Boimy się wieczorami wychodzić z domów, a służby nie reagują - martwią się mieszkańcy Chłabówki w Zakopanem.

Od kilku tygodni w okolicy Jaszczurówki, Chłabówki Dolnej i Górnej pojawia się wieczorami niedźwiedzica z wyrośniętymi już jednorocznymi młodymi. W ciągu dnia zwierzęta przebywają w Tatrach, a wieczorem zachęcone łatwym sposobem zdobywania pożywienia schodzą na te zakopiańskie osiedla. Trzy niedźwiedzie nagrały już kamery monitoringu w dwóch posesjach w rejonie Chłabówki Górnej. W interencie pojawił się też filmik, na którym widać matkę z dwoma młodymi biegnącą w rejonie przystanku autobusowego na Chłabówce Górnej.

Boimy się wyjść z domów

- Wiadomo, że niedźwiedzie szukają przed zimowym snem pożywienia. Schodzą do miasta. W przeszłości już mieliśmy takie wizyty, ale nigdy nie było tu starej niedźwiedzicy z dwoma dużymi już niedźwiedziami. Wieczorem boimy się wyjść z domów, bo spotkanie z taką trójką może się źle zakończyć - mówi jeden z mieszkańców Chłabówki. Dodaje, że chowa na noc wszystkie pojemniki na śmieci, nie trzyma na zewnątrz żadnych odpadków, żeby zwierzęta nie miały przynęty.

"Nasze" niedźwiedzie bardziej spokojne 

W poprzednich latach Tatrzański Park Narodowy organizował nocne patrole, które gumowymi kulami odstraszały niedźwiedzie. Dzięki takiej polityce, zakładaniu obroży na te zwierzęta po polskiej stronie Tatr ataki tych zwierząt na ludzi są zupełnie sporadyczne i miały miejsce tylko w Tatrach, gdy turyści schodzili ze znakowanych szlaków. W Zakopanem nie było scen takich, jak w Liptowskim Mikulaszu po słowackiej stronie Tatr, gdzie niedźwiedź atakował ludzi na ulicy.

O sprawę niedźwiedzi z Chłabówki zapytaliśmy Tatrzański Park Narodowy.

Filip Zięba, wicedyrektor Tatrzańskiego Parku Narodowego i specjalista ds. niedźwiedzi, podkreśla, że TPN od wielu lat prowadzi systemowy monitoring populacji tych zwierząt. - Dzięki obrożom telemetrycznym możemy na bieżąco śledzić aktywność niektórych osobników i reagować, gdy zbliżają się do terenów użytkowanych przez ludzi - wyjaśnia. Jak zaznacza, zespół parku, składający się z doświadczonych specjalistów od fauny, działa w oparciu o najlepsze praktyki, z poszanowaniem bezpieczeństwa zarówno zwierząt, jak i ludzi.

Tam, gdzie łatwo zdobyć jedzenie

Zięba informuje również o udziale TPN w międzynarodowym programie LECA (Supporting the Coexistence and Conservation of Carpathian Large Carnivores). W jego ramach realizowane są nie tylko badania naukowe, ale też działania edukacyjne i informacyjne - w tym spotkania z lokalną społecznością i władzami oraz inicjatywy promujące odpowiedzialne zachowania w sąsiedztwie dzikiej przyrody. - Powstał także film poświęcony koegzystencji ludzi i dużych drapieżników, który rozpowszechniamy naszymi kanałami informacyjnymi - dodaje.

Jak wyjaśnia, jesienią niedźwiedzie naturalnie zwiększają swoją aktywność w poszukiwaniu pokarmu, przygotowując się do zimy. Zdarza się, że pojawiają się na obrzeżach Zakopanego, szczególnie w miejscach, gdzie łatwo zdobyć jedzenie - przy kompostownikach, niezabezpieczonych śmietnikach czy pod drzewami owocowymi. - Takie zachowania są zrozumiałe, ale mogą stać się niebezpieczne, jeśli niedźwiedzie nauczą się kojarzyć zapach śmieci z pożywieniem - ostrzega.

Nie możemy działać poza granicami TPN

Zięba zaznacza również, że osiedle Chłabówka Górna znajduje się poza granicami Tatrzańskiego Parku Narodowego, a tym samym parkowe służby nie mają prawnych możliwości podejmowania interwencji, takich jak odstraszanie zwierząt. Jak wyjaśnia, TPN może działać wyłącznie w granicach swojego obszaru, zgodnie z zasadą legalizmu (art. 7 Konstytucji RP). Na terenach miejskich odpowiedzialność za kwestie bezpieczeństwa i porządku publicznego spoczywa na gminie, o czym mówi art. 7 ust. 1 pkt 14 ustawy o samorządzie gminnym. Jednocześnie - jak przypomina - zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, to właśnie organy administracji publicznej są zobowiązane do zapewnienia warunków dla ochrony przyrody. Stanowisko to potwierdziła również Najwyższa Izba Kontroli w raporcie dotyczącym zwierząt wolno żyjących w miastach.

TPN nie pozostaje bierny

Podkreśla jednak, że TPN nie pozostaje bierny. - Jesteśmy w stałym kontakcie z władzami samorządowymi i służbami porządkowymi, służąc wsparciem eksperckim i doradczym - mówi. W jego ocenie kluczowe jest wspólne działanie wszystkich podmiotów: gminy, firm odbierających odpady oraz samych mieszkańców. Tylko w ten sposób można skutecznie ograniczyć sytuacje konfliktowe i budować trwałą koegzystencję człowieka z dziką przyrodą.

- Zależy nam na tym, aby niedźwiedzie zachowały naturalny dystans do człowieka, a mieszkańcy mogli czuć się bezpiecznie - podkreśla Filip Zięba. Apeluje również o przestrzeganie kilku prostych zasad:

* zabezpieczanie śmietników i kompostowników,

* niewystawianie worków z odpadami na zewnątrz wieczorem przed odbiorem,

* usuwanie spadłych owoców,

* niedokarmianie dzikich zwierząt,

* utrzymywanie porządku wokół posesji.

Jak zaznacza, nawet jedno zaniedbanie może sprawić, że niedźwiedź utrwali sobie przekonanie, iż warto wracać w okolice ludzkich domów - a to zachowanie bardzo trudne do odwrócenia. - Życie w sąsiedztwie dzikiej przyrody to przywilej, ale również zobowiązanie do troski o równowagę między naturą a człowiekiem - przypomina na zakończenie.

Straż miejska na posterunku

Leszek Golonka, komendant Straży Miejskiej w Zakopanem, zapewnia, że funkcjonariusze będą reagować na każde zgłoszenie w przypadku zagrożenia. – Nasz dyżurny jest dostępny przez całą dobę. Jeśli dojdzie do niebezpiecznej sytuacji, natychmiast podejmiemy interwencję – podkreśla komendant.

Dodaje również, że strażnicy rozdają mieszkańcom ulotki informujące, jak zabezpieczyć się przed wizytami dzikich zwierząt. Zawierają one m.in. zalecenia dotyczące zabezpieczania wiat, śmietników i kompostowników, unikania pozostawiania resztek jedzenia na zewnątrz oraz pilnowania zwierząt domowych.

Paweł Pełka