Tam, gdzie stały macewy, dziś śmigają quady i pyrkają traktory - tak wygląda zapomniany żydowski cmentarz w Zakopanem.
::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"85151"}
Na częściowo ogrodzonej łące pojawiła się grupka ludzi w jarmułkach. Nie rozmawiali po polsku. Na betonowych płytach wśród wysokich traw zapalili kilka zniczy. Światełka ułożyli w gwiazdę Dawida. Zmówili krótką modlitwę, nasłuchując, skąd dobiega ryk motoru. Czy rajdowcy nie przejadą po grobach? Dyskutowali z niepokojem.Uciekł "Ogniowi" spod lufy
- Już po wojnie żołnierze "Ognia" dwa razy próbowali dziadka zabić, ale im uciekł - wspomina trudną rodzinną historię Paweł. W wieku 22 lat skorzystał z izraelskiego prawa powrotu. Dziś ma podwójne obywatelstwo. Podkreśla, że jako Polak i Izraelczyk jest bardzo przejęty tym, co się dzieje na Bachledzkim Wierchu. - Serce boli, że groby dawnych mieszkańców Zakopanego są tak bezczeszczone - podkreśla Paweł Hoły.
Napisał w tej sprawie do burmistrza Zakopanego. Zero odzewu. Napisał do gminy żydowskiej w Krakowie. Też bez odzewu.
Jak podaje strona cmentarze-zydowskie.pl, dynamiczny rozwój społeczności żydowskiej Zakopanego w latach dwudziestych XX w. spowodował konieczność budowy własnego cmentarza. Wcześniej zmarłych chowano na cmentarzu żydowskim w Nowym Targu.
Kupili ziemię od górala
Komitet Budowy Cmentarza w 1926 roku kupił od Franciszka Bachledy Żarskiego i Anny Bachledy Bacy teren na Bachledzkim Wierchu - z dala od centrum, we wschodniej części Zakopanego. Mieszkańcy osiedla Bachledy protestowali przeciwko budowie żydowskiego cmentarza. Ich protesty i sprzeciw ówczesnych władz zakopiańskich sprawiły, że zezwolenia uzyskano i budowę ukończono dopiero po pięciu latach. Cmentarz otwarto w 1931 roku. "Do 1939 roku odbyło się tu kilkadziesiąt pogrzebów. Zgodnie z tradycją kamienne nagrobki, macewy zwrócone były w kierunku wschodnim" - czytamy w tekście Lesława Dalla i Krzysztofa Bielawskiego, zamieszczonym na stronie cmentarze-żydowskie.pl.
Niemcy podczas okupacji zniszczyli cmentarz. Rozebrali ogrodzenie, a macewy powywracali i częściowo zniszczyli. Tuż po wojnie macewy zaginęły. Historykom trudno dziś ustalić, co się z nimi stało. Pozostało tylko kilka kamiennych i betonowych płyt zaznaczających groby. Cmentarz zniknął wśród traw i zarośli. Minister gospodarki komunalnej w 1964 roku zamknął cmentarz, który zajmuje parcele o powierzchni 0,49 hektara.
Zwrot terenu
Podhalański Oddział Towarzystwa Opieki nad Zabytkami w 1988 roku opracował projekt ochrony i uporządkowania tego miejsca. Planowano całość ogrodzić, a nawet postawić pomnik pamięci. W roku 2004 Komisja Regulacyjna ds. Gmin Wyznaniowych Żydowskich wydała orzeczenie o przekazaniu własności cmentarza Gminie Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie. Tego samego roku Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego uporządkowała i ogrodziła stalowym płotem fragment cmentarza o powierzchni około 0,14 ha.
Zapytaliśmy w Gminie Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie, czy nie można ogrodzić całej parceli, na której chowani byli do 1939 roku nasi starsi bracia w wierze. Sekretarz gminy serdecznie podziękował nam za zainteresowanie sprawą. Zapytaliśmy w urzędzie miasta, czy nie da rady wspólnie z gminą żydowską ogrodzić terenu. Przecież spoczywają na nim mieszkańcy Zakopanego. Tyle że wyznania mojżeszowego. - Zbieramy w tej sprawie fakty - poinformowała nas Kinga Ripper, naczelnik wydziału komunikacji. Do czasu zamknięcia numeru do druku więcej komentarzy i wyjaśnień do redakcji w sprawie bezczeszczonego cmentarza żydowskiego na Bachledzkim Wierchu nie otrzymaliśmy.
To nie nasza ziemia
Dopiero po tygodniu od ukazania się materiału w Tygodniku Podhalańskim odpisała do nas Gmina Wyznaniowa Żydowska z Krakowa. Oto krótka treść wyjaśnień: "Gmina Wyznaniowa Żydowska w Krakowie uprzejmie informuje, że nieogrodzony teren cmentarza żydowskiego nie jest własnością GWŻ w Krakowie, a jego właścicielem jest Gmina Miasta Zakopane, która kupiła ten teren od prywatnych właścicieli (lokalnych mieszkańców). Nieogrodzony teren nigdy nie został przekazany Gminie Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie" - czytamy w wyjaśnianiach GWŻ w Krakowie.
Rafał Gratkowski

