Kochają deszczową pogodę i wcale nie tęsknią za słońcem. Piszemy o arabskich turystach w Zakopanem. Rozmawiamy też z Magdaleną Chelbi Kuleszą, romanistką, absolwentką Uniwersytetu Jagiellońskiego, znawczynią języka i kultury arabskiej, która blisko 40 lat mieszka i pracuje w Tunezji.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"132242"}

- Przyjeżdżam do Zakopanego od 10 albo nawet 11 lat. Deszcz mi absolutnie nie przeszkadza. Słońca to ja mam dość u siebie, w domu - mówi Omar z Egiptu. Upodobał sobie Zakopane właśnie za deszczowy lipiec. Czasem spędza tu też październik. - Ja u siebie w Egipcie sprawdzam na bieżąco prognozę pogody. Gdy widzę, że jest szansa na deszcz, to pakuję się i rezerwuję bilety lotnicze do Krakowa. Tam wynajmuję auto i jestem w Zakopanem.

Mieszkańcy Zakopanego przyzwyczaili się już do arabskiego lata. Każdego sezonu pod Giewont przybywają goście z północnej Afryki i regionu Zatki Perskiej. Noszą egzotyczne dla nas stroje i bardzo się od siebie różnią. W prasie ogólnopolskiej pojawiły się jednak głosy, że jest ich dużo mniej niż rok temu. A to przez rasistowskie zachowania ruchu tzw. obrońców granic oraz strach przed lataniem w obliczu wojny na Bliskim Wschodzie. 

- Nie jest ich mniej, choć nie obserwujemy już takiego przyrostu liczby gości jak w poprzednich latach - wyjaśnia Karol Wagner, wiceprezes Tatrzańskiej Izby Gospodarczej. - W tradycyjnym modelu rozwoju zakładaliśmy jeszcze dwa lata wzrostu, ale w tym sezonie jest zatrzymanie, z korektą w dół, którą dopiero będziemy mogli sprawdzić na zakończenie sezonu letniego. Choć nie był to najlepszy lipiec, liczbę turystów z Polski mieliśmy bardzo dużą. Stąd może klienci bardziej egzotyczni giną nam w tym tłumie i wrażenie, że jest ich mniej - zaznacza Karol Wagner.

Dodaje, że tak jak rok temu, około 30 procent przylatujących do Krakowa gości z krajów arabskich przybywa do Zakopanego. - Spadek liczby gości z tej destynacji mogą odczuwać kwaterodawcy operujący głównie przez Booking. Nie zauważyli, że rynek turystyczny opanowują niewielkie firmy operatorów, czy tu z terenu Małopolski, czy z Dubaju, które kierują klientów bezpośrednio w wybrane miejsca. 

Wiceprezes TIG przyznaje, że polityczna wojna o głosy wyborców, wszelkie akcje antyimigranckie i głoszenie rasistowskich haseł nie tylko na granicach, odbić się mogą wcześniej czy później na ruchu turystycznym w takich ośrodkach jak Zakopane. Turyści obserwujący bieżące wydarzenia wybiorą inne kierunki i miejsca na wypoczynek, uznając, że Polska nie jest już dla nich  bezpieczna. 

O tym, co nasi goście z krajów arabskich lubią, za czym nie przepadają i na co powinniśmy uważać w codziennych kontaktach, rozmawiamy z Magdaleną Chelbi, która we wrześniu 1986 roku wyjechała z Polski do Tunezji i tam już została. Przedstawiamy też rodzinę z Omanu, którą spotkaliśmy w parku miejskim.

W Tunezji piją piwo, w Arabii Saudyjskiej za alkohol grozi więzienie

- Tu często mąż decyduje, co kobieta ma na sobie. Czystość jest dla nich niezmiernie ważna, papier toaletowy w łazience to za mało, z drugiej strony sale modlitw w hotelach czy restauracjach to lekka przesada - mówi w rozmowie z Rafałem Gratkowskim Magdalena Chelbi Kulesza, romanistka, absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego, znawczyni języka i kultury arabskiej, która blisko 40 lat mieszka i pracuje w Tunezji.

- Od kilku sezonów Zakopane przyjmuje coraz więcej turystów z państw arabskich. Widzimy, że przybywają z różnych kultur. Jedne kobiety ubrane są na czarno od stóp do głów, z całkowicie zasłoniętą twarzą i wąską szparą na oczy, a inne noszą się bardziej "po europejsku", mają tylko zasłonięte włosy. Czy to różnice wynikające z różnego stopnia ich religijności?

- Faktycznie, w zeszłym roku byłam w Zakopanem i macie nie tylko dużą ilość, ale też bardzo duży przekrój mocno zróżnicowanych turystów arabskich. Różnice te wynikają z różnych powodów. Powody kulturowe i społeczne są takie, że kobiety z większych miast, tam gdzie wpływy krajów zachodu są większe, mogą być ubrane bardziej w stylu "europejskim". Są powody religijne. Tu jednak strój zależy również nie tylko od religijności kobiety, ale przede wszystkim męża. Niektórzy mężowie wręcz decydują co żona może "odkryć". To jak są ubrane Arabki, zależy też mocno od kraju pochodzenia. Najbardziej zakryte są chyba kobiety z Arabii Saudyjskiej.

