Związek Podhalan potrzebuje autorytetów i odpolitycznienia. Czy jego nowy lider, wybrany podczas sobotniego zjazdu w Ludźmierzu, sprosta tym wymaganiom?

Wiadomo już, że kandydatem odchodzących władz Związku Podhalan jest Maciej Motor Grelok z Sidziny, dotychczasowy sekretarz w zarządzie. Andrzej Makowski Gąsienica widziałby na tym stanowisku Andrzeja Skupnia, ten jednak kategorycznie odmawia startu w wyborach. Często wymienianym kandydatem jest prof. Stanisław Hodorowicz. Jako ewentualni prezesi nadchodzącej kadencji wymieniani są też: Julian Kowalczyk, Ewa Iwulska, Władysław Motyka.

– Nie jestem prorokiem, mam jednak nadzieję, że wygra Maciej Motor Grelok – to osoba młoda, znana, pracująca w Związku Podhalan od lat, przeszła wszystkie szczeble w organizacji – z funkcją prezesa oddziału i członka zarządu włącznie – mówi Jan Hamerski, który prezesował przez ostatnich 8 lat.

Jak zapamiętamy Jana Hamerskiego? Prezes pieniński (ze Szczawnicy) był niewidoczny, nieobecny nie tylko dla mediów. Unikał wypowiedzi na trudne tematy, umoczył się w polityce. – Jasiek Hamerski skoncentrował się na czym innym – próbuje go bronić Andrzej Skupień. – Za jego kadencji Związek Podhalan urósł w siłę, powstały nowe oddziały, nawiązał kontakt z grupami górali, pozostającymi z boku – przekonuje. – Był też prezesem, który bardziej łączył, niż dzielił. Ale nie umiał się chwalić swoimi sukcesami. Nie jest osobą medialną – dodaje.

Za utworzenie nowych oddziałów chwali Hamerskiego także prof. Hodorowicz. Zaraz jednak zaznacza, że ilość nie zawsze przechodzi w jakość. – Ciągle mam odczucie, że część ludzi traktuje Związek Podhalan jako wygodną trampolinę, od której można się wysoko odbić. Ludzie ze Związku Podhalan powinni startować w wyborach samorządowych czy parlamentarnych, ale powinni to robić pod własnym szyldem, a sama organizacja powinna być odpolityczniona – przekonuje rektor Państwowej Podhalańskiej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Targu. – Nie może być tak, że Związek Podhalan widoczny jest tylko wtedy, kiedy idą ze sztandarami. Ta organizacja powinna mieć strategiczne cele, wokół których skupione byłyby działania. Powinna mieć wizję dla regionu, dla ziem górskich, być znaczącym autorytetem – przekonuje prof. Hodorowicz.

W wielu punktach podobnie przyszłość ZP widzi Andrzej Makowski Gąsienica, który kierował Zarządem ZP przez dwie kadencje (przed Hamerskim). – Związek Podhalan potrzebuje osobowości, która otworzy związek na inne środowiska, na młodzież. Związek powinien też patrzeć do przodu, nie rywalizować z samorządami, ale inicjować pewne działania. Związek Podhalan powinien kojarzyć się z dobrą marką. Być opiniotwórczy. Wypowiadać się, kiedy dzieje się źle, tak jak teraz, kiedy np. dzieciaki zarabiają, grając po góralsku w knajpach. Dbać o produkt regionalny. A nie tylko pokazywać się ze sztandarem na opłatkach czy święconych – podkreśla Makowski. Dodaje, że niezbędne są też zmiany strukturalne wewnątrz organizacji. Jego zdaniem po utworzeniu powiatów brakuje bardzo reprezentacji ZP na tym właśnie szczeblu. Przydałby się – według niego – także w zarządzie urzędujący sekretarz albo wiceprezes. – Ja widzę jednego kandydata na to stanowisko – Andrzeja Skupnia, ale nie chce startować – ubolewa Makowski.

