Właściciele pensjonatu w Ponicach wygrali w Strasburgu spór sądowy z polskim rządem. Teraz zamierzają wystąpić o sowitą rekompensatę od samorządu lub o likwidację miejscowego cmentarza.

Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał słuszność skargi, jaką przeciwko państwu polskiemu wnieśli sąsiedzi cmentarza w Ponicach. W 2002 roku małżonkowie – właściciele pobliskiego pensjonatu, którzy od przeszło 20 lat domagają się likwidacji nekropolii, skarżyli się na przewlekłość postępowania administracyjnego i procesów sądowych. Sugerowali też, że urzędnicy naruszyli ich prawo własności. Trybunał uznał zarzuty zawarte w pierwszej części pozwu i przyznał małżonkom odszkodowanie za straty moralne: 15 tys. euro. – Teoretycznie polski rząd mógłby się jeszcze od tego rozstrzygnięcia odwołać, jednak nie sądzę, aby się tak stało. Już wcześniej polska strona była gotowa do zawarcia ugody – relacjonuje przebieg procesu przed strasburskim trybunałem Wojciech Gąsiorowski, pełnomocnik małżeństwa z Ponic. – Ta wygrana to ogromny sukces. Trzeba pamiętać, że do Trybunału wpływają co roku tysiące skarg z naszego kraju. Znakomita większość jest już na wstępie odrzucana. Wyrok korzystny dla skarżących jest naprawdę rzadkością. Do tej pory w Trybunale zapadło może kilkaset wyroków korzystnych dla skarżących z Polski – zaznacza. Adwokat przyznaje, że wyrok, który zapadł przed Trybunałem, nie rekompensuje w pełni kosztów, jakie właściciele pensjonatu ponieśli na trwające 20 lat procesy sądowe. Wygrana ma jednak znaczenie symboliczne. Poza tym otwiera małżonkom możliwość dochodzenia odszkodowania przed polskimi sądami. – Naradzamy się w tej sprawie. Bardzo poważnie bierzemy pod uwagę możliwość wystąpienia do sądu cywilnego. Przecież nie może tak być, że za oknami moich klientów od 15 lat funkcjonuje cmentarz, trwają tam pochówki, mimo że inwestycja nadal nie ma pozwolenia na użytkowanie – zaznacza Wojciech Gąsiorowski. Dodaje, że prawdopodobnie adresatem finansowych roszczeń będzie inwestor – rabczańska gmina.

Historia ponickiej nekropolii sięga końca lat 80. ubiegłego stulecia. Wówczas społeczny komitet, przy wsparciu rabczańskiego magistratu, rozpoczął budowę obiektu. Od samego początku nekropolia miała przeciwników – właścicieli pensjonatu. Małżonkowie przekonują, że uciążliwe sąsiedztwo pozbawiło ich wpływów. Turyści nie chcą wypoczywać w pensjonacie, którego okna wychodzą na groby. Za sprawą konsekwentnych protestów instytucje nadzorcze wielokrotnie wstrzymywały budowę cmentarza, uchylały inne kluczowe decyzje. Przez wiele lat inwestor nie mógł dokonać odbioru. Powiatowy inspektor nadzoru budowlanego nakazał nawet rozbiórkę części „infrastruktury” cmentarza. Właściciele pensjonatu próbowali w sądzie przymusić burmistrza do likwidacji nekropolii i przeniesienia ponad setki pochowanych tam zwłok. Sąd odrzucił pozew a wojewódzki nadzór budowlany uchylił decyzję rozbiórkową. Sprawa wróciła do PINB z zaleceniem, by obiekt zalegalizować.

Nadzór budowlany zezwolił wreszcie na użytkowanie cmentarza. Jednak sąsiedzi nekropolii znowu się odwołali, a sąd administracyjny podzielił ich argumenty. Od niekorzystnego wyroku odwołał się z kolei do Naczelnego Sądu Administracyjnego społeczny komitet. NSA ostatecznie wyeliminował z obiegu prawnego decyzję PINB (pozwolenie na użytkowanie). Argumentował, że inwestor nie zdołał zakończyć postępowania naprawczego. Kilka miesięcy temu nowotarski inspektorat wydał decyzję odmawiającą zgody na użytkowanie nekropolii. Jednak, jak zapewniała nas wówczas szefowa PINB Gabriela Guzik, ta decyzja miała charakter czysto formalny. Rozstrzygnięcie kończyło postępowanie rozpoczęte kilka lat wcześniej i umożliwiło rozpoczęcie kolejnej procedury legalizacyjnej. Wznowione postępowanie dotąd się nie zakończyło. Urzędnicy zapewniają jednak zgodnie, że likwidacja cmentarza nie wchodzi w grę. Argumentują też, że inwestycja nigdy nie była samowolą. Budowa rozpoczęła się po uzyskaniu prawomocnego pozwolenia budowlanego, które dopiero później zostało unieważnione.

Przedstawiciele rabczańskiego magistratu o rozstrzygnięciu przed Trybunałem dowiedzieli się od dziennikarza Tygodnika. – Trudno jakoś komentować tę sprawę. Nic o niej nie wiem. Jeśli pojawi się jakieś oficjalne roszczenie – będziemy się zastanawiać, co z tym zrobić – podkreśla Robert Wójciak, rabczański wiceburmistrz.

Marek Kalinowski