Drewniana zabudowa, dymne chałupy bez kominów skutkowały wielkimi pożarami. Bez straży ogniowej Stacja Klimatyczna nie mogła już sobie poradzić.

Choć Komitet Założycielski Ochotniczej Straży Pożarnej rozpoczął swą działalność w 1888 roku, to za dzień powstania zakopiańskiej straży pożarnej uznaje się 15 maja 1889 roku. Wtedy właśnie odbyło się walne zebranie założycielskie. Wzięły w nim udział 32 osoby. Prezesem został Ferdynand Tabeau, zastępcą Józef Galleth. Naczelnikiem korpusu był Józef Sieczka, jego zastępcą Jędrzej Tatar. Budowę murowanej strażnicy, wedle projektu Zygmunta Dobrowolskiego, rozpoczęto już w 1893 roku. Powstała na bezpłatnie na ten cel przekazanej ziemi Anny i Józefa Stochów, pomiędzy starym kościółkiem a budynkiem tzw. Spółki. Przetrwała do 1940 roku. Podczas niemieckiej okupacji została rozebrana.

Utworzenie straży pożarnej w Zakopanem było absolutną koniecznością. Bo zagrożenie czerwonym kurem w rozwijającej się Stacji Klimatycznej narastało. W dziesięcioleciu poprzedzającym budowę strażnicy jedynie siedem domów miało kominy wyprowadzone ponad dach. Pozostałe (ponad 750 budynków) to były dymne chaty, z paleniskami w drewnianych izbach. Ze względu na zagrożenie, dr Andrzej Chramiec, szef \"Klimatyki\", w 1886 wydał „zarządzenie kominowe”. Każda góralska chałupa musiała mieć wymurowany komin, jeśli chciała przyjmować gości. Zarządzenie wydano w kwietniu, z majowym terminem wykonalności. Kto się nie podporządkował, miał dokwaterowanych żołnierzy. Stacjonowali na koszt gazdów do czasu wybudowania komina w chałupie.

W roku rozpoczęcia budowy strażnicy zakopiańscy fajermani przechodzą chrzest bojowy. Ratują od ognia „Jadwinówkę”. Akcja ocaliła przed pożarem Krupówki. Niestety, niewielkie subwencje gminy i dyrekcji „Klimatyki” nie wystarczały na wyposażenie i działalność. Nie wszyscy strażacy mieli mundury. Rok 1898 był dla straży zakopiańskiej fatalny: spłonęła willa Heleny Modrzejewskiej „Modrzejów” i 16 domów przy Krupówkach. Kroniki odnotowały, że był to największy pożar w Zakopanem. Dwa lata później ogień do fundamentów trawi „Dworzec Tatrzański” i restaurację w Kuźnicach. Strażacy w liczbie 25 ludzi, bez wyposażenia, przy braku koni, transportu, z wadliwą sygnalizacją alarmową w postaci jednej trąbki – nie byli w stanie skutecznie chronić drewnianej zabudowy Zakopanego.

Na szczęście z początkiem XX wieku przyszła reforma. W 1901 roku prezesem straży zostaje dr Jan Gaik. Przy wsparciu gminy i \"Klimatyki\" korpus strażacki rośnie do 65 ludzi. Za 1250 zł zakupiona zostaje „sikawka dalekonośna”. Strażacy jeżdżą na szkolenia do Lwowa. Od 1903 roku dwóch strażaków pełni stały dyżur. W strażnicy zainstalowany zostaje telefon za 480 koron. Jedenastu hornistów otrzymuje trąbki alarmowe (po jednej na ulicę). Gmina w 1904 roku opracowuje regulamin ogniowy dla Zakopanego. W 1905 roku zamontowano pierwszych 8 hydrantów. Straż ma już swój sztandar i orkiestrę dętą.

Rafał Gratkowski

W artykule korzystałem z książki „100 lat straży pożarnej w Zakopanem” autorstwa Czesława Kośmińskiego, Mieczysława Mantyki i Czesława Kosiby.