Muzeum Tatrzańskie im. dra Tytusa Chałubińskiego otworzyło nową filię ze stałą wystawą pn. „Styl zakopiański – inspiracje”. Uroczystość odbyła się 1 lipca, dokładnie w 120. rocznicę otwarcia muzeum.

Muzeum Tatrzańskie początkowo mieściło się w wynajętym domu Jana Krzeptowskiego przy zakopiańskich Krupówkach. Pierwszy statut określał teren działalności placówki, a był nim obszar Tatr i Podtatrza, a także przedmiot jego zainteresowań kolekcjonerskich, obejmujący zbiory przyrodnicze, etnograficzne oraz biblioteczno-archiwalne. Pierwszą ekspozycję tworzyły: zakupiona kolekcja przyrodnicza Antoniego Kocyana oraz etnograficzne eksponaty, pochodzące od Stanisława Drohojewskiego, właściciela Czorsztyna. – Datę otwarcia muzeum przyjmuje się na podstawie księgi wizyt – zaznacza Teresa Jabłońska, dyrektor Muzeum Tatrzańskiego. – Pierwszy wpisał się Tytus Chałubiński: „Prawdą i pracą” i pod tym złożył swój podpis – dodaje.
 
Po 120 latach Muzeum Tatrzańskie urządziło nową filię w chałupie należącej niegdyś do góralskiej rodziny Gąsieniców Sobczaków. Drewniana chata jest jednym z najcenniejszych zabytków budownictwa ludowego w Zakopanem. Starsza część została wybudowana ok. 1830 roku, a dopiero z końcem XIX wieku rozbudowana. Wystawa zorganizowana jest w dwóch izbach – czarnej i białej. – Celem ekspozycji jest pokazanie korzeni stylu zakopiańskiego, którymi były: budownictwo, sztuka i rzemiosło ludowe, a także powstające z końcem XIX wieku kolekcje etnograficzne, a przede wszystkim zbiór Marii i Bronisława Dembowskich – podkreśliła Anna Kozak, kustosz działu etnograficznego. – Izba czarna, w której koncentrowało się życie góralskiej rodziny, jest urządzona tak, jak izby z końcu XIX stulecia. Piec został zrekonstruowany na podstawie rysunku Stanisława Witkiewicza. Do jej wyposażenia wykorzystaliśmy najstarsze eksponaty pochodzące ze zbiorów naszego muzeum – dodała. W izbie białej, która dawniej pełniła rolę salonu, znalazła miejsce kolekcja Dembowskich, tworzona w latach 1886-1893. Maria i Bronisław Dembowscy przekazali ją w darze Muzeum Tatrzańskiemu. Kolekcję, złożoną z ponad 300 eksponatów, tworzą obrazy na szkle, łyżniki, rzeźba, ceramika, góralskie odzienie i sprzęty pasterskie. Pokazywana jest tylko część z nich. Góralskie odzienia będzie można oglądać jedynie do końca lipca. Ozdobą białej izby jest piec z odtworzoną malaturą, którą kiedyś namalował Jędrzej Krzeptowski.

Wystawa „Styl zakopiański – inspiracje” pokazuje to, czym zachwycił się Stanisław Witkiewicz i później wykorzystał w tworzeniu stylu zakopiańskiego. „Myśmy znaleźli górala w pysznej ozdobnej chacie, otoczonego artyzmem, który przezierał z każdego sprzętu, każdego szczegółu pospolitego użytku. Jego chałupa była skarbnicą kultury dawnej, przechowywanej przez ten lud, kultury, która wprawdzie żyła, ale nie rozwijała się wskutek nieruchomości warunków ludowego życia. Była też skazana na konanie, na zanik i zdawała się czekać ocalenia, wołać o ratunek. Uratowaliśmy. Chata góralska wydała z siebie typ wyższego budownictwa (...) – pisał w „Po latach” Stanisław Witkiewicz.

Nowa filia przy Drodze do Rojów, wspólnie z willą „Koliba”, w której mieści się Muzeum Stylu Zakopiańskiego im. Stanisława Witkiewicza, tworzą dydaktyczną całość. – Obie ekspozycje pozwolą prześledzić, jak rodziła się koncepcja Witkiewiczowskiego stylu zakopiańskiego – od źródeł jego inspiracji po konkretne realizacje w architekturze i sztuce użytkowej – wyjaśniała Teresa Jabłońska.

Otwarcie nowej filii było możliwe dzięki finansowemu wsparciu województwa małopolskiego, dotacji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a także ofiarności Polonii amerykańskiej, która na apel pisma „Orzeł Tatrzański” zebrała pieniądze na ten cel.

Jolanta Flach