Brak kontroli nad najmem krótkoterminowym skutkuje pączkującymi w blokach "zakładami masażu".

- Pani na oko po pięćdziesiątce. To już jej kolejny weekend pod Tatrami. Wynajmuje mieszkanie w bloku na piątek i sobotę, w niedzielę wraca do siebie. Nie. Nie kryje się z tym, co robi. Przyjmuje mężczyzn. Miejscowych, czy turystów. Bez różnicy - usłyszeliśmy w jednym z zakopiańskich bloków.

Klatka obok. Drugie piętro. Dużo młodsza i ładniejsza, jak twierdzą sąsiedzi, dziewczyna. Mieszkanie wynajęła w tym samym celu. Zarzeka się jednak, że wykonuje tylko masaże relaksacyjne. Klienci walą drzwiami i oknami. Czasem któryś pomyli dzwonek i budzi sąsiadów. 

O uciążliwości najmu krótkoterminowego piszemy regularnie. Dotyka on głównie mieszkańców bloków, w których lokale wykupują inwestorzy spoza Podhala. Udostępniają swe mieszkania turystom. Anonimowość i kompletny brak kontroli nad tą działalnością sprawia, że wielu "turystów" przyjeżdża pod Giewont, żeby się wyszaleć. Balują do rana przez cały weekend, a mieszkańcy nie mają chwili spokoju. Do tego dochodzą śmieci produkowane powyżej zgłoszonych przez właściciela limitów. I podrzucane na potęgę do miejskich koszy. Od jakiegoś czasu coraz częściej mieszkania wynajmują do pracy zarobkowej panie lekkich obyczajów. Najczęściej na weekend, nieraz, w szczycie sezonu na tydzień. 

Nowy Targ podobnie

Okazuje się, że problem dotyka nie tylko mieszkańców Zakopanego. Do naszej redakcji napisał czytelnik z Nowego Targu. - Mamy w bloku wiele problemów. Goście, którzy wynajmują mieszkania na krótki okres, bardzo często nie szanują ciszy nocnej, urządzają głośne imprezy i zakłócają spokój mieszkańców. Interwencje policji, choć konieczne, są jedynie rozwiązaniem krótkotrwałym. Ponieważ po wyjeździe najemców problem powraca, gdyż przyjeżdżają kolejni. Wszystko zaczyna się od nowa - podkreśla w liście nowotarżanin. Przypomina, że właściciele, kuszeni wizją większych profitów, preferują wynajem krótkoterminowy. To systematycznie uszczupla zasoby lokali na wynajem długoterminowy dla mieszkańców. W efekcie osoby planujące osiedlenie się w danym mieście stają w obliczu coraz wyższych cen.

- Sąsiedztwo nieruchomości z przeznaczeniem na najem krótkoterminowy wpływa również niekorzystnie na ceny nieruchomości sąsiadujących czy to w bloku, czy dzielnicach jednorodzinnych - dodaje nasz czytelnik.

Nadzieja w ustawie

- Jestem ostatni, który miałby komuś ograniczać możliwości na prowadzenie działalności gospodarczej. Niemniej nie może być tak, by prowadzący wynajem krótkotrwały, na przykład w bloku, robili to kosztem mieszkańców, kosztem ich życia, pozbawiając spokoju, możliwości wypoczynku - zaznacza Łukasz Filipowicz, burmistrz Zakopanego. - Dlatego też mocno kibicujemy i trzymamy kciuki za podjęciem nowej ustawy, która da możliwość działania w tym zakresie. 

Jak podkreśla burmistrz Łukasz Filipowicz, gmina w tej chwili ma mocno ograniczone pole działania. Władze miasta nie mogą ingerować w prywatną własność, a taką są mieszkania na wynajem. Przypomina też, że różne kraje, dla których turystyka to ważne źródło zasilania budżetów, na różne sposoby walczą i próbują zapanować nad niedogodnościami wynajmu krótkoterminowego. Przykładem Hiszpania, która wprowadziła licencje na wynajem krótkotrwały. Są przyznawane tylko właścicielom lokali usytuowanych na parterze i pierwszym piętrze zabudowań. Na wyższych kondygnacjach wynajmu krótkoterminowego prowadzić legalnie nie można. - Oczywiście są wyjątki, lokalne władze mogą przyznać licencje na wyższe piętra, jeśli właścicielem całego obiektu jest ta sama osoba - dodaje Łukasz Filipowicz.

