Siedzibą spółki współpracującej z organizatorami Pucharu Świata w skokach narciarskich w Zakopanem jest skrzynka pocztowa w bloku mieszkalnym w kantonie Zug, raju podatkowym Szwajcarii.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"4867"}

Od kilku lat funkcjonuje umowa pomiędzy szwajcarską spółką Transcontinental Services AG a organizatorami Pucharu Świata, w której określone są wzajemne relacje finansowe. Spółka sprzedaje pod reklamę większość terenu skoczni, a w zamian rokrocznie oddaje do kasy Tatrzańskiego Związku Narciarskiego określoną kwotę. Jaką? Nie wiadomo. Andrzej Kozak, prezes Tatrzańskiego Związku Narciarskiego, zasłania się tajemnicą handlową.

Nieoficjalnie mówi się, że jest to kwota pomiędzy 1 a 2 milionami zł, ale bliżej dwóch. Ten układ, zdaniem działaczy TZN, zdaje egzamin. Nie wszystkie imprezy objęte kontraktem są dochodowe. Ich zdaniem tylko zimowy Puchar Świata w skokach narciarskich pozwala zarabiać.

Tak sprecyzowana umowa daje organizatorom imprez na skoczni poczucie bezpieczeństwa. Naraża co prawda na podejrzenia, że być może bez pośrednika dałoby się zarobić więcej, ale nauczeni starymi doświadczeniami działacze TZN dmuchają i chuchają na podpisany ze szwajcarską spółką kontrakt. Przypominają, że w prokuraturze do dziś ciągnie się historia z czasów, gdy o finanse na Pucharze próbowało zadbać dwóch znajomych z Polskiego Związki Narciarskiego – Włodarczyk i Metlenga. Omawiali prywatne interesy, nieświadomi ukrytej kamery. Sprawa do dziś leży nie ruszona gdzieś w prokuratorskim biurku. Do tej historii nikt już w tatrzańskim związku nie chce wracać. Biuro Pucharu rokrocznie ogłasza konkurs ofert na prowadzenie marketingu, ale szwajcarskiej spółki nikt jeszcze nie przebił.

Widmo kryzysu

Puchar Świata w skokach narciarskich w Zakopanem to od paru lat najcenniejsza sportowa marka. Duże pieniądze zapewnia wielotysięczny tłum kibiców, zjeżdżających do Zakopanego z całej Polski, sponsoring wielkich firm, zachęcony do obecności w Zakopanem bezpośrednimi relacjami telewizyjnymi na całym świecie. Nikt nie ma wątpliwości, że to sukcesy Adama Małysza były od początku siłą napędową sukcesu Pucharu Świata w Zakopanem.

Symptomy nadciągających kłopotów pojawiły się po raz pierwszy zimą tego roku. Słabnąca forma Małysza sprawiła, że do Zakopanego dotarło 10 tys. kibiców mniej, niż rok wcześniej. Skutki światowego kryzysu finansowego, nieodczuwalne jeszcze w tym roku, podczas przyszłego Pucharu mogą dać się we znaki.

Kilka dni temu z Pucharu oficjalnie wycofało się radio RMF. Kontrakt TZN ze Szwajcarami od marketingu kończy się w kwietniu 2010 roku. Czy wywiążą się z niego? Czy do kasy TZN wpłyną pieniądze? Czy Transcontinental Services AG ma odpowiednie zabezpieczenia finansowe, aby wyłożyć prawie 2 miliony zł w przypadku krachu sponsorskiego?

Dyrektor Pucharu Świata Lech Nadarkiewicz jest dobrej myśli. – Dla nas kryzys jest wówczas, gdy Małysz jest bez formy – mówi. Przyznaje przy tym, że niezależnie od kontraktu z Transcontinental Services AG, sami prowadzą rozmowy z potencjalnymi partnerami. Nadarkiewicz nie dostrzega na razie niepokojących skutków kryzysu finansowego. – Kontrahent wpłaca nam transze regularnie, zgodnie z umową, więc nie widzę powodów do obaw – przekonuje.

