Sklepy z żelkami wypychają z Krupówek nawet markowe sklepy i dobre restauracje. Co właściwie dzieje się na najsłynniejszym deptaku w Polsce? Postanowiliśmy to sprawdzić.

Gdy zapada zmrok na Krupówkach, zaczyna się czas żelków. Sklepy z żelkami należą do najjaśniejszych i najbardziej kolorowych wnętrz handlowych na całym deptaku. Przyciągają klientów nie tylko słodkim smakiem, lecz także bogactwem barw. Setki rodzajów żelków wysypanych w szklanych gablotach mają robić wrażenie - i, co tu dużo mówić, robią. Obok nich często stoją wielosmakowe krówki, które wielu turystom przypominają smaki dzieciństwa. Żelki okrągłe, podłużne, kwadratowe, kulkowe, sześcienne - prawdziwy kolorowy jarmark. Do wyboru i do koloru. Gluten free, sour, XXL, choco, vegan, sugar free - tak kuszą zagranicznych gości. Odkąd w Zakopanem pojawili się liczniej turyści z Bliskiego Wschodu, w ofercie pojawiły się także żelki halal.

Czynsze im niestraszne

Sklepów z tym asortymentem nie odstrasza w Zakopanem żaden czynsz. Żelki wygrały niedawno rywalizację o lokal ze znaną restauracją Czarny Staw, która przez lata działała w bardzo dobrym miejscu przy deptaku. Dariusz Gryniewicz, właściciel restauracji, powiedział nam, że gospodarz budynku zmniejszył powierzchnię lokalu, przez co stał się on dla restauracji mniej atrakcyjny. Nieoficjalnie dowiedzieliśmy się jednak, że sklep z żelkami był gotowy zapłacić więcej niż jakikolwiek inny najemca. Na Krupówkach działa już siedem sklepów z żelkami. W ostatnich latach wyparły one z lokali restaurację, sklep spożywczy, sklep z pamiątkami, markowy sklep z odzieżą sportową oraz popularną polską markę odzieżową.

Żelki jadą z Hiszpanii

Postanowiliśmy prześledzić drogę, jaką muszą pokonać żelki, aby trafić na Krupówki. Przy okazji sprawdziliśmy ceny hurtowe, aby zrozumieć, skąd biorą się tak duże możliwości finansowe tych sklepów. Jednym z największych producentów słodyczy żelowych w Europie jest Hiszpania. Dwie znane marki - Vidal oraz Damel - od lat eksportują swoje produkty na rynki całego kontynentu. Ich wyroby można znaleźć zarówno w dużych sieciach handlowych, jak i w małych sklepach sprzedających słodycze na wagę. Załóżmy więc, że to właśnie hiszpańskie żelki trafiają do sprzedaży pod Giewontem. Kluczowa jest cena zakupu. W europejskich hurtowniach kilogram żelków znanych marek może kosztować kilkanaście euro. Jednak przy bezpośrednim zakupie od producenta lub dużego dystrybutora cena jest znacznie niższa. Przy większych zamówieniach importerzy płacą zazwyczaj od około 3 do 5 euro za kilogram, w zależności od rodzaju produktu, dodatków i wielkości zamówienia.

Marże przebijają sufit

Tona żelków, czyli tysiąc kilogramów, kosztuje więc od około 3000 do 5000 euro. W przeliczeniu daje to około 13-22 tysiące złotych za tonę towaru jeszcze przed transportem. Drugim elementem jest logistyka. Żelki przewozi się na paletach ciężarówkami jadącymi z Hiszpanii do Polski. W przeliczeniu na tonę transport zwiększa koszt towaru przeciętnie o około 500-1000 zł. Po doliczeniu transportu realna cena kilograma żelków sprowadzonych z Hiszpanii wynosi najczęściej około 16-21 zł. W hurtowniach cena rośnie do około 35 zł za kilogram. Tymczasem na Krupówkach 100 gramów kolorowych żelków sprzedawanych na wagę w dwóch największych sklepach należących do tej samej firmy kosztuje około 14,90 zł. Oznacza to, że kilogram kosztuje 149 zł. Jeżeli więc koszt zakupu wynosi około 35 zł za kilogram, a cena sprzedaży 149 zł, marża przekracza 300 procent.

