Mundurowi mogą nie tylko eksmitować brutali z domu, ale także zakazać kontaktów, zbliżania się, a nawet kontaktowania się przez internet.

Od trzech lat to nie ofiary muszą uciekać z przemocowego domu, ale sprawcy mogą być natychmiast wyrzucani na bruk. I policja z tego przepisu korzysta. 

Od 30 listopada 2020 roku policja ma możliwość wydania wobec sprawcy przemocy domowej nakazu natychmiastowego opuszczenia mieszkania zajmowanego wspólnie z krzywdzoną osobą. Może też zakazać  zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia. Po nowelizacji ustawy o policji od 15 sierpnia może też wydać wobec  sprawcy przemocy w rodzinie również zakaz zbliżania się do osoby dotkniętej przemocą  na konkretną odległość ustaloną w metrach. Policjant może też zakazać kontaktowania się z ofiarą za pomocą komunikatorów czy zakazać przebywania w określonych miejscach, takich jak np. zakład pracy, szkoła czy obiekty sportowe. Wystarczy, że będą to miejsca, do których  uczęszcza osoba dotknięta przemocą. Od momentu wprowadzenia tych przepisów małopolscy policjanci wydali już ponad 1000  tego typu zakazów.  

Dwa tygodnie bez wyroku

Nie potrzeba do tego decyzji sądu - policjant podczas interwencji po ocenie ryzyka może nakazać sprawcy natychmiast opuścić mieszkanie. Policjant określa też obszar lub odległość od wspólnie zajmowanego mieszkania, której osoba stosująca przemoc nie może przekroczyć. Ma ona prawo zabrać ze sobą jedynie przedmioty osobistego użytku i rzeczy służące do pracy czy swoje zwierzęta. Jednorazowo też istnieje możliwość zabrania w późniejszym terminie innych przedmiotów, ale jedynie w obecności policjanta i po uzgodnieniu terminu z osobą dotkniętą przemocą w rodzinie.

Przemocowiec musi też podać policji nowe miejsce swego pobytu i numeru telefonu. Ma on prawo złożenia zażalenia do sądu rejonowego. W okresie obowiązywania nakazu policja ma sprawdzać, czy decyzja nie jest naruszana. Jeśli ktoś złamie zakaz, może odpowiadać za wykroczenie z art. 66b za co grozi areszt, ograniczenie wolności albo grzywna. 

Policyjny nakaz opuszczenia domu traci moc po upływie 14 dni, chyba, że sąd go przedłuży. Zobowiązania te tracą również moc, gdy sąd orzecze wobec sprawcy areszt, a także po zastosowania przez prokuratora dozoru i nakazania okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym. Do tej pory stosowano właśnie takie sądowo-prokuratorskie środki zapobiegawcze .

Ustawa antyprzemocowa 2.0

15 sierpnia br. weszła w życie tzw. „ustawa antyprzemocowa 2.0”. Do obowiązujących już przepisów wprowadzone zostały rozwiązania, które umożliwiają izolowanie osób stosujących przemoc domową także poza wspólnie zajmowanym mieszkaniem. Policja (jak również  Żandarmeria Wojskowa) otrzymała uprawnienie, by wydać wobec takiego sprawcy natychmiastowy zakaz zbliżania się osoby dotkniętej przemocą na odległość ustaloną w metrach. 

Możliwy jest także zakaz kontaktowania się z osobą dotkniętą przemocą domową (by uniemożliwić jej nękanie) również za pomocą środków typu mail, telefon, komunikatory internetowe. Można orzec również wobec sprawy zakaz wstępu i przebywania w określonych miejscach, jak zakład pracy, szkoła czy placówki oświatowo-wychowawcze, opiekuńcze i artystyczne, a także obiekty sportowe, gdzie uczęszcza osoba dotknięta przemocą domową lub jej dzieci. 