22.12.2025
OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.

29.05.2026
Austria! Praca dla MURARZY, CIEŚLI, STOLARZY, SPAW...

02.06.2026
BUDOWY DOMÓW OD PODSTAW, STANY SUROWE OTWARTE, DAC...

02.06.2026
Przyjmę MURARZY. Praca Polska, Niemcy. 608729122....

27.05.2026
Poszukujemy osoby na stanowisko SPRZEDAWCA / DORAD...

19.05.2026
KANTOR ZATRUDNI KASJERA WALUTOWEGO. CV proszę prze...

02.06.2026
Wydzierżawię działkę w Ludźmierzu przy trasie Nowy...

02.06.2026
Sprzedam DOMY po 100 m2 - Klikuszowa, koło Centrum...

01.06.2026
DO WYNAJĘCIA LOKAL HANDLOWO - USŁUGOWO - BIUROWY o...

01.06.2026
SZCZENIAKI BORDER COLLIE RASOWE. 791 669 932.

29.05.2026
RESTAURACJA CZERWONE KORALE Zakopane, ul. Zamoyski...

25.05.2026
ZATRUDNIMY W KARCZMIE oraz W BARZE MLECZNYM: KUCHA...

22.05.2026
RESTAURACJA REGIONALNA w Zakopanem zatrudni KUCHAR...

12.05.2026
Sprzedam lub wynajmę BUDYNEK HANDLOWO-USŁUGOWY 500...

28.04.2026
WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 69...

23.04.2026
PROVIDENT. 571 240 909.

17.04.2026
OCIEPLANIE DOMÓW na materiałach wysokiej jakości. ...

07.04.2026
Sprzedam GOBELIN - pejzaż zimowy - (145/80). TORBY...

07.04.2026
NOWE KILIMY RĘCZNIE TKANE (z owczej wełny). Wzór: ...
0 0
W Czarnym Dunajcu cmentarz jest zadbany. Lokalni mieszkańcy, którym nie jest obojętne miejsce pamięci bez względu na wyznanie zorganizowali się, zakasali rękawy i odsłonili macewy. Pan sobie tu przyjeżdża na wakacje, zapala świeczki licząc, że ktoś je potem posprząta, zasmuci się nad motocyklami i ciężkim losem przodków po czym wsiądzie do samolotu i wróci do siebie uprzednio robiąc szopkę i kilka fotek do lokalnej gazety. Następnym razem proponuję coś zrobić dla swoich przodków bo naród, który nie szanuje siebie nie będzie szanowany przez nikogo - jako Polak mogę to powiedzieć otwarcie i z doświadczenia.
0 0
Ale byłby wrzask gdyby Włosi jeździli motorami po cmentarzu na Monte Cassino a tam też polscy Żydzi leżą !
0 0
jak jest mowa o odszkodowaniach za mienie "bezspadkowe" to dla organizacji żydowskich, jak trzeba uporządkować cmentarz to "byli mieszkańcami Zakopanego" i mieszkańcy Zakopanego to powinni zrobić. A kto nam porządkuje cmentarz na Pęksowym Brzysku? Proszę się zorganizować, z pewnością w Zakopanem mieszkają potomkowie naszych braci starszych w wierze. Jeżeli przodek Pana Hoły przybył na Podhale w mundurze armii czerwonej, to chyba nic dziwnego, że czasie działań wojennych - dla nas wojna nie skończyła się w 44, zmienił się tylko okupant - musiał uciekać spod lufy ludzi, którzy bronili swojej Ojczyzny. Miejmy nadzieję, że przodek Pana Hoły nie ma na sumieniu jakiegoś górala.
0 0
Rodziny tych co tam leżą w większości nie przeżyli wojny, a my teraz jesteśmy im winni pamięć ponieważ żyjemy nieraz w ich domach i handlujemy w ich sklepach, zresztą nasze groby są na całym świecie i nieraz miejscowi tylko o nie sie troszczą
0 0
$%@!#@^@$^ Brawo! Bardzo dobrze ujete. Prawda jest taka, ze nasze cmentarze na obczyznie sami musimy finansowac by byly zachowane jako tako. Zydzi natomiast zawsze mieli roszczenia a ich zaangaziwanie ogranuczalo sie do robienia halasu i szukania winnych wszedzie tylko nie u siebie. Uciekali z Polski kiedy bylo zle ale tylko Polska dala im najwiecej w historii przywilejow i tylko dlatego tak licznie mogli sie rozwijac i przetrwac wieki.