- Na co powinniśmy zwracać szczególną uwagę w kontaktach z nimi? Czego absolutnie robić nie wolno, czym można takiego gościa urazić?

- Witając się z kobietą nie należy podawać ręki. Chyba że kobieta wyciągnie dłoń do uścisku. Ale wątpię, że którakolwiek z turystek z państwa arabskiego to zrobi. Kobiet w ogóle nie wolno dotykać. Bezpośrednich kontaktów z kobietami unikać będą również mężczyźni turyści, na pewno w obecności swoich żon. Poza tym normalne zachowanie zgodne z regułami savoir vivre nie powinno nikogo zrazić.

- My próbujemy się trochę do nich dostosować. Wielu restauratorów stosuje już menu z językiem arabskim, na wielu lokalach pojawiły się znaczki halal. Słyszymy, że także kwaterodawcy dokonują zmian, montują w łazienkach bidety. Chodzi o tak prozaiczną sprawę, jak papier toaletowy. Czy faktycznie w krajach arabskich nie wszędzie jest on używany? 

- W Tunezji papier toaletowy jest powszechnie dostępny i używany. W krajach Zatoki Perskiej, czyli takich jak Arabia Saudyjska, Bahrajn, Katar, Kuwejt, Irak, Oman, Iran i Zjednoczone Emiraty Arabskie - na pewno podstawą higieny jest mycie wodą w bidecie lub toaleta ze słuchawką. Niektórym to wystarcza. Inni używają papieru do osuszenia pupy z wody, ale nie jest to konieczne. Na pewno sam papier nie wystarczy.

- Kolejna sprawa to styl jazdy samochodami. Dostajemy listy od czytelników, w których pomstują na to, że nie respektują przejść dla pieszych. Momentami robi się niebezpiecznie.

- Zgadzam się, Arabowie często jeżdżą bez jakiegokolwiek szacunku dla przepisów. Tutaj jest wielkie pole do popisu dla policjantów. Należy po prostu karać mandatami. Skoro turyści arabscy wypożyczają samochody w Polsce, Niemczech czy Austrii, to widziałabym też dużą rolę firm, które wynajmują swym arabskim klientom samochody. Przydałyby się jakieś ulotki, broszury, żeby oni wiedzieli na co mogą sobie pozwolić, a co absolutnie nie przejdzie. Lepiej chyba prewencyjnie tak zapobiegać niż potem naprawiać.

- Arabowie przybywają do nas całymi rodzinami i zostają na dłużej niż nasi "turyści weekendowi". Po górach raczej nie chodzą. Mamy baseny geotermalne, ale masowo z nich nie korzystają. O jakie atrakcje dla nich powinniśmy zadbać?

- Dla takich gości bardzo ważne są dzieci i atrakcje dla nich. Czyli wszelkie parki atrakcji dla dzieci mogą być miejscem, gdzie i rodzice chętnie spędzą czas przy herbacie, kawie i przekąsce. Centra handlowe to też jest atrakcja dla takich gości. 

- A może nie powinniśmy się do nich dostosowywać? Wielu zakopiańczyków uważa, że przecież gdy my jeździmy do Tunezji, Dubaju czy Egiptu, nikt nam nie serwuje oscypków czy schabowego z kapustą?

- Wiem, że polscy turyści często tęsknią za rodzimymi potrawami podczas wakacji w Tunezji. Ale jestem zdania, że podróżuje się po to, by odkrywać, nowe smaki też. Jestem pewna, że arabska restauracja miałaby wzięcie w Zakopanym głównie wśród Polaków. Natomiast pewne jest, jeśli chodzi na przykład o modlitwę, bo słyszałam, że pojawiły się już w hotelach czy restauracjach sale modlitw, że to jest już przesada. Oni nie są tu, w Polsce u siebie i nie będą się czuć jak u siebie w domu. W Islamie wierny ma się modlić pięć razy dziennie. To zasada podstawowa, ale nie ma tam ściśle określonych godzin czy miejsc.

- Kwestia alkoholu. Wielu kwaterodawców jest zadowolonych, bo to spokojne rodziny, w ogóle nie używają alkoholu. Z drugiej strony policja informuje o kompletnie pijanym arabskim turyście, który prowadził samochód w stanie upojenia alkoholowego. To jak jest z tym niepiciem u osób z krajów arabskich?

- Wszystko zależy od osoby. Są muzułmanie, którzy piją alkohol. Na pewno są oni ogromną mniejszością w krajach Zatoki Perskiej. W Arabii Saudyjskiej sprzedaż alkoholu jest zakazana. Podobnie w Iranie czy Kuwejcie. Ale zdarzają się osoby, które piją. Powiem więcej. Tu, gdzie mieszkam, w Tunezji jest największe spożycie piwa wśród ludności arabskiej. Tunezyjczycy bardzo lubią piwo, mają browary. Produkują też swoją wódkę na bazie daktyli. Także jest z tym bardzo różnie. Wszystko zależy od człowieka.

Rafał Gratkowski