Białymi literami na czerwonym tle wypisano: „Polski outdoor”. Bogato ilustrowana książka pokazuje, co my, Polacy, mamy za drzwiami.

A są to wielkie, gigantyczne reklamy, zasłaniające okna, drzwi, bloki całe, wbite w przestrzeń, w ulicę, w krajobraz naszych miast dużych i małych. Książka „Polski outdoor. Reklama w przestrzeni publicznej” autorstwa Elżbiety Dymnej i Marcina Rutkiewicza ukazała się na naszym księgarskim rynku pod koniec minionego roku. Jest bogato ilustrowana, a jeden z rozdziałów w całości poświęcono Zakopanemu i najbliższej okolicy.

Publikacja ma być kamieniem obrazy, którym można rzucić w urzędników odpowiedzialnych za stan narastającego bałaganu. Stowarzyszenie Miasto Moje a w Nim, skupiające plastyków, architektów, grafików komputerowych, krytyków sztuki, filmowców, muzyków, wszystkich wrażliwych na estetykę otoczenia, po kilku latach działań stwierdziło bowiem, że drogą urzędową niczego już nie zdziała. „Założyliśmy stowarzyszenie gromadzące podobnych nam frustratów i drogą urzędową zaszliśmy najdalej, jak to możliwe. Po naszej prezentacji w Sejmie Nadzwyczajna Komisja Przyjazne Państwo wystosowała do premiera dezyderat, postulujący rozpoczęcie prac nad ustawą regulującą rynek reklamy zewnętrznej w Polsce” – przypomina Elżbieta Dymna, prezes stowarzyszenia, które wobec braku rządowego zainteresowania wydało potężny album. „Jedyną rzeczą, jaką nasza grupa interesu może rzucić w Radę Ministrów, jest obecnie ten album” – zaznaczają autorzy.

W książce masa zdjęć, pokazujących zapaskudzony krajobraz naszych miast, dramatyczny chaos i zgiełk zatłoczonych reklamami ulic, blokowisk, fasad zabytkowych obiektów, kościołów. Są przykłady typologii reklam, definicje reklam systemowych i nielegalnych. Są reklamy umieszczane na pojazdach, a także „reklamy cwaniackie” – umieszczone np. jako billboardy montowane na zaparkowanych w miejscach publicznych przyczepach.

Cały rozdział poświęcony miastu i okolicom Zakopanego zatytułowano „Miejsca szczególnie wartościowe krajobrazowo”. Aktorka Magdalena Cielecka podkreśla w nim, jak szybko przyzwyczajamy się do zastanej rzeczywistości, dla spokoju machamy ręką, nie reagując na to, co nam odebrano. „Kiedyś reklama zasłoni nam widok Kasprowego Wierchu. Czy jeśli żywy koń jest przestrzenią reklamową do wynajęcia, to ja też jestem? – zadaje retoryczne pytanie. Włodarzom miasta polecamy wnikliwe spojrzenie na zaprezentowane fotki z Zakopanego. Możliwe, że na tle przykładów z innych wielkich miast nasza stolica polskich Tatr nie wygląda najgorzej. Jednak biorąc pod uwagę, jak dużo mamy do stracenia, właśnie jako miasto, które powinno wszelkie inwestycje budować dzięki i poprzez walory istniejącego wokół wysokogórskiego krajobrazu, trzeba mocno uderzyć się w piersi. Jak wiele „udało się” już zeszpecić, zniszczyć, stracić.

Książka pokazuje przykłady dobrych działań w państwach Europy i świata. Gotowe wzorce do wykorzystania. Tak w przepisach, jak i ich wdrażaniu w życie.

Rafał Gratkowski