Władek Ciężak - "Baton" - znał wszystkich, pomagał każdemu. Dziś siedzi sam, ze łzami w oczach wspomina boiska, które tworzył własnymi rękami, i izbę pamięci, którą wyrzucono na strych.

Na każde zawołanie - tak o Władysławie Ciężaku mówi wielu, każdy, kto przez lata miał do czynienia z zakopiańskim sportem. „Baton” - bo tak wołali na niego i piłkarze, i trenerzy - przez 50 lat był podporą Centralnego Ośrodka Sportu. Bez niego nie byłoby ani boiska na dole, ani na górze pod lasem, ani pamięci o ludziach, którzy grali, trenowali i zwyczajnie kochali piłkę.

Od boiska na Słonecznej po reprezentację Polski

Baton pamięta wszystko. Pierwsze kopnięcia piłki na Słonecznej, amatorskie bramki z desek, mecze osiedlowe. A potem - wielka piłka. WKS Zakopane, ligowe mecze z Wisłą Kraków, hokej na lodowisku, reprezentację Kazimierza Górskiego.

- Kaziu Górski to był człowiek. Zabrał mnie raz jako kierownika sprzętu na mecz Polska-Holandia. Ja, jedyny cywil, w autobusie z reprezentacją. Tak się zaprzyjaźniliśmy, że dał mi Złotą Odznakę. Teraz gdzie ona jest? Leży gdzieś na ich strychu.

- Był tam, gdzie był potrzebny - w Cetniewie, w Popradzie, na zgrupowaniach olimpijskiej kadry. W kantorku przy boisku, skąd nadzorował wszystko. Sam zbudował szatnię z metalowego baraku, sam załatwił krzesełka z Pucharu Świata.

Izba Pamięci - muzeum z serca

Największa duma "Batona" to jego mała izba pamięci. Nie muzeum - to było coś więcej. Serce, w którym biła historia polskiej piłki. Setki koszulek, piłki z autografami, zdjęcia, puchary, proporczyki. 

- Miałem koszulkę od Tomaszewskiego - dostał ją od Mario Zagallo (znany brazylijski piłkarz i trener - przyp. red.). - Mam też od Robbena (znakomity holenderski piłkarz - przyp. red), jak grał w Bayernie. I nowe Śląska Wrocław, za 450 zł każda. Ale to nie o wartość chodzi, tylko o wspomnienia. Przechowywał w niej pamiątki od każdego, kto coś znaczył dla polskiego futbolu - i od tych, którzy po prostu przyjechali trenować. - Bo jak ktoś potrzebował pomocy - woziłem do szpitala, kupowałem herbatę, nosiłem piłki. Ludzie to widzieli. Odwdzięczali się jak mogli.

Jak wyrzuca się pamięć?

Ale nadszedł dzień, kiedy "Baton" przestał być potrzebny. - Odszedł dyrektor Danikiewicz - jedyny, który mnie bronił. A jak przyszli nowi, to przyszli też z decyzją: trzeba to wszystko zabrać. Mówili: może na skoczni, może gdzie indziej. Ale nigdzie nie dali miejsca.

Kiedy chorował po zatruciu spalinami i granulatem z boiska, nie było go w pracy. - Poszedłem potem - patrzę, wszystko wyniesione. Bez pytania. Na strych.

"Baton", który 20 razy przeżył zmiany dyrektorów COS-u, dziś nie może zrozumieć, jak łatwo można było zlekceważyć pół wieku oddania. - Nie potrzebuję pieniędzy. Chciałem tylko, żeby to, co zebrałem, pokazać dzieciakom. W tym mieście już nikogo to nie obchodzi.

Plan, który miał dawać radość

"Baton" miał plan. Trzecią edycję Memoriału Macharskiego. Chciał zorganizować licytację koszulek i pamiątek. Zaprosić Grzegorza Latę, zrobić to z rozmachem. Pieniądze - dla dzieci, dla zakopiańskiego klubu. 

- Wszystko miałem dograne. Plakaty wydrukowane, telewizja miała przyjechać. Proboszcz, znajomi, kierownicy klubów. I wszystko się rozpadło. Bo nie było komu pomóc, nie było gdzie tego zrobić.

Sprzedać kolekcji nie chce. - Co mnie to ratuje? Zdrowie się liczy. Nie pieniądze. Ja to wszystko trzymałem z myślą o młodych. Żeby wiedzieli, że tu kiedyś coś było.

75-letni chłopak z batonem

Pseudonim „Baton” wziął się z prostego powodu. - Jak jechaliśmy na mecze, to chłopaki brali piwko, a ja batony. Do herbatki. To mnie tak nazwali. Dziewczyny się śmiały, że słodki chłopak jestem.

Dziś ten "chłopak" ma 75 lat i serce złamane bardziej niż kiedykolwiek. Siedzi w swoim domu, z notatkami, zdjęciami, medalami - tym, co udało mu się ocalić. Reszta została zapomniana, porzucona na strychu budynku przy boisku pod lasem.

- Najwięcej boli, że tak niewiele trzeba było. Kawałek ściany. Gablota. Cokolwiek. Bo ja już nie muszę tam być. Ale te pamiątki powinny. Dla tych, co przyjadą. Dla dzieci.

Nie zapomnijmy

Ta historia nie jest tylko o "Batonie". To historia o tym, jak łatwo zapominamy o ludziach, którzy dawali wszystko, nie oczekując niczego. O tym, jak boisko może być ważniejsze niż stołek dyrektora. Jak baton może być ważniejszy niż medal. Nie pozwólmy, żeby jego Izba Pamięci na zawsze została na strychu. 

Jurek Jurecki