Europejskie kraje wypedzaly Zydow za ich brak asymilacji i nie tylko. Niech panstwo Izrael sfinansuje koszty utrzymania cmentarza wlacznie z gaza dla ludzi ktorzy beda to robic. Ponadto twierdzenie, ze cmentarz jest bezczeszczony sugerujac ze to miejscowi tacy zli, jest nie na miejscu...ludzie nawet nie wiedza ze poza ogrodzeniem sa pozostalisci.
0 0
"stały czytelnik 2021-09-04 17:54:49
Ale byłby wrzask gdyby Włosi jeździli motorami po cmentarzu na Monte Cassino"
Polski Cmentarz Wojenny na Monte Cassino znajduje się pod opieką Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Rada OPWiM prowadzi tam prace konserwacyjne i remontowe, cymbale. Jaki stały, taki głupi, jprdl!
0 0
@do s itd, skoro przejęliście ich domy i sklepy, mieszkacie w ich domach i handlujecie w ich sklepach, to.... do roboty. Co robiliście do tego czasu, oprócz mieszkania w ich domach i handlowania w ich sklepach, że ich cmentarz na Bachledzkim wygląda jak wygląda? My o swoje dbamy. I sklepy, i domy i cmentarze!
0 0
Wielkość narodu poznaje się po stosunku do tych, którzy wsród nas żyli, tworzyli wzbogacając naszą kulturę i budując siłę gospodarczą. Byli wśród nas, zatem powinniśmy odnosić sie z szacunkiem do miejsc ich spoczynku.
0 0
dziwne bo z @druhem pierwszy raz się zgadzam
0 0
"druh Marek 2021-09-04 20:22:41
(...) powinniśmy odnosić się z szacunkiem do miejsc ich spoczynku." No właśnie, powinniście. Czemu zatem się nie odnosicie,? Wy tylko jedno potraficie, pustosłowie, frazesy, komunały, apele.... słowa, słowa, słowa.... Tymczasem liczą się czyny. Po czynach was poznaliśmy. A raczej ich zupełnym braku. Tak, jak i szacunku do miejsc ich spoczynku. Ot, i cała prawda o was.
0 0
"Zbieramy w tej sprawie fakty - poinformowała nas Kinga Ripper, naczelnik wydziału komunikacji."
Widać że Pani Kinga szlifuje komunikację.
"Na sporcie się pani zna a z resztą jakoś to będzie"
0 0
Skoro modowi nie pasuje.
Bezczeszczone, bo nieogrodzone. Faktycznie kolesie na quadach wiedzą po czym jeżdżą. Dokąd nie walną w kamień macewy. O ile wiedzą co to za kamień. Po ogrodzonym nikt nie jeździ.
0 0
"Bezczeszczone, bo nieogrodzone" Nieogrodzone, bo.... niczyje? Prawdziwy gazda o swoje dba. Ziomale Hołego dbają tylko o kamienice, szczególnie w Warszawie.
0 0
Czy oni zrobili kiedy coś bez rozgłosu i zdęć.
0 0
Żebym wiedział że tam będzie, to bym mu zaniósł kosę i grabie.
Żydzi zawsze szukają gojów.
0 0
tyle gmin zydowskich , bogaci sponsorzy , a oni znowu na POLAKU , za free
0 0
Polacy to nie tylko katolicy, a katolik ma różne narodowości. Jak byli to obywatele polscy to byli Polakami. Wiekszość miała już wtedy też polską krew bo się ludzie mieszali przez tyle wieków. To jak ktoś jest agnostykiem lub ateistą albo z kościoła Reformatorskiego to już nie jest Polakiem? Pisze że miasto wykupiło, to obligatoryjnie przejmuje obowiązki. Co to za kraj który wybiera swoich obywateli !
Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu 24tp.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz