Zimowe Igrzyska Polonii, która z całego świata zjechała do Zakopanego, były okazją do dyskusji na temat przyszłości polonijnego sportu i turystyki. Odmienne opinie na temat kierunków rozwoju ścierały się podczas Forum Polonijnego.

Polonia to rzesza blisko 20 milionów ludzi. – W grupie starej Polonii po polsku mówi około miliona osób. Około 3,5 miliona to nowa Polonia. Prawie 15 milionów Polaków z racji nieznajomości lub słabej znajomości języka polskiego pozostaje poza zainteresowaniem naszych działań – przyznał na wstępie Witold Rybczyński, przewodniczący Komisji Współpracy z Polonią Polskiego Komitetu Olimpijskiego.

Londyn na celowniku

Dodał, że całkowicie zaniedbana przez macierzysty kraj jest grupa akademicka, studenci, którzy zdobywają wykształcenie na Wschodzie. – Brak formuły imprez sportowych, kulturalnych dla studentów pochodzenia polskiego. Podobnie rzecz ma się z dziećmi. Co zrobić, by dać większe szanse na aktywizację Polonii w tych trzech grupach: dzieci, studentów, osób niepolskojęzycznych? – zadał pytanie. I od razu na nie odpowiedział. Rozwiązaniem mają być cykliczne imprezy poza granicami Polski, organizowane z myślą o tych grupach, a także z myślą o wciągnięciu do działania ponadtrzymilionowej nowej Polonii, która nie czuje łączności ze środowiskami wywodzącymi się ze starej emigracji. – Postulujemy organizację w Londynie w 2012 roku I Światowego Zlotu Sportowej Polonii. Do tego powołanie Pokojowego Centrum Polonii w Pułtusku, a dodatkowo stworzenie konkursu sztuki sportowej w malarstwie, rzeźbie i fotografii – wyliczał Witold Rybczyński.

O ile pomysł światowego konkursu plastycznego sztuki sportowej nie budził kontrowersji, o tyle pomysł igrzysk w Londynie nie wszystkim się spodobał. Przedstawiciel Polonii z Syberii podkreślił, że dla Polaków ze Wschodu najważniejsza jest Polska i język ojczysty. – To nas odróżnia od Rosjan. Kto nie umie po polsku, niech się zacznie uczyć. A co do Londynu, to zły pomysł. Tu, w Polsce, chcemy się spotykać – podkreślił.

Językowe problemy dotyczą tak Wschodu, jak i Zachodu. Na przykład 80% mocnej reprezentacji kanadyjskiej stanowią młodzi chłopcy, którzy są polonusami w drugim, nawet trzecim pokoleniu. Niektórzy słabo albo w ogóle nie mówią po polsku.

Zebrani na Forum przypomnieli, że data 2012 zbiegnie się z mistrzostwami piłkarskimi. Przedstawiciele Polonijnego Klubu Absolwentów AWF z Chicago zaznaczyli, że z powodzeniem organizują od dziesięciu lat zjazdy dla młodzieży z dawnych Kresów Rzeczpospolitej i krajów dawnego Bloku Wschodniego. – Teraz zapraszamy do Polski także młodzież z Francji, Szwecji i Kanady. Naturalnie, młodzież z Bułgarii, Mołdawii czy Białorusi nie płaci ani grosza za swoje obozy w Polsce – dodali krajanie z USA. Na spotkanie w Londynie nie godził się też Jan Zieliński. – Jestem z Kanady i dobrze wiem, jak traktuje się Polaków w Wielkiej Brytanii. Także uważam, że spotkanie w Londynie to zły pomysł. Nie róbmy tego. Do tej pory organizowaliśmy spotkania poza Polską, bo nie mieliśmy poparcia w kraju. Teraz jest znów wolna Polska, Igrzyska Polonijne zawsze powinny odbywać się w macierzystym kraju.