Zdaniem burmistrza, najlepszym rozwiązaniem, jakie wprowadzić może nowa ustawa, będą ograniczenia obszarowe. - Uważam, że to wspólnoty mieszkaniowe powinny mieć prawo decydowania o tym, jakie jest przeznaczenie mieszkań w danym bloku czy kamienicy. Wspólnoty mogłyby też zwracać się do gminy, aby dany obszar całkowicie wyłączyć z tego typu usług - mówi burmistrz Filipowicz. Dodaje, że najbardziej sprawiedliwie, gdyby o przeznaczeniu mieszkań decydowali sami mieszkańcy skupieni we wspólnocie. Przykładowo, jeśli w klatce jest dziewięć mieszkań i jeden właściciel chce prowadzić wynajem krótkoterminowy, a reszta nie - to wspólnota nie wyraża zgody na działalność. Odwrotnie w przypadku, gdy większość mieszkań została wykupiona specjalnie pod wynajem, wspólnota większością głosów może się zgodzić, by usługę, która jest uciążliwa, aprobować.

- To sprawiłoby, że każdy kupujący mieszkanie w bloku mógłby wcześniej sprawdzić, jaka jest uchwała wspólnoty. I czy może kupić mieszkanie pod wynajem, które przynosi duży dochód w krótszym terminie, czy w danym bloku są tylko mieszkania pod wynajem długoterminowy. Wtedy ten dochód będzie miał rozłożony w dłuższym czasie - podsumowuje Łukasz Filipowicz. Jego zdaniem takie rozwiązania sprawią, że zróżnicują się ceny mieszkań. Te na długi termin wynajmu staną się tańsze i bardziej dostępne dla mieszkańców Zakopanego.

Mała gmina, duży problem

- Najem krótkoterminowy i projekt ustawy, nad którą pracują w Warszawie, to jest temat, którym będziemy żyć przez najbliższe miesiące. Nie mam co do tego wątpliwości. Niezwykle ważny temat - podkreśla Roman Krupa, wójt gminy Kościelisko i prezes Porozumienia Gmin Górskich RP. - W moim przekonaniu jedna z najważniejszych kwestii pod względem społecznym, wymagająca dobrego i jak najszybszego rozwiązania. Dzisiaj praktycznie poza kontrolą.

Wójt wyjaśnia, że mniejsze gminy, takie jak Kościelisko, również mają problem z wynajmem krótkoterminowym, choć nie ma tu dużych osiedli i bloków, jak w Nowym Targu czy Zakopanem. Niejednokrotnie inwestor kupuje istniejące budynki mieszkalne i przerabia je na apartamenty pod wynajem. Dla okolicznych mieszkańców, którzy wynajmu nie prowadzą, może to być uciążliwe sąsiedztwo. A dla tych, którzy prowadzą podobną działalność - rodzaj niezdrowej konkurencji.

- Od razu mamy szereg pytań o to, czy od działalności odprowadzane są podatki, na jakich zasadach w budynku mieszkalnym prowadzony jest wynajem krótkoterminowy - wyjaśnia Roman Krupa. Jego zdaniem założenia przygotowanej przez Ministerstwo Sportu i Turystyki ustawy są prawidłowe. Gmina dostanie do ręki narzędzia, dzięki którym opanować będzie można jeszcze lepiej szarą strefę.

Rejestracja i wyłączenia

Ustawa przewiduje bowiem obowiązek rejestracji lokali pod najem krótkoterminowy w gminach. Do tego możliwość wyłączania danych obszarów z prowadzenia tego typu usług przez samorządy. Plus obowiązkowe regulaminy i numery kontaktowe do właścicieli. Mają one być dostępne zarówno dla klientów, jak i mieszkańców. To tylko te ważniejsze zamiany, jakie Ministerstwo Sportu i Turystyki zapowiadało jesienią zeszłego roku.

- Teraz kwestia szczegółów w ramach poszczególnych etapów legislacji i zadbania o egzekucję. I tego jako przedstawiciel gminy turystycznej, górskiej, zamierzam mocno pilnować - zapowiada Roman Krupa.

Ustawa ma na celu nie tylko zapanowanie nad szarą strefą i poprawę bezpieczeństwa klientów. Zabezpiecza przede wszystkim interesy mieszkańców budynków mieszkalnych, w których lub w pobliżu których takie usługi są prowadzone. Ustawa ma również zobowiązać portale internetowe i platformy, które udostępniają lokale dla turystów, do przekazywania do gmin danych odnośnie liczby noclegów i opłat za pobyt krótkoterminowy.

Po konsultacjach międzyresortowych i konsultacjach społecznych projekt ustawy ma we wrześniu lub październiku trafić do Sejmu. Przepisy mają wejść w życie najpóźniej w drugiej połowie maja 2026 roku.

Rafał Gratkowski