Ponad 20 tysięcy mieszkańców Małopolski zgłosiło się w ubiegłym roku do lekarzy z powodu chorób odkleszczowych. To wyraźny wzrost w porównaniu z 2020 rokiem. Eksperci ostrzegają: sezon na kleszcze już się rozpoczął, a ryzyko zakażeń rośnie.

Kleszcze, niewielkie pajęczaki spotykane nie tylko w lasach, ale także w parkach, ogrodach i na łąkach, są aktywne od wczesnej wiosny do początku jesieni. Choć ich ukąszenie jest bezbolesne, może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.

Z analizy Małopolskiego Oddziału NFZ wynika, że w 2025 roku ponad 20 tysięcy osób skorzystało z pomocy lekarzy rodzinnych, specjalistów i szpitali z powodu chorób przenoszonych przez kleszcze. To o 15 procent więcej niż w 2020 roku.

Najczęściej diagnozowaną chorobą pozostaje borelioza – bakteryjne schorzenie wywoływane przez krętki Borrelia. W regionie w 2025 roku zachorowało na nią 19,9 tysiąca osób, podczas gdy pięć lat wcześniej było to 17,2 tysiąca. Choroba może rozwijać się przez długi czas, a nieleczona prowadzi do powikłań neurologicznych, kardiologicznych oraz stawowych. Jednym z jej charakterystycznych objawów jest rumień wędrujący, pojawiający się zwykle od jednego do sześciu tygodni po ukąszeniu. Często towarzyszą mu także symptomy przypominające grypę.

Niepokojący wzrost dotyczy również kleszczowego zapalenia mózgu (KZM). W 2025 roku odnotowano niemal 100 przypadków tej choroby, podczas gdy w 2020 roku było ich zaledwie 36. KZM to wirusowa infekcja ośrodkowego układu nerwowego, która może przebiegać bezobjawowo, ale w cięższych przypadkach prowadzi do zapalenia opon mózgowych i poważnych powikłań neurologicznych.

Specjaliści podkreślają, że w przeciwieństwie do boreliozy, przeciwko KZM dostępne jest skuteczne szczepienie. Zalecane jest szczególnie osobom często przebywającym na terenach zielonych, takim jak leśnicy czy rolnicy. Szczepienie jest odpłatne, jednak kwalifikacja do niego – zarówno u lekarza rodzinnego, jak i w wybranych aptekach – odbywa się bezpłatnie. Od sierpnia 2025 do lutego 2026 roku w małopolskich aptekach skorzystało z tej możliwości ponad 500 osób.

Podstawą ochrony przed kleszczami pozostaje profilaktyka. Eksperci zalecają odpowiedni ubiór podczas spacerów – długie spodnie, zakryte obuwie i odzież z długimi rękawami – oraz stosowanie środków odstraszających. Po powrocie do domu warto dokładnie obejrzeć ciało i ubranie. W przypadku znalezienia kleszcza należy jak najszybciej go usunąć, ponieważ czas jego żerowania zwiększa ryzyko zakażenia. Jeśli usunięcie pajęczaka sprawia trudność, konieczna może być pomoc medyczna.

opr. p