– Może kiedyś, ale teraz na pewno nie wystartuję – potwierdza Andrzej Skupień, tłumacząc decyzję względami osobistymi. – Nie należy postrzegać Związku Podhalan jedynie przez jego lidera – ostrzega. – Trudno mówić o ZP jako o monolicie, jego siłą jest różnorodność. ZP sprawdza się w terenie poprzez działalność poszczególnych oddziałów – podkreśla Skupień. – Tam odbywa się systematyczna praca – dodaje. Fakt, że Związek Podhalan zahacza o politykę, nie jest jego zdaniem niczym nagannym. – Działacze ZP to ludzie, którzy pracują społecznie, przez lata nie biorą złotówki za to, co robią. Ich aktywność sprawia, że są potem pozytywnie weryfikowani, że zostają radnymi. Kiedy jednak wkracza polityka, materia jest delikatna, trzeba uważać – twierdzi.

Jaki lider jest teraz w ZP potrzebny? – Andrzej Makowski był otwarty, medialny, odważnie artykułował swoje sądy. Nikt mu już nie zabierze tego, co dla ZP zrobił. Jasiek Hamerski pracował po cichu, nie lubił się wypowiadać. Ale to też były dobre lata dla Związku – uważa Andrzej Skupień. – Kto teraz? Ktoś, kto umie łączyć tę tak bardzo różnorodną organizację – dodaje po chwili zastanowienia.

– To bardzo krzywdzące, że Związek Podhalan postrzega się jedynie poprzez prezesa. ZP to przede wszystkim praca organiczna, praca oddziałów. Na ocenę odchodzących władz jeszcze za wcześnie, potrzeba dystansu – twierdzi Ewa Iwulska, jedyna kobieta wymieniana w gronie kandydatów na prezesa Zarządu ZP. – Nie zamierzam startować – zaprzecza jednak pogłoskom. – Mam natomiast nadzieję, że nowym prezesem zostanie prof. Stanisław Hodorowicz. Jest teraz taki czas, że potrzebujemy bardzo autorytetów. Takim kandydatem jest Profesor, spośród nas zaszedł najdalej – uważa Iwulska.

Sam prof. Hodorowicz wydaje się zaskoczony taką wypowiedzią: – Nie brałem udziału w żadnych przepychankach i targach. Nikt mi oficjalnie nie zaproponował startu w wyborach. Nie prowadzę żadnej kampanii. Przyznam, że mało się udzielałem w ZP podczas mijającej kadencji. Zapytany, czy zgodzi się, jeśli podczas Zjazdu otrzyma taką propozycję, odpowiada: – Nie wiem, musiałbym znać uwarunkowania, nie mam rozeznania w tej materii. Żeby być tylko ozdobą czy kwiatkiem do kożucha – to nie ma sensu – dodaje. – Prezesem ZP powinna być postać w miarę charyzmatyczna, dynamiczna, mam nadzieję, że ktoś taki się wykluje. I trzymać organizację daleko od polityki – dodaje na koniec.

Odchodzący prezes Jan Hamerski, bardziej niż ze swej działalności w ZP, dał się poznać jako starosta nowotarski. Dziś jest radnym Sejmiku Małopolskiego. Jego poprzednik – Andrzej Gąsienica Makowski jest dziś starostą tatrzańskim, wcześniej, przez dwie kadencje, był posłem RP.

XLIII Zjazd Podhalan, podczas którego zostaną wybrane nowe władze, odbędzie się w Ludźmierzu 5 i 6 lipca. Spotkają się na nim wszyscy górale polscy: podhalańscy, nadpopradzcy, Biali, Zagórzanie, Spiszacy, górale pienińscy, orawscy, babiogórscy, żywieccy, śląscy, czadeccy i Kliszczacy, w sumie delegaci z 75 oddziałów ZP.
Sobota 5 lipca będzie dniem organizacyjnym. Najważniejszym punktem będą wybory nowych władz – 14-osobowego zarządu. Niedzielny zjazd będzie miał charakter uroczysty, rozpocznie się od Mszy św. o godz. 9 – w ludźmierskiej bazylice. Po nabożeństwie odbędzie się spotkanie w Domu Podhalańskim.

Beata Zalot