Przy pomniku Grunwaldzkim odbywają się manifestacje patriotyczne. Kiedyś stał w centralnym punkcie zakopiańskiego rynku, dzisiaj w Parku Dzieci i Młodzieży. Wędrówka pomnika Grunwaldzkiego

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"3299"}

W parku miejskim znajduje się pomnik Grunwaldzki, niekiedy nazywany pomnikiem Króla Jagiełły. Do drugiej wojny światowej stał w rynku, na dzisiejszym placu Niepodległości. Przewodnicy tatrzańscy podczas spotkania z Januszem Majchrem, burmistrzem Zakopanego, zaproponowali, żeby pomnik wrócił na swoje dawne miejsce.

Pomysł budowy pomnika powstał w 1910 roku, z okazji 500. rocznicy bitwy pod Grunwaldem. Inicjatorem przedsięwzięcia był Franciszek Pawlica, ówczesny prezes Związku Górali. Projekt pomnika bezinteresownie wykonał Wojciech Brzega, a pracami kamieniarskimi zajął się Jan Stopka Czajka wspólnie z synem Józefem. Figury z brązu zostały odlane w krakowskiej pracowni Franciszka Kopeczyńskiego. Materiał na pomnik podarował Władysław hr. Zamoyski, a pozostałe koszty pokryła gmina, Związek Górali i mieszkańcy Zakopanego.

 Zanim pomnik stanął w centralnym miejscu rynku, upłynęło wiele miesięcy. Kamień węgielny poświęcono 23 lipca 1911 roku, a uroczystego odsłonięcia dokonano w niespełna miesiąc później, 23 sierpnia, przy okazji I Zjazdu Podhalan. W 1925 roku u stóp pomnika pojawiła się kamienna tablica z napisem: „Nieznanemu żołnierzowi”. Fundator tablicy do dziś jest nieznany.

Do czasu wybuchu drugiej wojny światowej przy pomniku odbywały się zgromadzenia i manifestacje patriotyczne. Później Niemcy nakazali go rozebrać i zniszczyć. W czasie rozbiórki majstrowi murarskiemu Stanisławowi Kwaśnemu udało się ukryć wykonane w brązie figury, herby – Orła i Pogoń Litewską, tablice i puszkę z aktem fundacyjnym. Fragmenty pomnika początkowo przechowywała straż miejska. Później trafiły one do składów gminnych na Kamieńcu. Zabezpieczył je tam miejski urzędnik Tytus Hałasowski i w ten sposób przetrwały do końca okupacji. Niemcy otrzymali fałszywe zaświadczenie, które potwierdzało przekazanie części pomnika wykonanych z brązu na cele armii okupanta.

W 1948 roku uratowany pomnik Grunwaldzki stanął w parku miejskim (dzisiaj Parku Dzieci i Młodzieży). Za to na dawnym rynku pojawił się pomnik żołnierzy radzieckich, który po przemianach politycznych w 1990 roku został rozebrany. Pomnik Grunwaldzki do dziś stoi w Parku Dzieci i Młodzieży.

***

Burmistrz Janusz Majcher twierdzi, że nie ma potrzeby przenoszenia pomnika na dawne miejsce, ponieważ w najbliższym czasie plac Niepodległości będzie zagospodarowywany. – Mamy już koncepcję zagospodarowania placu, chcemy, by to było miejsce reprezentacyjne. Odbudujemy m.in. pergolę – wyjaśnia burmistrz. Zapewnia też, że zajmie się pomnikiem Grunwaldzkim. – Pomnik został krzywo postawiony, więc musimy zmienić nieco jego położenie. Planujemy wyprostować go, aby można było organizować tam defilady. Musimy wrócić do dawnych tradycji 3 Maja i 11 Listopada – przekonuje Janusz Majcher.

Jolanta Flach

Informacje o historii pomnika Grunwaldzkiego zaczerpnęłam z publikacji Lidii Długołęckiej-Pinkwart i Macieja Pinkwarta „Zakopane. Przewodnik historyczny”.