Gabon górą

Rodacy zza wschodniej granicy skupiali się w dyskusji na trudnościach, z jakimi przychodzi im działać np. na Ukrainie. Dzielili się też dobrymi wiadomościami, ile udało im się osiągnąć własnym działaniem, a niejednokrotnie i sprytem, bowiem rządy krajów dawnego ZSRR nie tylko nie pomagają, ale najczęściej rzucają kłody pod nogi stowarzyszeniom i klubom sportowym, kulturalnym, które w nazwie mają cokolwiek wspólnego z Polską. – Mamy półgodzinny program telewizyjny, ale na prywatnym kanale. Telewizja państwowa kazała sobie słono płacić. Przez lata działalności na rzecz naszej dwutysięcznej Polonii nie miałam ani grosza wsparcia od Ukrainy. Gdyby nie wsparcie ze Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” i Senatu RP, nie mielibyśmy możliwości na realizację żadnych planów – mówi Wiktoria Laskowska-Szczur, prezes Żytomierskiego Obwodowego Związku Polaków na Ukrainie. Działalność sportowa wśród młodzieży jest bardzo zaniedbana, choć możliwości organizacji zawodów są spore. Jednak młodzież woli wyjeżdżać z Żytomierza do Polski. Chcą się uczyć i studiować w kraju przodków. Ewa Hołodkowa, dyrektor Centrum Oświaty i Kultury Polskiej „Krakowianka” w Stachanowie (Ukraina) podkreślała, że działający na jej terenie Klub Sportowy Polonia powstał tylko dzięki organizacji Igrzysk Polonijnych. – Zorganizowaliśmy go, żeby móc przyjechać do Polski – dodała.

Wiktoria Laskowska-Szczur postulowała, by przygotować projekty imprez i wyjazdów do rodzinnego kraju dla osób starszych, które nigdy jeszcze nie odwiedziły Polski. – Myśmy z ojczyzny nie wyjeżdżali. Polska od nas odeszła, została nam zabrana – podkreśliła.

Okazuje się jednak, że na trudności w działaniu napotyka też stara emigracja na Zachodzie. Witold Mołodyński z paryskiego Stowarzyszenia „Kresy” narzekał na współpracę z ambasadą polską. – Chciałem zorganizować klub dla polskiej młodzieży. Pod Paryżem mają taki klub Portugalczycy i chłopcy z Gabonu. A nasi juniorzy nadal muszą grać we francuskich klubach. Ale nie dostałem żadnej pomocy. Odesłano mnie z ambasady z kwitkiem.

Madrycka siła

– My mamy dwóch ambasadorów – jeden w ambasadzie, a drugi nigdy nie odmawia nam pomocy. No, chyba że akurat ma mecz – mówi Andrzej Janeczko, reprezentujący Stowarzyszenie Polaków w Hiszpanii „Nasz Dom” – „Nuestra Casa” i „Dom Polski w Getafe – Madryt”. – Największy ambasador Polski pracuje na co dzień w Realu Madryt. To Jerzy Dudek. Jest zawsze z nami. A do muzeum PKOl w Warszawie przekazał swoją koszulkę. Andrzej Janeczko podkreślił, że siłą działającego dopiero od dziesięciu lat stowarzyszenia z Madrytu jest solidarność działań. – Umieliśmy się zorganizować, mamy zespoły ludowe, sportowe, nasi piłkarze grają w lidze hiszpańskiej, prowadzimy prawne doradztwo dla młodej Polonii. Dzięki sprawnej działalności dostajemy od Hiszpanów pieniądze na realizację projektów – podsumował, postulując pełną współpracę środowisk polonijnych, bez rozbicia na konkurujące bądź zwalczające się struktury.

Irena Borg ze Szwecji, współzałożycielka Polish Olimpic Club of Sweden – POCOS. czyli Polskiego Klubu Olimpijskiego w Szwecji, postulowała swoisty konkurs miast, które miałyby organizować w przyszłości Igrzyska Polonijne z pożytkiem dla zawodników i różnych środowisk polonijnych. – Moglibyśmy poznawać różne zakątki Polski i świata – dodała. Wtórowała jej Małgorzata Rudomino przypominając, że aktywizacja młodej Polonii możliwa jest jedynie przez stworzenie bardziej atrakcyjnego programu Igrzysk. Niekoniecznie w macierzystym kraju.

Wszyscy uczestnicy zakopiańskiego Forum otrzymali do wypełnienia anonimowe ankiety, przygotowane przez PKOl i Wspólnotę Polską. Ich wynik wpłynie na dalszą organizację igrzysk letnich i zimowych. Da też odpowiedź, czy wielkie imprezy polonijne powinny odbywać się w macierzstym kraju, czy na świecie.

Rafał Gratkowski