Dziś przypada Światowy Dzień Godności Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną. Swoimi refleksjami na temat jego bohaterów, a swoich podopiecznych i opowieściami o pracy z nimi, postanowili podzielić się z naszymi Czytelnikami terapeuci z Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczego, czyli nowotarskiej „Chatki”.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"22881"}

Godnie żyć…

O tym, że inny nie znaczy gorszy, nikogo nie trzeba już przekonywać. Wiemy, że osobom niepełnosprawnym należy się szacunek i godne życie. Piękne to hasło, choć nieraz trudno z jego realizacją…

Osoby niepełnosprawne intelektualnie są wśród nas, są częścią naszego społeczeństwa. Kiedy pojawiają się na ulicy czy w sklepie, przyciągają uwagę. Ich niejednokrotnie odmienne zachowanie i wygląd budzą zaciekawienie, zdziwienie, sensację. Bywa to krępujące dla ich opiekunów, którzy często czują się napiętnowani i oceniani. 

Dostrzegając kogoś „innego”, nie sposób udawać, że jego obecność „nie robi na nas wrażenia”. Spoglądajmy jednak dyskretnie i z szacunkiem. 

Dzień Godności Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną jest okazją, by skierować apel do opiekunów, wychowawców i całego społeczeństwa. To my jesteśmy rzecznikami osób niepełnosprawnych intelektualnie - one same nie potrafią zadbać o własny wizerunek i prawidłowe relacje z otoczeniem. Na opiekunach i wychowawcach spoczywa odpowiedzialność. Od nich w dużej mierze zależy, w jaki sposób społeczeństwo odbiera osobę niepełnosprawną.

Niestety, nadal można zauważyć, że osoba niepełnosprawna intelektualnie postrzegana jest przez społeczeństwo jako „wieczne dziecko”, a wygląd zewnętrzny to dla większości pierwsze kryterium oceny. Wiedzmy więc, że mała Kasia w końcu staje się panią Katarzyną - choćby ze względu na wiek kalendarzowy.

Od najmłodszych lat starajmy się wdrażać zasady i normy społeczne w życie osób niepełnosprawnych intelektualnie, aby na miarę swoich możliwości potrafiły je respektować. Pamiętajmy również o tym, by „otwierać świat” osobom niepełnosprawnych intelektualnie. Bowiem, aby taka osoba nie budziła sensacji, musi na co dzień być klientem w sklepie, petentem w urzędzie, wiernym w kościele… Im więcej osób niepełnosprawnych wśród pełnosprawnych, tym mniejsze wywołują zdziwienie. 

Pomóżmy osobom niepełnosprawnym intelektualnie godnie żyć: pomóżmy im poznawać świat, rozwijać się, tworzyć, mówić i być rozumianym, przyjaźnić się, tęsknić, dążyć do czegoś, przeżywać sukcesy i porażki. Tego nie da się realizować, zamykając się na społeczeństwo. 

Na Podhalu istnieje wiele instytucji i organizacji, których celem jest wyjście naprzeciw potrzebom osób niepełnosprawnych intelektualnie. Instytucjonalną pomoc mogą uzyskać nie tylko dorosłe osoby, ale i młodzież oraz dzieci - starsze i te całkiem małe. 

Jedną z takich organizacji jest Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób Upośledzonych Umysłowo w Nowym Targu, w ramach którego działa Ośrodek Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczy z Punktem Wczesnego Wspomagania Rozwoju oraz Środowiskowy Dom Samopomocy. 

Agnieszka Kołodziejczyk-Wiesiołek,
oligofrenopedagog, logopeda 

Otwórzmy szeroko drzwi

do „Chatki”

Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym koło w Nowym Targu, czyli po prostu „Chatka”, to miejsce, w którym osoby niepełnosprawne intelektualnie mogą rozwinąć swoje skrzydła. A że skrzydła mają - tego możemy być pewni! 

Będąc pracownikiem jednej z placówek nowotarskiego PSOUU, piszę niniejsze słowa niejako w obronie „Chatki”. Niestety bowiem wielokrotnie spotykałam się z - moim zdaniem nieco krzywdzącą - opinią panującą wśród lokalnej społeczności, która sprowadza działalność naszego ośrodka do czynności wyłącznie pielęgnacyjnych. Wielu ludzi żyje w przeświadczeniu, że niepełnosprawność intelektualna zamienia życie dotkniętych nią osób w wegetację, całkowicie uzależniając je od opiekunów, którzy karmią, przewijają, karmią, przewijają, karmią... Takiemu obrazowi naszej (zarówno terapeutów, jak i podopiecznych) pracy mówię stanowcze: „nie”.

