Opiewane przez poetów, literatów, malowane przez najlepszych polskich pejzażystów, dziś - najbardziej oblegane przez turystów Morskie Oko jest obiektem dwudniowej konferencji naukowej.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"135239"}

Dziś w "Opolance", filii Muzeum Tatrzańskiego rozpoczęła się ogólnopolska konferencja poświęcona Tatrom, a szczególnie Morskiemu Oku w literaturze i sztuce. Gości przybyłych z całego kraju witał Michał Murzyn, dyrektor Muzeum Tatrzańskiego oraz Kinga Nędza-Sikoniowska, szefowa "Opolanki" i Bianka Rolando, profesor Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. - Pierwszy dzień jest bardziej literaturoznawczy, drugi bardziej kulturoznawczy. Myślę, że każdy coś interesującego dla siebie znajdzie - zaznaczyła Kinga Nędza-Sikoniowska.  

- Zadaniem konferencji jest też krystalizacja wspólnoty naukowców, osób zainteresowanych tematem, entuzjastów. Abyśmy byli blisko siebie i wzajemnie podawali sobie nie tylko informacje, ale też mogli się ze sobą zakolegować, zaprzyjaźnić i sobie wzajemnie pomagać - podkreśliła Bianka Rolando. Dodała, że oprócz literatury, która jest na pierwszym miejscu, organizatorzy wraz z uczestnikami wplatają w te literackie wątki również sztuki piękne, teatr. - I się tego nie boimy, dlatego że to holistyczne, całościowe spojrzenie na te konteksty, również literackie, myślę, że jest wzbogacające, uzupełniające i jak najbardziej gościnne. W tej edycji będziemy mieli do czynienia z tym wspaniałym otoczeniem Morskiego Oka - dodała Bianka Rolando. 

Ryzykowny, bo atrakcyjny

- Wybór tego tematu na naszą drugą konferencję był tyleż atrakcyjny, co przecież ryzykowny - podkreśla Kinga Nędza-Sikoniowska - Jak wiemy, czasem nie jest łatwo zachwycać się Morskim Okiem, które stało się pewną ofiarą swojej urody i tego znaczenia, jakie ma dla naszej kultury. Trudno się zachwycać tym pięknem wśród morza głów innych osób, które przyszły z tym samym celem. Nie wszyscy ludzie z taką nabożnością traktują tatrzańskie otoczenie Morskiego Oka. Ale też drugim ryzykiem jest zawsze w takich przypadkach też banał. Pytanie, czy można dodać coś więcej o miejscu, o którym już tyle mówiono, tyle powiedziano. Czy możemy już jedynie erudycyjnie przerzucać się cytatami naszych wielkich poprzedników? - zastanawiała się Kinga Nędza-Sikoniowska. 

Odbicia w zwierciadle

Przypomniała, że ten zachwyt nad Morskim Okiem wyrażali przecież nie tylko malarze, przyrodnicy, taternicy, ale również zawsze to byli literaci i literaturoznawcy. - Ale jednak ostatnio jest tego, mam wrażenie, troszkę mniej, więc wydaje nam się istotne spotkać i o tym porozmawiać.  W tym roku towarzyszy nam zdjęcie pana Tadeusza Malickiego. Długo wybierałyśmy zdjęcie do naszej konferencji. Jego autor to fotografik, a może przede wszystkim działacz turystyczny i społeczny, ale również literat. Zestawiłyśmy to zdjęcie z cytatem z naszego patrona Tytusa Chałubińskiego, który właśnie o Morskim Oku powiedział raczej w kontekście tych pionowych ścian, które odbijają się w jego tafli. Więc nie sam staw, ale jego otoczenie, ten kontekst, w którym się znajduje, sprawiają, że Morskie Oko jest tym, czym jest - zaznaczyła szefowa "Opolanki".

Dodała, że nie chodzi tylko o kontekst wielkich szczytów, tych pysznych, niebezpiecznych skał, które okalają tatrzański staw. Ale również o ten kontekst społeczny, kulturowy, w którym funkcjonuje Morskie Oko. - No więc pytając o nie, pytamy o siebie i bardzo jesteśmy ciekawe, czego nowego o sobie dowiemy się dziś, jutro i pojutrze od Państwa. Serdecznie zapraszamy na obrady - podsumowała Kinga Nędza-Sikoniowska. 

Wystawa i wyprawa

Wydarzenia towarzyszące konferencji to wystawa poświęcona Morskiemu Oku i wycieczka nad Morskie Oko. 

"Morskie Oko w komiksie" to wystawa prezentująca prace uczennic i uczniów PLSP im. Antoniego Kenara w Zakopanem, które powstały w ramach warsztatów o wizualnej opowieści prowadzonych przez Biankę Rolando. Połączenie słowa i obrazu w scenariuszu dedykowanym temu szczególnemu miejscu staje się pretekstem do opowieści o przeszłości, teraźniejszości i przyszłości Tatr. - To są prace, które powstały w ramach warsztatów i to są prace uczniów i uczennic Liceum Plastycznego im. Antoniego Kenara. To są bardzo osobiste i bardzo interesujące opowieści dotyczące Morskiego Oka. Bardzo serdecznie już zapraszamy na godzinę 16 na wernisaż i spotkanie z tymi twórcami, którzy przybliżą nam te swoje bardzo osobiste spojrzenia na Morskie Oko - zaprasza Bianka Rolando. 

