Jeśli masz siedemnaście lat, od jedenastu zajmujesz się ptakami i właśnie dodałeś nowy gatunek do polskiej awifauny, to ty jesteś ptasiarz nie z pierwszej łapanki.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"129842"}

- Mam 17 lat a w ptakach już siedzę z… 11 - Antoni Karolak z Rabki uśmiecha się rozbrajająco. Już po chwili staje się jasne, że ten cały ptasi wirus Antoniego to żadne nadużycie. Chłopak faktycznie podporządkował swej pasji całe życie.

Zaczęło się zupełnie niewinnie. Przyjaciel rodziny hodował pawie i ozdobne bażanty. Gdy wpadał z wizytą, obdarowywał Antoniego pięknymi, kolorowymi piórami. Antoni zaczął je kolekcjonować. Ciągle też znajdował nowe lotki, sterówki. Zbierał pióra, oglądał. Starał się dociec, do jakiego ptaka należały. Później przyszedł czas na podglądanie ptaków za pomocą lornetki i lunety i na pierwsze ornitologiczne fotografie. Antoni odwiedzał też specjalistyczne strony i nawiązywał kontakty z podobnymi do siebie ptasimi zapaleńcami z całego świata. Tak otworzył się przed Antonim świat birdwatchingu, jak z angielskiego określa się zjawisko kompletnego zakręcenia na punkcie obserwacji ptaków.

W ciągu jedenastu lat swej kariery ptasiarza Antoni spotkał i potwierdził obserwacje 286 gatunków ptaków żyjących z Polsce. Zakładając, że wszystkich stwierdzonych w kraju przedstawicieli awifauny jest 475 - to naprawdę imponujący wynik. Ledwie parę dni temu Antoni z kilku kolegami dodali do listy polskich gatunków kolejny, zupełnie nowy.

Żuraw jak święty Graal

O wyczynie chłopaków informowały ogólnopolskie media. Dołożyć kolejny gatunek do rodzimej awifauny to trochę tak jak odkryć nową planetoidę. Jak to zwykle bywa z spektakularnymi odkryciami - początkowo nic go nie zwiastowało. Antoni od lat odwiedza swojego kolegę i ornitologa Samuela Sosnowskiego. - Była majówka, wolne od szkoły - pomyślałem, żeby pojechać na ptaki - zaznacza Antoni.  

Samuel mieszka na Pomorzu, w sąsiedztwie ujścia Wisły - te tereny to prawdziwa ornitologiczna mekka.  -  Zaczęliśmy od ujścia Wisły. Spotkaliśmy sporo rzadkich, bardzo fajnych gatunków, między innymi szablodzioby. Za radą Łukasza Janochy, postanowiliśmy się przenieść do rezerwatu „Beka” nad zatoką Pucką. Ten obszar to mokradła, bardzo dobre miejsce do obserwacji ornitologicznych. Spodziewaliśmy się spotkać sporo żurawi, które teraz mają lęgi - opowiada Antoni. Pamiętnego piątego maja pojechali na Bekę koło 18. Poruszali się jak zawsze - drogą „betonką”. Na miejscu spotkali inną grupę ptasiarzy, między innymi Marka Biegańskiego i Martę Biegańską. - Robiliśmy zdjęcia, co chwile spotykaliśmy kolegów. Magda poszła dalej a my we czwórkę - przy pomocy lunet obserwowaliśmy łąki - relacjonuje Antoni. Około 19.30 grupka ornitologów była już gotowa zakończyć obserwację i ruszać do domu. Antoni chciał się przygotować do drogi powrotnej. Nazajutrz miał ruszać do Rabki. Około 19.40 ornitolodzy dostrzegli jednak grupę czterech żurawi nadlatujących od strony Władysławowa. Pierwszy zwrócił na nie uwagę Łukasz. Jeden z ptaków wyraźnie od pozostałych odstawał gabarytami. Był mniejszy. - Ten mniejszy leciał przedostatni. Jak na komendę skierowaliśmy w tamtą stronę nasze aparaty. Prawdę mówiąc, spodziewaliśmy się, że zobaczymy zwykłe żurawie. Nasza czujność był trochę uśpiona - śmieje się Antoni. - Samuel podniósł lornetkę do oczu i pierwszy dostrzegł, że ten mały żuraw jest jaśniejszy i ma czerwoną czapeczkę. Wreszcie Samek zaczął wrzeszczeć, że to żuraw kanadyjski, niezmiernie rzadki w Europie i nigdy dotąd nie stwierdzony w Polsce - dodaje rabczański ornitolog.

