Najpierw Rosjanie wywieźli jej ojca na Kołymę. W kwietniu 1940 roku ośmioletnia Krystyna Wilczyńska z domu Dubowska wraz z resztą familii trafiła do Kazachstanu.

Tragiczne losy, które jak tysiące innych dotkniętych wojną rodaków potrafiła przekuć w piękne, pełne pasji i pożytecznej działalności życie. – Była podporą naszej organizacji – mówi Małgorzata Albrzykowska, szefowa rozwiązanego niedawno zakopiańskiego oddziału Związku Sybiraków. – W jej przypadku stwierdzenie, że nie ma ludzi niezastąpionych, wydaje się nieprawdziwe.

Na step

Krystyna Wilczyńska urodziła się we wrześniu 1931 roku w Wilnie. Dzieciństwo spędziła w majątku ojca w Kobylniku nad jeziorem Narocz. Tam mieszkała do wybuchu wojny. Gdy na tereny II RP wkroczyli Rosjanie, natychmiast wywieźli jej ojca na Kołymę. Nic dziwnego, był wójtem. Została z dwiema młodszymi siostrami i matką, która pracowała jako lekarka. W kwietniu 1940 Rosjanie powieźli ich transportem do Kazachstanu. W domu na stepie dali izdebkę przy tamtejszej rodzinie. Panował głód, a wszędzie było pełno pluskiew. Do tego wszy. Jako mała dziewczynka zazdrościła staremu Kazachowi zręczności w „trzaskaniu pluskiew”. Zawsze wspominała, że ludzie z Kazachstanu byli bardzo biedni i bardzo dobrzy dla zesłanych na stepy Polaków.

W Iranie

Gdy na mocy układu Majski – Sikorski rozpoczęto tworzenie zrębów Polskiej Armii, ojciec rozpoczął starania, by wyciągnąć żonę i trzy córki z Kazachstanu. Najpierw jako lekarka matka Krystyny dostała osobną izbę. Pracowała jako woziwoda. Potem w czwórkę trafiły do Pawłodaru i tam je odnalazł ojciec. Z Armią Andersa wyszli z Rosji do Teheranu. Tam matka Krystyny leczyła tyfus, odbierała transporty kolejnych przesiedleńców. W 1943 roku znaleźli się w Isfahanu. Szach Iranu podarował polskiemu ośrodkowi belę materiału, a mama Krystyny szyła dla małych podopiecznych mundurki. Bo Polacy w nowym miejscu stworzyli swoją szkołę. Jako że rodacy w każdych warunkach dają sobie radę, założyli też harcerskie zastępy w Iranie.

Do domu

Z irańskiej ziemi droga wiodła do domu. Czasem domem stawała się Australia, Nowa Zelandia, niektórzy zawędrowali do RPA czy Indii. A Dubowscy w 1948 roku całą familią trafili do Wałbrzycha. Tam Krystyna poznała swojego męża Macieja. W latach 70. osiedli w Zakopanem. Krystyna Wilczyńska pracowała w „Kresach”, gdzie mieścił się wydział rolnictwa gminy tatrzańskiej.

Gdy w 1989 roku zapanowała wolność, razem z Józefem Kulonem założyła Związek Sybiraków w Zakopanem. On został prezesem, ona sekretarzem Związku, który skupiał sybiraków z całego Podhala, Spisza i Orawy. – Była niestrudzona. Jeździła do szkół, przygotowywała wszystkie nasze uroczystości, bożonarodzeniowe opłatki, wielkanocne spotkania, w każdy poniedziałek dyżurowała w naszej starej siedzibie przy placu Niepodległości – koledzy ze Związku wspominają ją jako doskonałą organizatorkę i wspaniałą koleżankę.  

Krystyna Wilczyńska zmarła w Zakopanem w czerwcu 2009 roku. W sercach wszystkich Sybiraków, przyjaciół pozostanie na zawsze jej uśmiechnięta twarz.

Rafał Gratkowski