- Każdej partii potrzebne jest myślenie o wartości - przekonuje Weronika Smarduch, szefowa powiatowych struktur PO. Dlatego nowy rok podhalańska Platforma Obywatelska postanowiła rozpocząć od spotkania z filozofem - prof. Tadeuszem Gadaczem, który mówił o etyce w polityce.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"103384"}

Etyki w polityce domagał się ks. prof. Józef Tischner już w październiku 1980 r., kiedy wygłaszał na Wawelu kazanie "Solidarność sumień". Choć kontekst polityczny i społeczny się dziś zmienił, konieczność powiązania polityki z etyką nadal jest bardzo aktualna - przekonywał prof. Tadeusz Gadacz podczas spotkania w nowotarskim hotelu  B&B. Jego wykładu słuchali nie tylko Podhalanie, ale także goście z Brzeska, Nowego Sącza, Tarnowa i Myślenic.

- Szerzy się populizm i nacjonalizm, przesłanki powrotu faszyzmu nie zniknęły. Nigdy, z takim trudem wypracowana w Europie demokracja, nie była tak silnie zagrożona, gdyż wypłukiwane jest w niej prawne i etyczne podglebie - przekonywał podczas wtorkowego spotkania w Nowym Targu filozof. - W Polsce jest łamana Konstytucja, atakowane są niezawisłe sądy, wolne media i autonomiczna edukacja, wyłączane są wszystkie możliwe bezpieczniki demokratycznych instytucji - grzmiał podczas spotkania w  prof. Gadacz. Podkreślał, że era cyfrowa z jednej strony dała każdemu możliwość wypowiedzi, z drugiej jednak stworzyła narzędzie do manipulacji informacjami i propagandy. Nowe technologie wykorzystywane są jako narzędzia do eliminacji politycznych przeciwników i ograniczania wolności. 

- Weszliśmy w erę post-prawdy przyzwalając na publiczne szerzenie się niewyobrażalnej liczby kłamstw. Za erą post-prawdy przyszła era post-polityki. Polityka przestała być troską o publiczne dobro, a stała się domeną rechocących błaznów - mówił filozof z Krakowa.

Po 1989 r. słowo "solidarność" zaczęło tracić na wartości. "Solidarność" zaczęła być traktowana jako środek do skoku na władzę. Słowo to - zdaniem prof. Gadacza - najpierw zaczął dyskredytować upolityczniony Związek Zawodowy Solidarność. - Jeszcze bardziej skompromitowała to słowo pewna mała partia polityczna "Solidarna Polska", która w największym stopniu przyczyniła się  do  rozmontowania instytucji prawa w kraju i uczyniła całe społeczeństwo zakładnikiem swych antyeuropejskich fobii - przekonywał filozof z Krakowa.

Rok 2023 będzie - jego zdaniem - przełomowy. - Staniemy przed koniecznością przywrócenia praworządności, odideologizowania edukacji, przywrócenia dobrych i sprawnych usług publicznych, powrotu do wartości europejskich, przebudowy paradygmatu  polityki z "Kto?" na "Jak?". Mam wrażenie, że wracamy do początku drogi, którą przeszliśmy jako społeczeństwo od 1989 r. - mówił filozof w Nowym Targu. 

Dlatego przypomniał zapomniane w języku polskim słowo "dobromyślność", którym powinno być zastąpione słowo "solidarność". - "Dobromyślność" jest analogiczna do "dobroczynności" i "dobrowolności" czyli czynienia dobra - tłumaczył . - Sprawnie i skutecznie budowaliśmy świat po dwóch wojnach światowych, jednocześnie sprawnie i skutecznie doprowadziliśmy do różnych postaci kryzysu. Rozum natomiast myśli dobrze, gdy kieruje się dobrem  - przekonywał prof. Gadacz. 

Dobromyślność jest tożsama z rozumem, jednak w języku polskim - zdaniem profesora - celniej i bliżej wyraża jego istotę. Myślenie musi być także odpowiedzialne. - Myśleniu konieczna jest nie tylko logiczna sprawność, ale przede wszystkim etyczne dobro. Ale i samo dobro potrzebuje myślenia, gdyż tak jak myślenie bez dobra jest puste, tak dobro bez myślenia może stać się ślepe - uważa filozof, który wprowadza pojęcie "etyki dobromyślności".

- Nie wolno milczeć, gdy dzieje się zło - przekonywał, za Marianem Turskim powtarzając "Nie bądź obojętny". - Żyjemy w kraju, który uważa się za katolicki, a większość z dziesięciu przykazań jest w nim publicznie permanentnie łamana  - podkreślał w swoim wykładzie.

Za niemiecką filozofką Hannah Arendt prelegent podkreślał, że celem polityki powinno być odpowiedzialne działanie na rzecz wspólnoty. - Wolność polityczna to działanie. Nie to, co się posiądzie, ale to, co się czyni - podkreślał. - Rozdawnictwo zabija wolność, nie stwarza możliwości działania. Kupowanie ludzi jest "miękkim totalitaryzmem" - podkreślał filozof.  

Mówił o potrzebie zbudowania racjonalnego państwa, opartego na zasadach prawości, życzliwości, odpowiedzialności, wzajemnego szacunku. Przestrzegał, że etyka w polityce może być niebezpieczna, jeśli skupia się na wartościach najwyższych, ideach, ale nie widzi ludzi, nie ma do nich empatii. Jeśli "używa własnych ideałów jako siekiery do bicia innych po głowie". 

Po wykładzie prof. Gadacza, rozpoczęła się dyskusja poprowadzona przez Leszka Zegzdę,  wieloletniego samorządowca,  byłego wicemarszałka Województwa Małopolskiego a obecnie radnego Nowego Sącza. Dyskusja dotyczyła m. in. upadku autorytetów, podziałów w kraju, obojętności wobec tego, co się dzieje, o kryzysie w szkolnictwie. 

- Polska szkoła wymaga radykalnej zmiany. Należy edukację odebrać politykom. Szkoła musi uczyć krytycznego myślenia, a nie uczy. Dlatego nie mamy społeczeństwa obywatelskiego - uważa prof. Gadacz. - Edukacja także musi być dobromyślna. - przekonywał.

...

Prof. dr hab. Tadeusz Gadacz to wybitny filozof, etyk i humanista, uczeń i wieloletni współpracownik ks. profesora Józefa Tischnera. Erudyta i znakomity mówca (uznany przez studentów za najlepszego wykładowcę w Collegium Civitas).

wysłuchała Beata Zalot