skargi dotyczące nieskutecznej polityki poprawy jakości powietrza w województwie mazowieckim (co poprzedzone było krajowymi postępowaniami sądowymi). Pozwała też producenta “ekogroszku” za promowanie ekościemy, bo węgiel nie jest produktem eko. W 2023 r. opublikowała też raport o pobieraniu opłat miejscowych w kurortach narciarskich i uzdrowiskach w południowej Polsce.

 
Na początku 2024 r. wraz kilkoma innymi organizacjami pozarządowymi zorganizowała Okrągły Stół na rzecz Poprawy Jakości Powietrza, w którym wzięli udział przedstawiciele rządu, strona społeczna czy naukowcy. Efektem tego wydarzenia była lista postulatów dla rządu w zakresie walki ze smogiem.

Te wszystkie działania mieszczą się w zakresie typowych działań organizacji społecznych w całej Europie. 

p