Nawet 700 procent

W praktyce może być jeszcze wyższa. Jeśli ktoś sprowadza żelki bezpośrednio, po około 18 zł za kilogram wraz z transportem - co jest bardzo realne - marża przekracza 700 procent. To już wyjaśnia, dlaczego sklepy z żelkami mogą pozwolić sobie na bardzo wysokie czynsze. Na Krupówkach nie obowiązuje zwykła cena sklepowa. To cena turystyczna. W takich miejscach płaci się nie tylko za produkt, ale także za lokalizację. Liczy się również tzw. zakup impulsowy turystów - sprzedaż w małych porcjach, na wagę, w atrakcyjnej wizualnie ekspozycji. Właśnie dlatego w wielu sklepach ze słodyczami w turystycznych miejscach marże sięgają od 300 do nawet 700 procent.

Ceny lokali na Krupówkach

Koszt wynajmu lokalu na Krupówkach zależy przede wszystkim od jego powierzchni. Im mniejszy lokal, tym wyższa cena za metr kwadratowy. Za duży lokal wynajmowany na wiele lat można wynegocjować czynsz poniżej 100 zł za metr miesięcznie. Jednak za niewielki punkt o powierzchni 4-6 metrów kwadratowych czynsz może dochodzić nawet do tysiąca złotych za metr. Najemcy małych stoisk z lodami czy oscypkami płacą czasem nawet 2-3 tysiące złotych za metr. Za sklep o powierzchni około 100 metrów kwadratowych trzeba zapłacić co miesiąc przynajmniej 200 zł za metr. Właściciele kamienic chętnie wynajmują lokale firmom, które deklarują wieloletnią obecność. Takie firmy często same finansują remonty i modernizacje lokali. - Lepiej wynająć trochę taniej, ale mieć stabilnego najemcę na lata - mówią zakopiańscy kamienicznicy.

Smaczne, ale czy zdrowe?

Niewątpliwą siłą napędową sprzedaży są dzieci. Jednak pytanie, czy żelki są zdrowe, pojawia się coraz częściej. Portal stronazdrowia.pl przypomina, że żelki powstają przede wszystkim z syropu glukozowego, cukru oraz żelatyny - najczęściej wieprzowej, rzadziej wołowej lub rybiej. Wiele rodzajów nie nadaje się więc dla wegetarian i wegan, choć istnieją też wersje zagęszczane skrobią lub pektyną owocową. Dietetycy nie mają wątpliwości. Żelki to produkt ultraprzetworzony, zawierający głównie cukry i dodatki technologiczne. W praktyce oznacza to tzw. puste kalorie - żywność dostarcza energii, ale niemal nie zawiera wartościowych składników odżywczych.

Zmienia się deptak

Krupówki od zawsze pokazywały, jak zmienia się biznes w Zakopanem. Po 1989 roku królowały tu sklepy spożywcze. Później pojawiły się sklepy z AGD. Gdy one zaczęły tracić klientów, jak grzyby po deszczu wyrastały apteki. Krupówki piękniały i drożały - pojawiły się banki, obok nich kawiarnie, a potem restauracje. Przez lata symbolem deptaka były oscypki i restauracje z regionalną kuchnią. Czy dziś pojawia się nowy znak tego miejsca? Plastikowa łopatka do nabierania cukierków. Bo na Krupówkach - jak w każdym turystycznym mieście - wygrywa nie to, co najbardziej tradycyjne. Wygrywa to, na czym można zarobić najwięcej. A czasem wystarczy do tego garść cukru, trochę żelatyny i adres przy najbardziej ruchliwym deptaku w Polsce.

Jurek Jurecki