Tatarzy w Rabce? Może i byli, ale nie pozostawili po sobie innych śladów, niż nazwy własne. Czy Tatarowa Góra była miejscem pochówku Azjatów – tego nie udało się wyjaśnić.

Zresztą, choć dr Katarzyna Warmińska, socjolog, zajmuje się od lat mniejszością tatarską w Polsce, to przyznaje ona, że potomkowie chanów krymskich żyją jedynie na wschodzie Polski i w Gdańsku. Spotkanie z nią urządziło rabczańskie koło PTTK ramach cyklu „Kulturowy gościniec”.

Według oficjalnych spisów w naszym kraju mieszka obecnie 447 osób tej narodowości. Jednak do tatarskich korzeni przyznaje się blisko 5 tys. osób. Mieli oni przybyć na polskie ziemie jeszcze w XIV wieku, jako osadnicy czy uciekinierzy wojsk Złotej Ordy. Większa fala osadnictwa pochodzi z drugiej połowy XVII w., gdy z kolejnych wypraw wracał Jan III Sobieski. Otrzymali oni ziemię często za zasługi wojenne. – Do dziś czują się jak u siebie, bo, jak podkreślają, swoją krew przelewali za Rzeczpospolitą. Często trzymają nawet dokumenty, świadczące o ich szlacheckim pochodzeniu.

Polscy Tatarzy prawdziwą gehennę przeszli po zakończeniu II wojny Blisko 2 tys. z nich po zmianie granic wyruszyło na Ziemie Odzyskane. Później powrócili w okolice Białegostoku. Dziś mają tam dwa meczety i dwa cmentarze. Dwustu Tatarów osiedliło się w Gdańsku, gdzie do dziś działa największy w kraju meczet, postawiony w latach 90. W sumie w Polsce działa dziś osiem tatarskich gmin wyznaniowych. Podczas spotkania można było wysłuchać też barwnych opowieści, dotyczących codziennego życia i obrzędowości rodzimych Tatarów.

– Czy Tatarzy żyli w Rabce i na Podhalu? Spodziewałam się tego pytania i przewertowałam wiele publikacji, ale nie znalazłam tam jakiegokolwiek śladu. Proszę jednak pamiętać, że jestem socjologiem, a nie historykiem – pozostawiła pytanie z pewnym niedomówieniem dr Warmińska.

Józef Figura