Nasz artykuł "Czarownice z Waksmundzkiej" (nr 32/2023) wywołał dużo emocji i telefonów. Odezwali się m. in. potomkowie Marii Stołowskiej, że informacje o ich krewnej w artykule są nieprawdziwe. Tymczasem bohaterka reportażu przekonuje, że nie opowiadała o tej Marii. Poniżej drukujemy list w tej sprawie.

Nawiązując do artykułu "Czarownice z Waksmundzkiej" (nr 32/2023) i sprostowania, które ukazało się w nr 36 informuję, że moja wypowiedź została zrozumiana opatrznie. Gdybym wiedziała, że istnieje na Buflaku kobieta, czyli Maria Stołowska, o podobnych danych do mojej zmarłej ciotki, nie podjęłabym się na ujawnienie w wywiadzie ani imienia opisywanej osoby, ani jakichkolwiek innych danych. Jest mi niezmiernie przykro, że sprawy nabrały takiego obrotu. Rozumiem żal i emocje, ponieważ stawia to rodzinę Marii Stołowskiej w niekomfortowej sytuacji. Podkreślam, że nie o tą Marię chodziło. Moja ciotka Maria, o której opowiadałam dziennikarce (kuzynka mojego dziadka Stanisława), nie posługiwała się nazwiskiem Stołowska. Owszem, jej panieńskie nazwisko tak brzmiało (była córką Jana i Wiktorii, Jan był wujem mojego dziadka), ale po pierwszym mężu przyjęła nazwisko Bryniarska, a po drugim kolejne, którego nie podaję ze względu na dobro jej rodziny. Drugi mąż miał na imię Stefan, ale był znany, jako Stefuś i pochodził z okolic Spytkowic. Po drugim małżeństwie kontakt Marii się urwał z moimi dziadkami, ponieważ poszła mieszkać do Stefusia. Pamiętam ciotkę, kiedy odwiedzałam ją z babcią w latach 90., mieszkała wtedy w okolicy swojego rodzinnego domu. Maria wraz z siostrą Anną zostały wzięte przez okupantów do przymusowych robót na Górny Śląsk, tam poznały dziewczynę z podkrakowskiej wsi o imieniu Julianna, i po wojnie Anna wyszła za brata Julianny, Alojzego. Maria z pierwszym mężem miała czterech synów i pięć córek, mieszkali oni w gospodarstwie pierwszego męża. Najstarszy był Stanisław, który zginął na torach. Alojzy pracował na kolei i wziął do pracy młodego Stanisława. Tutaj słyszałam różne wersje, ale dziadkowie i sama Maryna twierdzili, że pokłócił się z kimś i tamten go popchnął pod pociąg towarowy. Sprawę zamietli pod dywan, ponieważ ten, kto to zrobił, miał ojca w ZOMO. Oficjalnie powiedzieli, że Staszek się opił i popełnił samobójstwo. Wydarzenie miało miejsce w okolicach Krakowa w latach 60. Pod koniec lat 60. zginął drugi jej syn, Andrzej, który wdał się w bójkę, nieszczęśliwie upadł na krawędź ławki i zmarł. Kolejny syn zmarł kilka lat temu w USA. Mąż Marii zmarł niedługo po śmierci najmłodszego synka. Maria nosiła na jarmark jajka i tam poznała drugiego męża. Z tego małżeństwa ze Stefusiem pierwsze dziecko zmarło zaraz na drugi dzień po porodzie, następna była córka, która żyje nadal. Później była dwójka dzieci - chłopiec i dziewczynka, którzy nie dożyli trzech lat i na końcu dwoje dzieci straciła w wysokiej ciąży. Po ostatnim martwym dziecku kazała Stefkowi porąbać kołyskę i spalić, żeby więcej dzieci nie było. A więcej dzieci nie było, bo Maria była już po czterdziestce. Jednej zimy poślizgnęła się i zepsuła biodro. Wzięła ją do siebie najmłodsza córka i u niej po kilku miesiącach zmarła. Pochowali ją przy Stefusiu.

Historia rodu Stołowskich jest dobrze znana. Mój dziadek słyszał ją od swoich rodziców, może nie w takiej dokładnie wersji. Tę wersję znam od znajomego, który zbiera różne rodowe historie i był tam wspólny mianownik - córka domniemanej czarownicy i syn z nieprawego łoża z rodziny Stołowskich. Należy traktować to jako ciekawostkę, ale z dużą rezerwą, ponieważ wersje wydarzeń mogły się zmienić na przestrzeni lat. Tym bardziej, że historia musiała się dziać najpóźniej w pierwszej dekadzie XIX w., o ile jego dziadek roztrwaniał majątek ostatniego polskiego króla.
Anna (prawdziwe imię i nazwisko do wiadomości redakcji)