Na mogile legionistów na zakopiańskim cmentarzu przy ul. Nowotarskiej są nazwiska bojowników, którzy ginęli za ojczyznę. Umierali za Polskę, której nie było na mapach, walczyli z okupantem niemieckim w trakcie drugiej wojny światowej, byli prześladowani przez sowietów w czasach stalinowskich. Jan Krzeptowski Bohac (1892-1942) zginął, jak wielu innych bohaterów, w obozie Auschwitz.

– Ojciec Sabały i ojciec dziadka to byli kuzyni. Pierwsza żona dziadka pochodziła z Poznania, ale zmarła przy porodzie mojego taty. Dziadek to był Jan Krzeptowski Siwy, ale żeby się wyróżnić, zmienił przydomek na Bohac. Bo też był najbogatszy na Krzeptówkach. Po ojcu miał majątek, a jak owdowiał, to opiekował się bezdzietną wdową po Sabale, a potem drugi raz ożenił się z córką Marii Lorenc – Jan Krzeptowski Bohac, który kultywuje pamięć dziadka legionisty, wylicza zawiłości rodowych koligacji bez problemu, choć ma na karku 84 rok. Opowiada o wydarzeniach sprzed lat, jakby miały miejsce wczoraj. Snuje opowieść o stryju, Józefie Krzeptowskim, który był słynnym kurierem Armii Krajowej i tatrzańską trasę Zakopane – Budapeszt przemierzał w czasie wojny 58 razy. – Stryjek dobrze chłopaków wychował. Miał trzech synów. Józek był majorem, Andrzej dyrektorem Banku Podhalańskiego, a Romek gospodarzył na Krzeptówce.  No, ale w czasie wojny, a nawet już wcześniej, w Zakopanem siatka szpiegowska działała  – przypomina Jan Krzeptowski Bohac. Kierował nią kapitan rezerwy wojska polskiego Witalis Wieder, który urzędował w „Watrze”, był w niej m.in. Henryk Szatkowski, też legionista, walczący w trakcie I wojny światowej o niepodległość Polski, a także Ukrainiec Józef Dumaradzki, tłumacz na Gestapo.

– Szykowali się już od 1938 roku. Wacka Krzeptowskiego zbałamucili na góralskiego furhera. A dla swoich folksdeutchów tworzyli listy z zapasami. Każdy folksdeutsch dostawał raz w miesiącu pięć kilo mąki, dwa kilo cukru i dwie flaszki wina z magazynów na tyłach dzisiejszych delikatesów przy Krupówkach. Pamiętam też dobrze noc, gdy przyjechało gestapo dwoma samochodami. Zabrali wtedy dziadka legionistę Jana Krzeptowskiego, a z nim Juliana Sucheckiego, Andrzeja Mardułę, Stanisława Papieża i Stanisława Ciułacza. Wszystkich w jedną noc zabrali. Dziadka osadzili w Katowni Podhala „Palace”. Torturowali go trzy miesiące, a potem przewieźli do wiezienia śledczego w Tarnowie. Stamtąd do obozu koncentracyjnego Auschwitz. I dziadek tam zginął. A ja z siostrą – Janiną Krzeptowską-Pawlak uciekłem z domu – wspomina Jan Krzeptowski Bohac. Jego siostra trafiła do Gdowa i działała w tamtejszym oddziale partyzanckim, a Jan Krzeptowski z duszą na ramieniu wylądował pod Jurgowem, gdzie zaopiekowała się nim rodzina przemytnicza. Przetrwał tam do końca wojny. Każdego roku zapala dziadkowi znicz na legionowej mogile.

Rafał Gratkowski