Konkubenci mają więcej praw do dziecka, niż biologiczni ojcowie. Opieka równoważna ma to zmienić.

„Sanki są w zimie, rower jest w lato. Mama to nie jest to samo co tato!” – wesoło śpiewają dzieci z „Arki Noego”. Te słowa oddają jednak w wielkim skrócie ból ojców, którym wyroki sądowe odebrały możliwość kontaktu z własnym dzieckiem. Walczą o opiekę równoważną, naprzemienną, wspólną.

Sądowa niechęć

Sprawy w kwestii opieki nad dzieckiem prowadzone w sądach rodzinnych to ich zdaniem nieporozumienie. Bo o przyznaniu opieki ojcu lub matce decydują w przeważającej większości kobiety. – Dużo mówi się o parytetach dla kobiet w życiu publicznym, w polityce. A w sądach rodzinnych właśnie sędziny stanowią 86-90 proc. składów sędziowskich – podkreśla Waldemar Kalinowski z Inicjatywy Społecznej Rodziny Pomorza. – Dlatego popierają zawsze jedną stronę sporu. Ojciec, który idzie do sądu rodzinnego po raz pierwszy i ma nadzieję na sprawiedliwość, szybko zostaje sprowadzony na ziemię. Postulujemy o przesunięcie spraw o przyznawaniu praw do opieki z sądów rodzinnych do sądów cywilnych.

Ojcowie, którzy regularnie przyjeżdżają protestować do Zakopanego, spotykają się w centrum miasta. Przed hotelem, w którym obradują sędziny. Za każdym razem proszą o możliwość przedstawienia swoich problemów. – Na dwa tygodnie przed tegorocznymi obradami sędziów, a praktycznie pań sędzin prosiliśmy, słaliśmy pisma. Bez skutku. Chcieliśmy w 20 minut przedstawić nasze postulaty zmian. Nie było żadnej odpowiedzi. Dopiero w dzień protestu jedna z organizatorek poinformowała nas, że możemy wejść na salę w drugim dniu obrad – dodaje Waldemar Kalinowski. Takie postępowanie nazywa kpiną. Bo ojcowie, którzy pod Giewont zjechali z całej Polski, nie mogą sobie pozwolić na dwudniowy pobyt pod Tatrami.

Niespełniane wyroki

Ojcowie pokazują orzeczenia sądowe. Wyroki, na mocy których mają zagwarantowane parę godzin tygodniowego kontaktu z własnym dzieckiem. – Moje pięcioletnie dziecko miało w rozmowie z panią psycholog stwierdzić, że „mamusię kocha” a tatuś mu „imponuje”. I tylko na tej podstawie stwierdzono mocniejszą więź uczuciową z moją byłą żoną. Paradoksalnie jej konkubent ma mieć przez najbliższe lata możliwość spędzania więcej czasu niż ja – denerwuje się Robert. Odrębną sprawą jest realizacja wyroków. Mariusz dodaje, że ilekroć przyjeżdża odebrać synka na dzień należnego mu pobytu, była żona stwierdza, że syn wyjechał ze szkołą na wycieczkę, albo że jest u babci.

Dlatego ojcowie zgodnie podkreślają, że dotykają ich nie tylko niesprawiedliwe wyroki sądu. – Mam wyrok sądu zezwalający na kontakt trzy razy w tygodniu. I co z tego? Żeby zobaczyć synka, muszę jechać półtora tysiąca kilometrów do Holandii. Bo moja była układa sobie tam nowe życie z konkubentem. To zresztą jej kolejny nowy „pan”. Nie wiem, czy ostatni. Nie wiem, jak mam dotrzeć w takiej sytuacji do syna – zmęczonym głosem dodaje Paweł. Na internetowych forach dyskusyjnych opisywana jest masa podobnych przypadków. Swoimi doświadczeniami dzielą się ojcowie, którzy ledwie radzą sobie w trudnej rzeczywistości. A także ci, którym się udało. Tych jest jednak znacznie mniej. Żeby wzmocnić swój głos stworzyli forum Organizacji Broniących Praw Dzieci i Rodziców. We wrześniu napisali list do Prezydenta, Premiera, Posłów i Senatorów RP. – Nie mamy wielkich nadziei, że to coś pomoże, ale skoro żyjemy w kraju, w którym każdego roku przybywa kilkadziesiąt, a nawet sto tysięcy dzieci z rozbitych, niepełnych rodzin, to naprawdę najwyższy czas, żeby coś zmienić – podkreślają nasi rozmówcy.