Zakazy te mogą zostać przedłużone przez sąd. Sąd może także  wydać zakaz kontaktowania się, gdy sprawca przemocy domowej nęka swą ofiarę za pomocą środków komunikacji elektronicznej, wzbudzając u niej poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo w inny sposób narusza jej prywatność. 

Trzeba zaznaczyć, że od 15 sierpnia nakaz natychmiastowego opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia oraz zakaz zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia jest stosowany łącznie, jak jedna z form środków przeciwdziałania przemocy domowej stosowanych przez Policję.

Statystyki i przykłady interwencji

Od momentu wprowadzenia  przedmiotowych rozwiązań prawnych w życie (30 listopada 2020r.) w Małopolsce wydano ponad 1000 policyjnych nakazów opuszczenia przez sprawców przemocy wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia oraz zakazów zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia.  W samym 2020 Małopolska Policja wydała 22 takich nakazów/zakazów. W roku 2021 - 346, w roku 2022 – 371. Natomiast w roku bieżącym już ponad 266 (w tym po 15 sierpnia 2023 – 45).

Jedna z ostatnich interwencji tego typu miała miejsce  27 sierpnia. Policjanci z Komisariatu Policji w Jordanowie zatrzymali 47-letniego mieszkańca powiatu suskiego, który to w miejscu zamieszkania dopuszczał się aktów przemocy wobec członków rodziny. Zgodnie z ustawą antyprzemocową policjanci wydali wobec niego  nakaz opuszczenia domu, a także zakaz zbliżania się do miejsca zamieszkania i zakaz zbliżania się do pokrzywdzonych. 

Zakazy orzekane są bardzo często przez prokuraturę. Na przykład w lipcu olkuscy  policjanci zatrzymali 59-latka, który znęcał się nad swoją żoną. Mężczyzna otrzymał prokuratorski nakaz opuszczenia miejsca zamieszkania, zakaz kontaktu oraz zbliżania się do pokrzywdzonej, a także został objęty policyjnym dozorem.

W przypadku braku respektowania  zakazów, mogą być stosowane izolacyjne środki zapobiegawcze. 51-latek z Dąbrowy Tarnowskiej miał prokuratorski zakaz kontaktowania się i zbliżania do pokrzywdzonej jednak  zlekceważył to i nachodził kobietę. 2 sierpnia, podczas takiego najścia kobieta wezwała policjantów na interwencję. Mężczyzna został zatrzymany, a sąd na wniosek prokuratora  zastosował wobec podejrzanego  tymczasowy areszt 

Na przemoc domową nie można pozostawać obojętnym.

Warto pamiętać, że brak reakcji, to ciche przyzwolenie. Szybka reakcja może ograniczyć poczucie bezkarności agresora i dalszy rozwój konfliktu.  Jeśli jesteś osobą doznającą przemocy domowej lub jej świadkiem, nie wahaj się powiadomić o tym funkcjonariuszy. Można to zrobić dzwoniąc pod numer alarmowy 112 lub do dyżurnego najbliższej jednostki Policji albo skorzystać z platformy Policja e-usługi. (https://euslugi.policja.pl/ - kontakt zwłaszcza dla osób głuchych i słabosłyszących). 

Osoby krzywdzone przez najbliższych powinny znaleźć w sobie siłę, by zgłosić się po pomoc i doprowadzić do ukarania sprawcy. Wsparcie i porady otrzymamy  od operatorów m.in.:

Telefonu dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia” (tel. 800 120 002), Telefonu Zaufania dla Osób Dotkniętych Przemocą w Rodzinie (tel. 800 120 226)Linii Pomocy Pokrzywdzonym (tel. 222 309 900).Jak działać, jeśli obawiasz się o życie lub zdrowie swoje i swoich bliskich: https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/natychmiastowa-ochrona-przed-przemoca2 Jak znaleźć ośrodek pomocy pokrzywdzonym: https://www.funduszsprawiedliwosci.gov.pl/pl/znajdz-osrodek-pomocy