Jako terapeuci mocno stawiamy nie tylko na poprawę sprawności ruchowej, ale także na rozwój intelektualny naszych wychowanków. Nie ograniczamy się do zapewniania podopiecznym komfortu i zabawy,  ale zachęcamy ich do wysiłku fizycznego i umysłowego. 

Do zadań wychowawców i opiekunów „Chatki” należy również, a może przede wszystkim, dbanie o godność ludzką, rozwój indywidualnych uzdolnień i zainteresowań uczniów - oczywiście zgodnie z potrzebami i na miarę ich możliwości oraz zapewnianie im miejsca w społeczeństwie: przecież nasi wychowankowie są jego pełnoprawnymi członkami! 

Oni mówią, trzeba tylko chcieć ich usłyszeć. Nie zawsze dzieje się to przy użyciu słów. Niekiedy (gdy słowa nie są dostępne dla danej osoby) komunikujemy się alternatywnie - za pośrednictwem gestów, symboli, spojrzeń i dotyku. 

Oni tworzą - nie przeszkadza w tym nawet porażona dłoń. Kolory i kształty wypływają spod ich palców, układając się w niezwykłe kompozycje.

Oni tańczą - każdy za pośrednictwem ruchu oddaje swoje emocje, układając choreografie, jakich niejeden może im pozazdrościć.

Oni kochają i chcą być kochani, potrzebują ciepła, zrozumienia, akceptacji. 

Oni mają swoje marzenia. Czują, pragną, tęsknią. Jak każdy z nas.

Można by wiele pisać na ten temat, bo młodzi „chatkowicze” wiele potrafią i wiele mogą. I staramy się o tym mówić, przekonywać do siebie. Chcemy szeroko otworzyć drzwi „Chatki” na świat. Bo „Chatka” tętni życiem, stwarzając dzieciom i młodzieży do niej uczęszczającym duże możliwości rozwoju. Kto nie wierzy, niech sam zobaczy.

Marcelina Fryźlewicz,
muzykoterapeuta, oligofrenopedagog

O szczęściu słów kilka …

Godność osób niepełnosprawnych intelektualnie… Brzmi podniośle. Ale czy rzeczywiście możemy mówić o godności, patrząc na takie osoby z żalem, litością i ubolewaniem? Czy nie postrzegamy ich jako nieszczęśliwe, skrzywdzone przez los biedne istoty? Wydaje się nam, że niepełnosprawni intelektualnie nie potrafią cieszyć się życiem. A tymczasem są oni pogodni i promienieją szczęściem. Dlaczego?

Bo potrafią cieszyć się z tego, co mają. Z małych, zwykłych rzeczy, których doświadczają każdego dnia - dźwięków ulubionej piosenki, obserwacji lecącego samolotu czy osoby koszącej trawnik za oknem, może rozmowy z kolegą lub opiekunem, malowania, tańca czy zwykłego skakania. Wymieniać można by bez końca. Każdy ma swoje ulubione aktywności. My postrzegamy to jako dziwactwa, wynik choroby. A tymczasem takie zwyczajne wydarzenia wprowadzają radość i harmonię w życie tych osób. Warto zatrzymać się i dostrzec błysk w ich oku. Spróbować poznać i zrozumieć. 

Bo czy przypadkiem nie jest tak, że osoby niepełnosprawne intelektualnie są szczęśliwsze od nas, ludzi ,,zdrowych”, „pięknych”, „mądrych”? Pytanie to nurtuje mnie od dłuższego czasu. Bo czym jest nasze życie? Ciągłą realizacją siebie, podążaniem za czymś lub za kimś, bez zatrzymywania się i dostrzegania rzeczy małych, które są takie ważne. Może to oni powinni myśleć o nas - ,,zdrowych” i ,,mądrych”: ,,Cóż za biedni ludzie. Ciągle czegoś szukają, ciągle za czymś biegają i nie potrafią cieszyć się z tego, co mają. Nie potrafią cieszyć się małymi rzeczami, ciągle czekając na coś więcej”. 

My też możemy nauczyć się czegoś od osób niepełnosprawnych intelektualnie. By się zatrzymać, dostrzec rzeczy, które kiedyś sprawiały nam radość, a teraz przez tę nieustającą gonitwę o nich zapomnieliśmy. Może warto przewartościować naszą definicję szczęścia?

Agnieszka Podraza,
oligofrenopedagog

oprac. pd