Z ziemi włoskiej

Ojcowie chcą zmienić polskie prawodawstwo. Powołują za dobry przykład włoską jurysdykcję. W 2006 roku w Italii wprowadzono bowiem ustawę nr 54. Cytują jej najważniejszy fragment: „W przypadku separacji rodziców dziecko ma prawo do zachowania stałego, równoważnego i bezpośredniego związku z każdym z nich, otrzymywania opieki, edukacji i zdobywania doświadczenia od każdego rodzica i utrzymywania znaczących relacji ze swoimi przodkami i krewnymi od strony obojga rodziców”. Przypominają, że opieka naprzemienna obowiązuje już w Niemczech, Francji, Hiszpanii, Krajach Skandynawskich, państwach takich jak USA czy Australia.

– Są różne sytuacje życiowe. Jeśli dochodzi do separacji, to sądy przyznają opiekę nad dzieckiem matce. Ojciec albo dostaje wycinek czasu z tygodnia życia, albo nie dostaje nic. Walczymy wzorem ojców włoskich o prawo do opieki równoważnej, czyli naprzemiennej, wspólnej – tłumaczy Krzysztof Chojnacki, ojciec trójki dzieci. Prowadzi stronę internetową www.opiekarownowazna.pl gdzie tłumaczy zasady najlepszej formy opieki nad dzieckiem, które w wyniku zdarzeń losowych ma rozbitą rodzinę.

– Jeśli sądy nie dają nam żadnych szans na widzenie się z dzieckiem, na spędzanie z nim tej samej ilości czasu, jaki spędza matka, to po kilku latach dziecko nie czuje więzi, często jest wychowywane przez zmieniających się konkubentów naszych byłych żon – dodają ojcowie.

Sztuka przebaczania

Postulują też o zlikwidowanie rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych, które są pozostałością po PRL-u. Uważają bowiem, że to właśnie te ośrodki swą pseudonaukową działalnością szkodzą dziecku i rodzinie, usprawiedliwiają łamanie Konwencji Praw Dziecka w Polsce. – Zamiast opierać się na prawdziwych dowodach, sądy rodzinne operują praktycznie głównie opiniami psychologicznymi, wydawanymi w tych ośrodkach. A psychologia naukowa nie posiada na dziś takich narzędzi, które mogą pozwolić by jednoznacznie stwierdzić, którego z rodziców dziecko bardziej kocha, którego bardziej się obawia, kto się nadaje a kto nie do pełnienia funkcji rodzicielskich. Próbuje się określać siłę więzi międzyludzkich, nawet w wydaniu małych dzieci, wyciąga się wnioski rzutujące na całe życie. A niejednokrotnie te same badania wykonane przez inny zespół skutkują zupełnie odmienną opinią – zgodnie podkreślają przedstawiciele wielu organizacji broniących praw rodziny i dziecka. Pod listem do „wszystkich świętych” RP podpisały się m.in. Stowarzyszenie Przeciw Bezprawiu, Inicjatywa Społeczna Porozumienie Rawskie, „Ojcowie z Trójmiasta”, Stowarzyszenie na Rzecz Poszanowania Praw Dzieci i Rodziny, Stowarzyszenie Obrony Społecznej Praw Dziecka, Młodzieży i Rodziny, Fundacja Ojców Pokrzywdzonych przez Sądy, Inicjatywy Społecznej Rodziny Pomorza. Czy wspólnie uda im się przeforsować wprowadzenie modelu opieki wspólnej obojga rodziców?

– Jeśli opieka jest naprzemienna, to są duże szanse na powtórne połączenie rodziny. Dla dobra dziecka, żeby nie musiało wędrować od ojca do matki i z powrotem. Jak znów się razem zamieszka, to szybko przychodzi do konkluzji – wróćmy do siebie. Możemy sobie wybaczyć stare grzechy –- podsumowuje Krzysztof Chojnacki.

Rafał Gratkowski