Niemcy wkroczyli do Wysokiej ale koniec końców - zwycięstwo i tak było nasze.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"133113"}

Niemcy dziarsko wkroczyli do wsi. Z przytupem. Walnęli z artylerii, dołożyli działem z czołgu. Serie z mauzerów i „emgiet” nie cichły. Ci od Maczka bronili się niczym Leonidas pod Termopilami. Zyskali na czasie ale w końcu Niemcy i tak wkroczyli do Wysokiej i Spytkowic. 

Rekonstrukcja historyczna przygotowana z rozmachem na polach koło Dworu na Wysokiej oczywiście nie oddawała skali działań wojennych z pierwszych dni wojny. Ale organizatorzy zadbali by wyedukować odbiorcę, nie tylko z wiedzy na temat jednej wielkiej bitwy ale też całego szlaku bojowego, jaki przeszli żołnierze, podkomendni wielkiego dowódcy - Stanisława Maczka. 

Do pierwszych starć w rejonie Wysokiej doszło już pierwszego września 1939. Główna krwawa, wielogodzinna bitwa pancerna rozegrała się drugiego września. Polskie oddziały: 10 Brygada Kawalerii Zmotoryzowanej, 12 Pułk Piechoty, Oddział KOP-u, oraz 24 Pułk Ułanów, dowodzone przez Stanisława Maczka starały się zatrzymać szybki marsz oddziałów niemieckich wkraczających od Słowacji doliną Czarnej Orawy. Manewr miał uchronić Armię Kraków przed okrążeniem. Cel został zresztą osiągnięty, niestety niewielkie polskie siły nie były w stanie powstrzymać świetnie uzbrojonych Niemców dysponujących 200 czołgami. Straty po stronie polskiej 55 żołnierzy i 3 osoby cywilne.

Polscy uczestnicy bitwy pod Wysoką po zakończeniu kampanii wrześniowej przedarli się na Węgry a stamtąd – dalej do formowanej polskiej armii we Francji. Stamtąd podkomendni Stanisława Maczka musieli się ewakuować do Wielkiej Brytanii. Tam generałowi powierzono dowództwo 1 Dywizji Pancernej, która później uczestniczyła w wielkie bitwie pod Falaise i wyzwalała miasta Belgii i Holandii, by na początku maja 1945 roku dotrzeć do bazy Krigsmarine w Wilhelmshaven. 

O wszystkich tych epizodach opowiadała niedzielna rekonstrukcja historyczna na polach pod Wysoką. Na głównej arenie można było zobaczyć ułanów od Maczka z połowy lat trzydziestych na krótko przed tym, jak brygada przesiadła się z koni do czołgów i tankietek. Pokaz wyszkolenia ułanów i umiejętności jazdy konno w szyku, władania szablą i lancą a także opis kawaleryjskiego oporządzenia – robił na uczestnikach spore wrażenie. Na polu bitwy można było zobaczyć w akcji żołnierzy generała Maczka w umundurowaniu i uzbrojeniu z czasów kampanii wrześniowej a także tych samych ludzi w szeregach sformowanej na zachodzie 1 Dywizji Pancernej wyposażonej w doskonałe zachodnie umundurowanie, uzbrojenie i równie doskonałe amerykańskie pojazdy.

Rekonstrukcję „Zaczęło się na Wysokiej a skończyło w Wilhelmshaven”  zorganizowali: Stowarzyszenie na rzecz rozwoju Źródło, Stowarzyszenie na rzecz dziedzictwa TOPO. Patronat honorowy nad imprezą objął Łukasz Smółka, Marszałek Województwa Małopolskiego. Rekonstrukcji patronował także Tygodnik Podhalański.

mk