Andrzej Kozak uważa, że w przypadku nie wywiązania się z umowy kontrahent trafiłby do sądu. Postanowiliśmy więc przyjrzeć się szwajcarskiej spółce. Ruszyliśmy szlakiem potencjalnego sądowego wezwania dla reprezentantów spółki.

Akcjonariusze nieznani

Transcontinetal Services AG znajdujemy w elektronicznym rejestrze szwajcarskich spółek. Firma została zarejestrowana 11 stycznia 2005 roku w kantonie Zug (18 dni przed Pucharem Świata w Zakopanem). W Szwajcarii kanton ten uważany jest za raj podatkowy – podatki są tu znacznie niższe, niż gdziekolwiek indziej. Stąd jego popularność.

Kapitał spółki wynosi 100 tys. franków (295 tys. zł). Po więcej informacji jedziemy do Szwajcarii. Zug – pięknie położona miejscowość nad jeziorem, tuż obok Zurychu. Z udostępnionych nam rejestrów handlowych poznajemy nazwiska założycieli spółki. Potwierdzają się nasze przypuszczenia. To zawodowcy, zakładający takie spółki na życzenie osób, które faktycznie kryją się za ich plecami. Nie ma sposobu, aby poznać ich wzajemne relacje czy rozliczenia finansowe. Informacja, że Heinz Klaus wniósł do niej 98% kapitału, nie ma wielkiego znaczenia. Klaus jest oficjalnie założycielem, a nawet prezesem w Szwajcarii kilkuset tego typu spółek, działających na całym świecie. Dane o akcjonariuszach są, rzecz jasna, zastrzeżone. Z dokumentów dowiadujemy się, że spółka ma zajmować się m.in pośrednictwem w sponsoringu na imprezach sportowych.

Spółka ze skrzynki pocztowej

Ruszamy do siedziby spółki, Zug Baarerstrasse 112. Okazuje się, że pod tym adresem znajduje się zwykły blok mieszkalny. Po piętrach szukamy jakichś biur. Bez powodzenia. Przeglądamy skrzynki pocztowe. Na jednej z nich przyklejona kartka. Na niej maczkiem zapisane nazwy firm. Jest ich tu kilkaset. Wśród nich odnajdujemy Transcontinental Services AG. Tu ślad się urywa.

Już w Polsce docieramy do dokumentów wystawianych przez spółkę. Pochodzą od Wojciecha Ziemskiego, choć jego nazwisko nigdzie nie widnieje. To jedyny znany tu reprezentant spółki. Ma to potwierdzać dokument, którym się legitymuje. Swoim kontrahentom przedstawia dowód rejestracji spółki z nadanym numerem w kantonie Zug. Nikt nie pyta o więcej, mimo że nie widnieje na nim żadne nazwisko. Dokument jest w języku niemieckim.

Międzykontynentalny biznesmen

Nikt w TZN nie pamięta, kiedy w Zakopanem pojawił się Wojciech Ziemski. Z austriackim paszportem i szerokimi światowymi kontaktami wzbudzał respekt. Opowiadał, że przez lata był w Ameryce, potem w Austrii. Nikomu też nie przyszło do głowy sprawdzać spółki Transcontinental Services AG. – Nie mieliśmy z nią kłopotów, więc chyba nie było potrzeby, skoro po prostu zaproponowała najlepsze warunki – uważa Andrzej Kozak. Organizatorzy zadowolili się zapewnieniem Ziemskiego, że ten reprezentuje szwajcarską spółkę. Szybko zawiązały się przyjaźnie, a wtedy nikt już o nic nie pytał. Kozak nie wypiera się tego, przyznaje nawet, że ich wzajemne relacje przeniosły się do życia prywatnego. Andrzej Kozak wynajmuje Ziemskiemu lokal na sklep, pomógł też jego partnerce w wynajęciu lokalu w budynku Gromady w Warszawie. Zastrzega jednak, że te relacje nie mają wpływu na ocenę działalności szwajcarskiej spółki i jej reprezentanta. Pamięta tylko, że Ziemski zdradził mu kiedyś, że zakłada spółkę w Szwajcarii, żeby ustrzec się przed podatkami.

