22 czerwca 1346 roku król Kazimierz III Wielki wydał przywilej lokacyjny, na mocy którego powstało miasto Nowy Targ. To wydarzenie zapoczątkowało historię jednej z najstarszych i najważniejszych miejscowości Podhala. Dziś, po 679 latach, przypominamy ten przełomowy moment w dziejach miasta.

Nowy Targ został założony na prawie niemieckim – magdeburskim – które było wówczas jednym z najbardziej rozwiniętych systemów miejskich w Europie. Król przekazał przywilej lokacyjny Dytrychowi Szyi, wiernemu i zasłużonemu poddanemu, powierzając mu zadanie utworzenia nowego miasta pomiędzy rzekami Biały i Czarny Dunajec. W dokumencie lokacyjnym, który zachował się do dziś w wersji łacińskiej i polskiej, czytamy:

„...zezwoliliśmy i nakazaliśmy mężowi nam szczególnie użytecznemu, godnemu pochwały i wiernemu imieniem Dytrych, synowi zmarłego Dytryka Szyi, osadzić miasto na prawie niemieckim magdeburskim między rzekami Biały i Czarny Dunajec, którego imię będzie Nowy Targ...”

Miasto od początku powstawało według ściśle określonego planu urbanistycznego. W jego centrum wytyczono duży rynek, od którego wiodły dwie główne ulice – na wschód i zachód. Ten układ przestrzenny przetrwał do dziś i stanowi czytelny ślad średniowiecznego założenia miejskiego.

Wraz z lokacją Kazimierz Wielki ufundował także pierwszy kościół w mieście – świątynię pod wezwaniem św. Katarzyny Aleksandryjskiej, która została patronką Nowego Targu. Jej kult jest do dziś obecny w życiu religijnym i społecznym miasta.

Lokacja Nowego Targu była nie tylko ważnym wydarzeniem administracyjnym i gospodarczym, ale również symbolem długofalowej wizji Kazimierza Wielkiego, który rozumiał znaczenie silnych, dobrze zorganizowanych miast dla rozwoju Królestwa Polskiego. Sam król zapisał w akcie lokacyjnym:

„Pragnąc powiększyć zasięg naszego królestwa i jego dochody, od powiększenia których zależy nasza sława, cześć i korzyści…”

Dziś Nowy Targ, będący administracyjnym, kulturalnym i historycznym sercem Podhala, ma za sobą niemal siedem wieków nieprzerwanej historii. Rocznica jego lokacji to doskonała okazja do refleksji nad przeszłością, ale także do dumy z dziedzictwa, które przetrwało pokolenia.

KK