W czwartek, na Ciągłówce w Zakopanem, odbyły się uroczystości 100-lecia powstania budynku Sanatorium Nauczycielskiego. Wówczas, w 1925 roku, było to wydarzenie na skalę ogólnopolską - na otwarcie przybył prezydent Stanisław Wojciechowski.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"135284"}

To jeden z największych gmachów w Zakopanem, z którego rozciąga się wspaniały widok na Tatry. Pod koniec lat 90. niewiele brakowało, by zarząd Związku Nauczycielstwa Polskiego, do którego budynek należy, sprzedał nieruchomość. Udało się jednak temu zapobiec głównie dzięki ówczesnej dyrektor Łucji Gregorskiej, która uczestniczyła również w czwartkowych uroczystościach jubileuszowych.

Pierwsze sanatorium nauczycielskie w Polsce

Dyrektor Gregorska, która swoją funkcję pełniła w latach 1987-2006 przypomniała historię budynku, który powstał w 1925 roku ze składek nauczycieli z całego kraju. Było to pierwsze w Polsce sanatorium wybudowane z funduszy pracowniczych. Leczyły się w nim osoby chore na gruźlicę. Na uroczyste otwarcie przybył prezydent Stanisław Wojciechowski.

Inicjatorem budowy był Tadeusz Malicki – nauczyciel, literat i artysta plastyk, pochowany na Pęksowym Brzyzku. Dyrektor Gregorska co roku odwiedza jego grób na Starym Cmentarzu, który czyści m. in. z mchu i prosiła, aby teraz, gdy nie ma już wielu sił zajął się grobem zasłużonego nauczyciela.

Wojenne losy gmachu

Przez lata budynek przeżywał zarówno lepsze, jak i trudniejsze czasy. W okresie II wojny światowej Niemcy zamienili go w internat dla pobliskiego gimnazjum.

Dyrektor Gregorska wspominała, że ponad 20 lat temu przed budynek zajechał autokar na niemieckich numerach rejestracyjnych. Wysiadły z niego dwa niemieckie małżeństwa, które poprosiły o możliwość obejrzenia wnętrz i odwiedzenia pokoi, w których mieszkali w czasie wojny.

– Gdy jeden z nich wszedł do swojego dawnego pokoju, położył się na łóżku i rozpłakał – wspominała dyrektor Gregorska.

W 1945 roku Niemcy pozostawili budynek zniszczony, jednak udało się uratować m.in. system ogrzewania.

Po wojnie – nowe funkcje i zagrożenie sprzedaży

Po wojnie, wraz ze stopniowym zanikiem gruźlicy, sanatorium przekształcono – zaczęto przyjmować nie tylko chorych nauczycieli.

Pod koniec lat 90. władze ZNP rozważały sprzedaż nieruchomości – atrakcyjnie położonej na dużej działce z widokiem na Tatry. Dzięki zdecydowanej postawie dyrektor Łucji Gregorskiej udało się jednak sanatorium obronić przed sprzedażą.

Przez pewien czas w gmachu na Ciągłówce mieściła się nawet siedziba Starostwa Tatrzańskiego.

Nauczycielskie Centrum Wypoczynkowo-Rehabilitacyjne ZNP

Dziś budynek nosi nazwę Nauczycielskiego Centrum Wypoczynkowo-Rehabilitacyjnego ZNP.

– To jest mój drugi ukochany dom. Przyszłam tu do pracy 1 września 1960 roku, więc przepracowałam tu większość swojego życia. Budynek ma 108 metrów długości i 7 pięter, a każdy korytarz – od pierwszego do czwartego piętra – liczy 90 metrów. Proszę sobie wyobrazić sprzątanie takiego korytarza! Gdy funkcjonowało tu sanatorium, zatrudnialiśmy 150 osób – opowiadała dyrektor Gregorska.

Zaapelowała też do nauczycieli, aby przyjeżdżając na konferencje w Zakopanem, nie wybierali hoteli czy pensjonatów, lecz odwiedzali Ciągłówkę. Wspominała również znane osoby, które tu przebywały – wśród nich była nasza noblistka Wisława Szymborska.

„To fragment historii państwa polskiego”

O sanatorium mówił także Sławomir Broniarz, prezes ZNP:

– Związek zawodowy, który podjął się ogromnego wysiłku budowy sanatorium, dokonał rzeczy bez precedensu. To był wielki wysiłek środowiska nauczycielskiego, który zaowocował tym, że dziś mamy ten budynek. Możemy świętować nie tylko jego stulecie, ale też 120-lecie ZNP, bo ten gmach to fragment naszej organizacji i część historii państwa polskiego – podkreślił.

Wspomnienia starosty i uhonorowanie dyrektorek

Starosta tatrzański Andrzej Skupień przypomniał czasy, gdy po powstaniu powiatu tatrzańskiego starostwo miało tu swoją pierwszą siedzibę:

– Wspominamy bardzo dobrze ten okres. To właśnie tu zaczynaliśmy funkcjonowanie naszego powiatu – mówił starosta.

Były dyrektor sanatorium Piotr Kowalik przekazał na ręce obecnej dyrektor Nauczycielskiego Centrum Wypoczynkowo-Rehabilitacyjnego ZNP specjalny adres i podziękowania.

Z kolei prezes ZNP Sławomir Broniarz oraz prezes Okręgu Małopolskiego ZNP Arkadiusz Boroń uhonorowali zarówno byłą dyrektor Łucję Gregorską, jak i obecną – Agatę Król-Łęgowską.

Marek Ćwiek, prezes łódzkiego okręgu ZNP, gdzie mieści się muzeum Związku przekazał historyczne pocztówki z wizerunkiem Sanatorium, a Paweł Dziuban, sekretarz w zakopiańskim Urzędzie Miasta gratulował jubileuszu.

Część artystyczną uroczystości stworzyli uczniowie Zespołu Państwowych Szkół Artystycznych w Zakopanem pod kierownictwem Mirosławy Lubowicz.

p