Krótka wielkanocna tradycja święcenia pokarmów.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"139878"}

Święcenie pokarmów, pisanki i niezwykłe zwyczaje związane z Wielkanocą mają wielowiekową historię. Choć dziś obchodzimy je nieco inaczej niż dawniej, wciąż kryją w sobie bogatą symbolikę i fascynujące tradycje.

Początki święcenia pokarmów

Święcenie wielkanocnych koszyczków wypełnionych różnego rodzaju pokarmem zapoczątkowano już na przełomie VII i VIII wieku, głównie na terenie Hiszpanii i Włoch. Jednak tradycja święcenia jajek i chleba zrodziła się dopiero na przełomie XII i XIII wieku, także na terenie państwa polskiego.

Dawniej szlachcic posyłał powóz konny po plebana, którym to wielebny przybywał do dworu w celu poświęcenia pokarmów. Z upływem lat pleban sam w okresie Wielkanocy chodził od domu do domu i święcił pokarmy. Obecnie już tylko wierni sami przychodzą do kościoła poświęcić pokarmy.

Symbolika wielkanocnej święconki

Święcenie pokarmów miało nadać jedzeniu życiową i uzdrawiającą moc. Do koszyka wkładano pokarmy, które były serwowane na stół pierwszego dnia Wielkanocy. Potrawy były przygotowywane dzień wcześniej, podawane na zimno. Według tradycji w dawnej Polsce w Wielkanoc nie palono ognia pod kuchnią.

Jajka w obecnej święconce to dawny symbol pogański, symbolizujący pomyślność, zwycięstwo dobra nad złem, a także odrodzenie się życia wczesną wiosną. W Polsce kościół zezwolił na spożywanie jaj podczas Wielkanocy dopiero w XII wieku, oczywiście pod warunkiem, że zostały poświęcone przez duchownego. Tym sposobem został zapoczątkowany zwyczaj święcenia pokarmów w kościele.

Pisanki – tradycja z tysiącletnią historią

Pisanka wielkanocna ma swoje początki w antycznej Mezopotamii. Na terenie tego właśnie państwa, obecnie Iranu, znaleziono pisanki mające ok. 6 tys. lat. Używane były w celach religijnych.

Obecnie jajkom nadaje się różne malunki, wzorki czy wyrysowuje się różne postacie. Tak powstają pisanki. W niektórych regionach Polski wierzono w uzdrowicielską moc pisanek. Pocierano nimi bolące miejsca. Skorupki pisanek zakopywano pod czterema rogami domu, co miało zapewnić domownikom szczęście. Woda, w której gotowano jajka na pisanki, także nie mogła się zmarnować – służyła jako środek kosmetyczny, głównie dla płci pięknej. Umycie się taką wodą miało zapewnić urodę, a osobom chorym – przywracać zdrowie.

Pisanki pełniły także rolę matrymonialną. Służyły do zainteresowania panien. Kawaler wyrażał swoje uczucia względem wybranki, rzucając w nią pisanką.

Jajka Fabergé – luksusowa odsłona tradycji

Najdroższe i najsłynniejsze jaja świata powstały w pracowni Fabergé. Pierwsze wielkanocne jajko wykonano w 1885 roku na zlecenie cara Aleksandra III jako prezent dla jego żony Marii. Było wykonane ze złota, srebra, kamieni szlachetnych, kości słoniowej i masy perłowej.

Po śmierci cara tradycję kontynuował jego syn Mikołaj II, zamawiając co roku kolejne wyjątkowe dzieła. W każdym jaju ukryta była niespodzianka, która pozostawała tajemnicą aż do momentu otwarcia. Najdroższe sprzedane jajo z tej kolekcji osiągnęło wartość 33 milionów dolarów.

Tradycja, która wciąż żyje

Choć wiele zwyczajów zmieniło się na przestrzeni lat, wielkanocne tradycje nadal są ważnym elementem kultury i tożsamości. Święcenie pokarmów, przygotowywanie pisanek czy rodzinne spotkania przy świątecznym stole wciąż łączą pokolenia i przypominają o znaczeniu wspólnoty.

Wszystkim naszym Czytelnikom życzymy zdrowych, spokojnych i radosnych Świąt Wielkanocnych.

Michał Małek