Stanisław Marusarz to legendarna postać polskiego narciarstwa. Po latach, dopiero dziś, za sprawą historyka Wojciecha Szatkowskiego, na świat wychodzą ciekawe szczegóły jego kariery. Jak choćby dokładne okoliczności zdobycia przez Marusarza srebrnego medalu Mistrzostw Świata, gdy Polak został oszukany przez norweskiego sędziego.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"9438"}

Tatrzański Orzeł, Król Wielkiej Krokwi, Król Nart – takie określenia najlepiej chyba podsumowują życiorys Stanisława Marusarza – wielkiego, wszechstronnego narciarza, ale także kuriera tatrzańskiego, któremu udało się uciec z gestapowskiego więzienia. O Marusarzu w ramach spotkań zakopiańskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku barwnie opowiadał w sobotę Wojciech Szatkowski, historyk z Muzeum Tatrzańskiego. – Każdy człowiek ma jakieś wady, śledząc jednak życiorys Stanisława Marusarza trudno ich się doszukać. Był to świetny sportowiec, wielki patriota – mówił w czasie wykładu Wojciech Szatkowski.

Początki wielkiej kariery Marusarza nie były jednak usłane różami. Ród Marusarzy pochodzi z Maruszyny. To stamtąd Marusarze przez Gubałówkę trafili do Kościeliska, a później do Zakopanego, na Małe Żywczańskie. Stanisław miał czworo rodzeństwa, była to biedna rodzina. Pierwsze narty król Krokwi musiał wykonywać sam, w tajemnicy przed srogim ojcem, który przez długie lata nie popierał sportowej kariery syna. Młodzi Marusarze potajemnie robili narty z zakrzywianych desek, a zapięcia ze zwykłego drutu.

Na takich właśnie nartach 10-letni Marusarz wygrał pierwsze w swoim życiu zawody na zakopiańskich Lipkach. Tu wypatrzyli go działacze klubu SNPTT Zakopane, w którego barwach zdobywał później tytuły mistrza Polski. Był sportowcem niezwykle wszechstronnym. Wygrywał w skokach, biegach, kombinacji, slalomie, zjeździe.

W czasach przedwojennych Polski Związek Narciarski sprowadzał do naszego kraju norweskich trenerów, którzy przez kilka tygodni pokazywali naszym zawodnikom, jak skakać, jak trenować. To dzięki nim Marusarz dowiedział się, że najważniejszym warunkiem osiągania wyników jest samotny, zdyscyplinowany, całoroczny trening. Dzięki tym wskazówkom latem biegał Drogą pod Reglami z domu na Małym Żywczańskim do Kościeliskiej i z powrotem. Kondycję ćwiczył na niezliczonych górskich wycieczkach.

Cały świat usłyszał o Polaku w 1935 r. na zawodach w Planicy, na największej skoczni świata Velikance. Tam po konkursie odbyły się zawody w biciu rekordu świata. Marusarz zmierzył się z koalicją siedmiu norweskich skoczków. Dwa razy pobił wtedy rekord świata, lądując na 95 i 97 metrze.

Czterokrotnie startował też Marusarz na olimpiadach. Gdyby nie wojenna przerwa, pewnie nasz król nart wziąłby udział jeszcze w dwóch igrzyskach, a na świecie jest tylko kilku zawodników, którzy mogą poszczycić się takim wyczynem – udziałem w sześciu olimpiadach.

Już w czasie igrzysk w 1936 r. w Garmisch-Partenkirchen pokazał Stanisław Marusarz wielki charakter. Na zawody dotarł z 39-stopniową gorączką i dreszczami. Mimo braku zgody lekarza na start – skakał. Zajął piąte miejsce w otwartym konkursie skoków, zdobywając pierwsze w historii Polski punkty na zimowej olimpiadzie.

Jeden z największych sukcesów sportowych odniósł w 1938 r. na Mistrzostwach Świata w fińskim Lahti. Sukces byłby jeszcze większy, gdyby nie norweski sędzia. Marusarz w obu seriach skoków lądował najdalej. W sumie o 5,5 metra wyprzedził drugiego Norwega. W czasie wieczornej dekoracji zwycięzców wszyscy byli przekonani, że to Polak otrzyma złoty medal. Na sali zapanowała konsternacja, gdy puchar za zwycięstwo otrzymał Norweg Ruud Asbjorn. – Sam Norweg był zdziwiony takim werdyktem. Podszedł do naszego skoczka, oddał mu puchar. Marusarz nie mógł go jednak przyjąć – mówił Wojciech Szatkowski.

Po latach zakopiańskiemu historykowi udało się dotrzeć do dokładnych wyników tamtych zawodów, a w szczególności do not sędziowskich. Okazało się, że norweski sędzia „załatwił” zwycięstwo swojemu rodakowi. Marusarzowi przyznał bardzo niskie, swojemu skoczkowi bardzo wysokie noty za styl, przez co złoty medal nasz skoczek przegrał o 0,3 punktu!

Później w polskiej prasie pokazały się wiele mówiące nagłówki: „Tytuł moralnego mistrza świata dla Marusarza”. Polscy kibice docenili wyczyn Marusarza. W plebiscycie „Przeglądu Sportowego” został wybrany na najlepszego sportowca w Polsce.

Wielką miłością Stanisława Marusarza była oczywiście Wielka Krokiew, która teraz nosi właśnie jego imię. O skocznię tę Marusarz już po zakończeniu kariery sportowej dbał jak o oko w głowie. W czasie Mistrzostw Świata FIS w 1962 r. na kilka dni zamieszkał na Krokwi i po wielkich opadach śniegu, które w ostatniej chwili nawiedziły Zakopane, udało mu się skocznię przygotować wręcz perfekcyjnie.

Marusarz to także wielki patriota, kurier tatrzański w czasie II wojny, aresztowany przez gestapo, skazany na karę śmierci, uciekł z więzienia na Montelupich i do końca wojny ukrywał się na Węgrzech.

Był więc Marusarz człowiekiem niemal bez wad i dodatkowo niezwykle żywotnym. Jeszcze w wieku 50 lat oddawał skoki. W dzisiejszych czasach takie wyczyny są praktycznie niemożliwe.

Paweł Pełka