Aby stwierdzenie mogło być oficjalnie uznane, potrzeba materiału fotograficznego dokumentującego cechy wyróżniające gatunek. Chłopaki jak na komendę chwycili za aparaty i zaczęli strzelać migawkami. Na szczęście żuraw przelatywał nisko, wszelkie wyróżniające szczegóły udało się utrwalić na kilkudziesięciu ujęciach. - Cała obserwacja trwała około minuty, ale mieliśmy wrażenie, że minęła wieczność. Samek rzucił czapką, mnie się zaczęły trząść nogi. To całe zajście wywołało niesamowity strzał adrenaliny, ciężko było powstrzymać emocje, zaczęliśmy wrzucać pierwsze zdjęcia na internetowe grupy ptasiarskie, ale chłopakom po całym dniu w terenie popadały telefony. Tylko moja komórka jeszcze działała. Informacja o naszym sukcesie niemal natychmiast poszła w świat - podsumowuje Antoni.

Żurawie odleciały majestatycznie w kierunku swoich nocnych ostoi. Mimo że nazajutrz inni ornitolodzy próbowali powtórzyć obserwację - żurawia kanadyjskiego już nie zobaczyli.

- Dodaliśmy nowy gatunek na listę zwierząt w Polsce. To naprawdę niewyobrażalny sukces - podsumowuje Antoni.

Żuraw kanadyjski lęgnie się w Kanadzie, zimuje w Meksyku, jest także niewielka populacja tego ptaka w rejonie Kamczatki. Z Europy jak dotąd pochodziły tylko pojedyncze stwierdzenia tego gatunku. Jak żurawie pokonały Atlantyk - można się tylko domyślać. Jedna teoria mówi o pewnej wadzie genetycznej, która sprawia, że ptak poddaje się „odwróconej nawigacji”.  Zmienia kierunek lotu o 180 stopni i tym sposobem po pokonaniu 5 tysięcy kilometrów mógłby dotrzeć do Europy. Kolejna hipoteza sugeruje, że to silne prądy mogą znosić ptaki aż w rejon Wysp Brytyjskich.

Ptasiarz

Choć przypominająca chwilami jakąś obsesję ptasia pasja zawiodła Antoniego do wielu egzotycznych krajów, to jednak sam ornitolog zapewnia, że birdwatchingowi można oddawać się niemal wszędzie. Podhale też jest całkiem wdzięcznym regionem dla rasowego ptasiarza. Choć okolice Rabki z Pomorzem nie mogą konkurować, to i tutaj można obserwować bardzo rzadkie i ciekawe gatunki. Orawa, Gorce, rejon Jeziora Czorsztyńskiego - to również takie lokalne raje ptasiarzy. Nie dalej niż rok temu Antoni zaobserwował bardzo rzadkiego orła cesarskiego dosłownie nie ruszając się z swojego rabczańskiego mieszkania. - To był 29 marzec. Siedziałem przed komputerem, wyjrzałem przez okno i zaciekawił mnie drapieżny ptak szybujący wysoko na niebie - relacjonuje miłośnik ptaków. Antoni dokładnie zlustrował szybownika, wykonał zdjęcia. Okazało się, ze to bardzo rzadki gatunek - orzeł cesarski. - Wcześniej kilkakrotnie obserwowałem tu szybujące orły przednie - zaznacza.

W samej Rabce Antoni zaobserwował i potwierdził obserwacje ponad 90 gatunków ptaków. Oprócz orła cesarskiego trafiły się też inne ornitologiczne „perełki”, jak choćby samica kobczyka - niewielkiego i bardzo rzadkiego sokoła. W lasach Podhala nietrudno namierzyć dość rzadkiego dzięcioła trójpalczastego, sóweczkę, puszczyka uralskiego. Można nawet natknąć się na największego z kuraków - głuszca, czy jego mniejszego krewnego - cietrzewia. - Należy jednak pamiętać, żeby obserwacje ptaków prowadzić etycznie, nie stresując ich i nie płosząc - zaznacza młody ornitolog.

Antoni uczy się w drugiej klasie liceum. Za dwa lata będzie musiał wybrać studia. Już teraz wie jednak, że kryterium wyboru uczelni będzie determinowane ptasiarską pasją. Uniwersytet Gdański jest położony najbliżej najlepszych miejsc do obserwacji. A na wydziale Ochrony Zasobów Przyrodniczych zapewne Antonii nie będzie jedynym ptasiarzem.

mk