Tradycyjnym Spacerem Pamięci rabczanie uczcili kolejną tragiczną rocznicę zagłady niemal 500 miejscowych Żydów zabitych przez Niemców latem 1942 roku.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"121119"}

Spacery pamięci organizowane już od dziewięciu lat to pomysł trójki rabczan: Grzegorza Moskala, Michała Rapty (współautorzy głośnej publikacji „Mroczne sekrety willi „Tereska”) i Narcyza Listkowskiego. Cała trójka to pasjonaci historii, związani z internetowym blogiem: Historia Rabki, którego główna tematyka to wojenna historia Rabki, zagłada tutejszych Żydów i dzielność "Tereski" – okazałego gmachu przy ulicy Słonecznej w Rabce, w którym w czasie okupacji Niemcy prowadzili szkołę gestapo i kripo. Niemal cała żydowska społeczność uzdrowiska została rozstrzelana w lasku na tyłach Tereski i tam pochowana w zbiorowych dołach śmierci. 

W Spacerach Pamięci uczestniczą co roku nieliczni już żyjący krewni ofiar. Stałym gościem rabczańskich uroczystości jest Anna Janowska, której krewni spoczęli w dołach śmierci na tyłach willi Tereska. W tegorocznych uroczystościach wzięli udział przedstawiciele rabczański władz, duchowni trzech wyznań, był też przedstawiciel Instytutu Pamięci Narodowej. 

Tegoroczny Spacer Pamięci był okazją do przedstawienia makiety tablicy, która ma stanąć na wojennym cmentarzu. Obelisk upamiętni dwa zasłużone rabczańskie  rody żydowskie: Kleinbergów i Pasterów. Obie rodziny zostały niemal całkowicie zgładzone przez Niemców w czasie okupacji. Wojnę przeżyło zaledwie kilka osób.

Symboliczną datą likwidacji rabczańskiego getta jest ostatnia niedziela 1942 roku. Wówczas to komendant miejscowego gestapo, uroczyście przy dźwiękach orkiestry oznajmił zdezorientowanym i przestraszonym  rabczanom o powodzeniu akcji „Reinhardt” - prowadzonej w całym Generalnym Gubernatorstwie operacji eksterminacji Żydów. 

Społeczność rabczańskich Żydów osiedliła się głównie w okolicy rabczańskiego Rynku. Tu, u zbiegu Poniczanki i Raby, blisko targowiska od przeszło dwóch wieków ogniskował się rabczański handel. Tutaj też w położonych na stokach Gilówki domach mieszkali żydowscy sąsiedzi. Tu mieściła się Mykwa, synagoga, dom rabina. Żydzi stanowili ponad dziesiątą część rabczańskiej społeczności. Zeznając podczas procesu kata Rabki mieszkańcy  zdroju wspominali o przerażającej ciszy, która zapanowała w rejonie Rynku po likwidacji żydowskich sąsiadów. 

Większa część rabczańskich Żydów w wyniku selekcji - została załadowana w bydlęce wagony, wypełnione wapnem i wysłana do obozu zagłady w Bełżcu, gdzie prawie wszyscy zginęli. Starsi, słabi i niepełnosprawni zostali zgromadzeni w pomieszczeniach gospodarczych willi Tereska – dawnego żeńskiego gimnazjum, przekształconego przez Niemców w szkołę gestapo i kripo. Niewielkie grupki Żydów były przeganiane do lasku na tyłach Tereski. Zatrzymywali się na skraju wypełnionego wapnem, głębokiego na trzy metry dołu. Esesmani ich rozstrzeliwali…

mk