Ziemski karmi i ubiera

Zaangażowanie Ziemskiego w sport w Zakopanem szybko wybiegło poza Puchar Świata, na którym sprzedawał nie tylko reklamy, ale prowadził także cały catering. Biznesmen znalazł się w gronie reprezentantów miasta w kongresie FIS w Portugalii. Sprawiał wrażenie, jakby pełnił funkcję przewodniczącego naszej delegacji. To Ziemski, na życzenie ówczesnych burmistrzów, żądał od dziennikarza Tygodnika Podhalańskiego, aby ten nie uczestniczył w prezentacji miasta, bo to może wyprowadzić z równowagi prelegentkę Zofię Kiełpińską. Dziennikarz posłuchał, ale i tak w Portugalii dostaliśmy „0” głosów. Walczyliśmy tam o organizację mistrzostw świata w narciarstwie klasycznym. Dwa lata później Wojciech Ziemski pojawił się jako delegat Zakopanego w RPA. – On uważa się za lobbystę – mówi, prosząc o zachowanie anonimowości, jeden z działaczy biura organizacyjnego. – Liczy, że jego zaangażowanie zaowocuje w przyszłości kolejnymi umowami. Podejrzewam, że za swoje wyjazdy sam płacił. Ale pewności nie mam.

Prawdopodobnie na potrzeby Pucharu Świata kilka lat temu Ziemski zarejestrował w Polsce spółkę SMP. Firma z siedzibą w Piasecznie handluje kurtkami austriackiej marki Frencys. Przez kilka kolejnych lat ubierała organizatorów Pucharu Świata i sędziów. Stroje zakopiańskich delegatów do Portugalii i do RPA to też Ziemski. Pod adresem spółki w Piasecznie znajduje się luksusowa willa, otoczona wysokim płotem. Ani śladu informacji, że to siedziba jakiejś firmy.

Przyjaciel Zakopanego

Prócz Andrzeja Kozaka i Lecha Nadarkiewicza nikt nie chciał rozmawiać z nami na temat Wojciecha Ziemskiego. Wiceburmistrz Jan Gąsienica Walczak, któremu podlega sport w mieście, przyznał, że nigdy nie pytał, kim jest ten człowiek. – A powinienem? Podobnie wypowiadają się inni przedstawiciele władz miasta, mimo że jeszcze niedawno w jednakowych garniturach, z herbem miasta w klapie, wspólnie z Ziemskim fotografowali się w Portugalii, a potem w RPA.

Tuż przed oddaniem Tygodnika do druku otrzymaliśmy odpowiedzi na pytania zadane Wojciechowi Ziemskiemu (na jego życzenie) drogą mailową. Oświadczył, że jest jedynie pełnomocnikiem szwajcarskiej spółki. Odmówił informacji na temat szczegółów umowy pomiędzy Transcontinental Services AG a Tatrzańskim Związkiem Narciarskim. Apeluje, by nie nazywać go lobbystą, bo to źle się w Polsce kojarzy. Siebie nazywa „amicis zakopiensis”, co ma potwierdzać jego zaangażowanie w pracę na rzecz Zakopanego. Chwali się znajomością siedmiu języków oraz płynnym poruszaniem się w tematach marketingu i sponsoringu sportowego. Przyznaje, że prowadzi rozmowy z kilkoma potencjalnymi sponsorami, ale zbyt wcześnie jego zdaniem na prognozy na 2010 rok. Ziemski uważa ponadto, że Transcontinental wywiąże się z kontraktu z TZN, nawet jeśli nie pozyska na Puchar Świata wystarczającej liczby sponsorów. Ale oświadcza przy tym, że nie zna akcjonariuszy Transcontinental Services AG.

Jurek Jurecki