– Nie lubię, gdy ktoś robi parodię z góralszczyzny – oświadcza Krzysztof Trebunia Tutka podczas spotkania zatytułowanego „Ku nowej jakości tradycji. Nowa architektura i muzyka góralska”, które odbyło się 21 marca w „Jasnym Pałacu” w Zakopanem.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"3840"}

– Wyrosłem w drewnianej chałupie. Codziennie spoglądałem na zdobiony sosręb i tragarze. Żeby tworzyć w drewnie, trzeba mieć do niego zamiłowanie – rozpoczął spotkanie Krzysztof Trebunia Tutka, architekt, muzykant, autor słów i nowych nut góralskich, nauczyciel muzyki.

Zakopane, Podhale się zmienia, a wraz z nimi kultura góralska. Do nich należą m.in. muzyka i architektura. – Gdy Zakopane miało plan zagospodarowania przestrzennego, wtedy miało wytyczne, dotyczące budownictwa. Wtedy powstawało znacznie mniej „koszmarków” niż dziś, gdy brakuje takiego aktualnego planu – wyjaśniał prelegent. Krzysztof Trebunia Tutka tłumaczył, że priorytetem powinny być ochrona krajobrazu naturalnego i kulturowego oraz zrównoważony rozwój, oparty na planowaniu przestrzennym. – Z pewnością Szwajcaria nie byłaby tak atrakcyjna, gdyby nie współbrzmienie krajobrazu z architekturą, a na Podhalu zalewa nas budownictwo o niskiej jakości estetycznej. Dodatkowo powstają przeskalowane pensjonaty i apartamentowce – podkreślił. Przypomniał równocześnie, że Zakopane wiele zawdzięcza Stanisławowi Witkiewiczowi, który architekturę góralska chciał utożsamić ze stylem narodowym. – Był oczarowany nie tylko budownictwem podhalańskim, ale również samymi góralami. Dziś potrzebujemy Witkiewiczów i takich górali w każdej dziedzinie. Prof. Jacek Woźniakowski napisał kiedyś, że „styl zakopiański ocalił ten region od żałosnego uniformizmu bylejakości” – przypomniał bohater sobotniego wieczoru.

Krzysztof Trebunia uczy dzieci gry na instrumentach muzycznych, wykorzystywanych w muzyce góralskiej. Równocześnie prowadzi wychowanie regionalne. – Uważam, że kultury ludowej nie należy postrzegać w oderwaniu od całej kultury narodowej. Wykształcenie regionalne musi iść w parze z kształceniem ogólnym – podkreślił.

Trebunie Tutki zyskały popularność za sprawą połączenia muzyki góralskiej z tradycyjną muzyką reggae, wykonywaną przez Twinkle Brothers z Jamajki. Jednych to szokowało, inni znów przyjmowali z wielkim aplauzem. – W tych utworach zachowaliśmy tradycyjne nuty góralskie i charakter muzyki góralskiej. Eksperymenty nie są celem samym w sobie, ale inspirują do tworzenia nowych wartości muzycznych. Każde z naszych późniejszych połączeń z jazzem, rockiem czy techno zawiera oryginał góralski – stwierdził Krzysztof Trebunia Tutka. – O nowej jakości muzyki góralskiej świadczy świadome, zupełnie nowe podejście do aranżacji, rozszerzenie pola improwizacji, użycie nowych instrumentów w przemyślany, czasem kontrastowy sposób. Nowa muzyka góralska, którą tworzę, jest według mnie jedyna szansą na rozwój i zachowanie najpiękniejszych wartości tradycyjnej kultury góralskiej – przekonywał. Podkreślił też, że kiedyś nową muzykę góralską grał Bartuś Obrochta. Był to czas, kiedy skrzypce wyparły instrumenty pasterskie.

Krzysztof Trebunia Tutka pisze też teksty w gwarze, bo jak twierdzi, jedynie gwarą można oddać mentalność góralską i emocje. Jego śpiewki są proste, tematyką i budową przypominają starodawne przyśpiewki.

– Nie lubię, gdy ktoś robi parodię z góralszczyzny. Zalew jarmarcznej pseudogóralszczyzny dokonał się wbrew ludziom, którzy współtworzą góralską kulturę w oparciu o tradycję. A nowe nie musi niszczyć starego – zakończył Krzysztof Trebunia Tutka.

Spotkaniu towarzyszyła wystawa, ukazująca zrealizowane projekty architektoniczne Krzysztofa Trebuni Tutki oraz nagrania z nową muzyką góralską. Oprawę muzyczną zapewniły też Małe Tutki – Ania, Marcin i Jaś, dzieci Krzysztofa.

Jolanta Flach