Wycieczka "Tatry w literaturze - literatura w Tatrach!" to spotkanie literackie połączone ze spacerem dookoła stawu tatrzańskiego. Uczestników poprowadzi Sebastian Kłosok, redaktor naczelny czasopisma "Wierchy" i kierownik Centralnej Biblioteki Górskiej PTTK. W spotkaniu weźmie udział i Małgorzata Karpiel, kustosz zaprzyjaźnionego Muzeum Jana Kasprowicza na zakopiańskiej Harendzie. - Dla naszej konferencji istotne jest również to, że nie tylko historia literatury, ale też praktyka literatury, naszą tradycją jest to, że literaturę o naturze czytamy w naturze. Ostatnio  było to schronisko. W tym roku wybierzemy się do Morskiego Oka, aby tam nie tylko odbić się w lustrze, ale żeby właśnie tam przeczytać pierwsze, nie tylko te, które już zostały napisane, ale te, które się piszą, aktualne - dodała Bianka Rolando. 

Poniżej program konferencji "Tatry w literaturze II. Słowo o Morskim Oku"

ŚRODA, 12 XI 2025

Muzeum Kornela Makuszyńskiego, filia Muzeum Tatrzańskiego

(willa Opolanka, ul. Tetmajera 15, Zakopane)

10.00 – 11.00 Rejestracja uczestników, czas na zwiedzanie ekspozycji Muzeum Kornela Makuszyńskiego

11.00 – 11.30 Powitanie uczestników i otwarcie konferencji: dyrektor Muzeum Tatrzańskiego Michał Murzyn, dr Kinga Nędza-Sikoniowska oraz dr hab. Bianka Rolando, prof. UAM

11.30 Panel I. Spojrzenie indywidualne

11.30 – 11.50, prof. dr hab. Maria Jolanta Olszewska (Uniwersytet Warszawski), Morskie Oko w poetyckim widzeniu Adama Asnyka

11.50 – 12.10, dr hab. Ratajczak Wiesław, prof. UAM (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu), „Morskie Oko” Jana Kasprowicza. Piękno i prostota

12.10 – 12.30, mgr Jaworski Karol (V LO im. Księcia Józefa Poniatowskiego w Warszawie), „Tatrów dusza zwierciadlana”. Władysława Tarnowskiego wizje nad Morskim Okiem

12.30 – 13.15 Dyskusja

13.15 – 13.45 Przerwa kawowa

13.45 Panel II. Syntezy

13.45 – 14.05, dr hab. Bianka Rolando, prof. UAM (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu), Morskie Oko jako punkt zbiegu metafor poetyckich, teatralnych i malarskich Stanisława Wyspiańskiego, Tadeusza Micińskiego, Kazimierza Przerwy-Tetmajera

14.05 – 14.25, dr hab. Karol Samsel (Uniwersytet Warszawski), Morskie Oko w twórczości romantyków polskich. Wzniosłość jako kategoria przedstawiająca

14.25 – 14.45, mgr Klaudia Gawronek (badaczka niezależna), Morskie Oko jako odbicie emocji, refleksji i przeżyć w poezji polskiej

14.45 – 15.30 Dyskusja

15.30 – 16.00 Przerwa kawowa

16.00 Morskie Oko w komiksie. Wydarzenie towarzyszące konferencji

CZWARTEK, 13 XI 2025

Muzeum Kornela Makuszyńskiego, filia Muzeum Tatrzańskiego

(willa Opolanka, ul. Tetmajera 15, Zakopane)

10.00 Panel III. Nad brzegiem. Literatura nie tylko piękna

10.00 – 10.20, dr Małgorzata Peroń (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II), Dwa światy. Tatry i Zakopane w twórczości, listach i publicystyce Gabrieli Zapolskiej

10.20 – 10.40, dr Agnieszka Jurczyńska Kłosok (Uniwersytet Jagielloński), Doświadczanie gór. O wpisach zawartych w księgach pamiątkowych schroniska nad Morskim Okiem z lat 1945–1949

10.40 – 11.25 Dyskusja

11.25 – 11.55 Przerwa kawowa

11.55 Panel IV. Praktyki ochrony i użytkowania

11.55 – 12.15, dr Marcin Warchałowski (Muzeum Tatrzańskie im. Dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem), prof. dr hab. inż. Dariusz Iwan (Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk), Janusz Domaniewski i jego spory o ochronę Morskiego Oka

12.15 – 12.35, dr Maciej Krupa (badacz niezależny), Cóż to za rozkosz ta żegluga!

12.35 – 13.20 Dyskusja

13.20 Panel V. Morskie Oko zagranicznym okiem

13.20 – 13.40, dr Anna Pigoń (Uniwersytet Wrocławski), prof. Miloš Řezník (Universität Chemnitz), Czeskie odkrywanie Morskiego Oka

13.40 – 14.00, dr Bohdan Tykholoz (Muzeum Iwana Franki we Lwowie), Morskie Oko w literaturze ukraińskiej: Locus, Topos, Mit

14.00 – 14.45 Dyskusja

14.45 – 15.15 Przerwa kawowa

15.30 Wyjazd panelistów konferencji nad Morskie Oko

PIĄTEK, 14 XI 2025

Schronisko PTTK nad Morskim Okiem

10.00 Morskie Oko, literatura ku naturze w naturze. Wydarzenie towarzyszące konferencji

rav