Tatry niebawem zasłonią setki bud i budek, które bez ładu i składu powstają w Zakopanem. Zrobiliśmy dla Was kilkadziesiąt zdjęć tych "obiektów architektonicznych".

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"83726"}

- To jest rozpacz, a najgorsze, że nie ma na to chyba żadnej siły. "Budziarstwo" szerzy się w Zakopanem w potworny sposób - mówi Jan Karpiel Bułecka, architekt, muzyk i były radny. Dodaje, że teoretycznie w mieście obowiązuje plan zagospodarowania i jest w nim ściśle określone, co można postawić, a tu mamy wolną amerykankę. - Przy wylocie z Zakopanego, na Ustupie, stoją trzy kioski, każdy inny. Jeden tyrolski, drugi zakopiański, a trzeci to taki mix pierwszego z drugim. To jest nie do opanowania - mówi Jan Karpiel Bułecka. Jego zdaniem po zakopiańskich ulicach powinien chodzić patrol urzędników, którzy pytaliby się właścicieli budek zaraz po ich powstaniu, czy jest pozwolenie na ich postawienie.

Budka co 2 metry

Agata Wojtowicz, prezes Tatrzańskiej Izby Gospodarczej, twierdzi, że urzędnicy w Zakopanem mają najwyraźniej problemy ze wzrokiem, bo nie zauważają nowych bud i budek. - To doprowadzi do tego, że niedługo będziemy mieli budkę co 2 metry - mówi prezes Wojtowicz. Jej zdaniem nikt nie egzekwuje w Zakopanem obowiązującego prawa. Budy przed laty zasłoniły widoki na Gubałówce, stanęły w okolicy Wielkiej Krokwi. Na tym ekspansja przeróżnych szkaradzieństw się nie zakończyła. Nowe powstają przy ul. Piłsudskiego, Zamoyskiego, Kościuszki, a więc w miejscach, gdzie codziennie spacerują setki turystów.

Gorzej niż w Bangladeszu

Teoretycznie, jeśli ktoś chce postawić budkę, czyli obiekt tymczasowy, musi zgłosić to do starostwa tatrzańskiego. Jeżeli nie dostanie odmowy, stawia budkę, ale po 180 dniach musi ją usunąć. - Kompletnie nikt tego w Zakopanem nie sprawdza. Straż miejska, burmistrz przechodzą obok i odwracają wzrok. Nic dziwnego, że skoro pozwoliliśmy na postawienie tylu bud, to znajdują się kolejni, którzy idą ich śladem. To zaniedbania nie tylko obecnych, ale i poprzednich władz naszego miasta - twierdzi Agata Wojtowicz. Jej zdaniem porównania Zakopanego do Bangladeszu nie są już dobre, bo zakopiańskie ulice w wielu miejscach wyglądają gorzej. - Nawet na pchlim targu w Turcji panuje większy porządek - podsumowuje Wojtowicz i dodaje, że taki wygląd Zakopanego ma fatalny wpływ na wizerunek stolicy Tatr.    

Budy szpecą miasto

- Stajemy się powoli miastem bud i budek. Przybywa ich w zawrotnym tempie. Często nawet stojące obok zupełnie do siebie nie pasują i szpecą Zakopane - uważa radny Bartłomiej Bryjak. Także jego zdaniem psuje to wizerunek stolicy Tatr. Z jednej strony są osoby, które starają się dbać o wizerunek Zakopanego, o wygląd, estetykę. Z drugiej ktoś, chcąc zarobić na pamiątkach czy hot-dogach, stawia budę i wszystko psuje. - Budki powstają częściowo nawet w pasie drogowym, wtedy dochodzi do swoistej gry w kotka i myszkę z urzędnikami. W nocy budka jest usuwana z chodnika, w dzień wraca na miejsce - dodaje radny Bryjak. Jego zdaniem wiele z tych budek jest nielegalnych, a nadzór budowlany w ogóle nie zajmuje się tymi sprawami. - Rozumiem, że ci ludzie chcą zarobić, ale taka architektura fatalnie szpeci miasto. Jedynym wyjściem z tej sytuacji byłyby rozwiązania ustawowe, ale na to się nie zanosi, bo prawo budowlane jest raczej liberalizowane niż zaostrzane - zauważa radny Bryjak.

Nie wprowadzajmy kolejnych zakazów

Nieco inaczej na problem spogląda radny Jacek Kalata. Jego zdaniem nie można ludziom zakazywać prowadzenia działalności gospodarczej na ich prywatnym terenie. - Miasto niewiele zresztą w tej kwestii może. Rykoszetem odbijają się uchwalane w latach 2008-2013 plany zagospodarowania przestrzennego. Martwym przepisem jest też Park Kulturowy Kotliny Zakopiańskiej. Być może władze powinny zająć się uporządkowaniem tej sprawy, ale nie przez wprowadzanie kolejnych zakazów - twierdzi radny Kalata i dodaje, że instytucją powołaną do sprawdzania, czy budki powstają legalnie, jest nadzór budowlany. - Problem tylko w tym, że nadzór budowlany to u nas fikcja. W Niemczech, gdy na działce pojawia się inspektor i coś dzieje się nielegalnie, właściciel ma kilka godzin na przywrócenie wszystkiego do poprzedniego stanu. U nas właściciel stawia wysoki płot, nie wpuszcza inspektora i na tym koniec - podsumowuje radny Kalata.

Chcą zarobić

Właściciele budek, z którymi rozmawiamy, mówią, że po okresie pandemii muszą jakoś zarobić. Stawiają nowe biznesy handlowe na prywatnych działkach przy ulicach, bo władze oprócz targu pod Gubałówką nie przeznaczają terenów na targowiska. 

Straż miejska może zająć się budą tylko wtedy, gdy stanie ona na miejskim gruncie lub w pasie drogowym. Jeżeli ustawiona jest na prywatnej działce, kompetencje strażników się kończą. - Chyba że taki obiekt pojawi się na obszarze objętym parkiem kulturowym. Wtedy możemy zająć się sprawą z Ustawy o ochronie zabytków - tłumaczy Marek Trzaskoś, komendant zakopiańskiej straży miejskiej. Jeżeli budka stanie na miejskim terenie, jej właściciel zostaje obciążony kwotą 10-krotnie wyższą niż obowiązujące w tym miejscu stawki za dzierżawę gminnego gruntu.

Budka znika, budka wraca

Nadzór budowlany w Zakopanem prowadzi kilkadziesiąt postępowań w sprawie nielegalnego postawienia budek i bud. - Niestety, takie postępowania bardzo długo trwają, często nawet kilka lat. Nie ma większego znaczenia, czy sprawa dotyczy budki czy budynku z pięcioma kondygnacjami - mówi Jan Kęsek, inspektor nadzoru budowlanego w Zakopanem. Dodaje, że nadzór nie dysponuje wieloma pracownikami i nie może zajmować się z urzędu każdą budką. - Jeśli dociera do nas zgłoszenie o nielegalnej budce, wtedy reagujemy. Mieliśmy i takie sytuacje, że po trwającym wiele miesięcy postępowaniu właściciel usuwa budę na kilka dni, po czym ta sama budka wraca na miejsce i całe postępowanie administracyjne musimy zacząć od nowa - dodaje inspektor Kęsek.

Paweł Pełka