"Gombica Staska Kubina” - to będzie iście zbójeckie przedstawienie, a autorzy szukają do niego górali - aktorów amatorów.

Zupełny przypadek sprawił, że w roku 2003 w zbiorach nieżyjącego  już Eugeniusza Wanieka,  artysty – malarza, członka słynnej Grupy Krakowskiej i profesora krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych  znaleziono niepozorną szara teczkę z kilkudziesięcioma rycinami.  Kiedy zajrzano do jej wnętrza, okazało się, że zawiera ona kilkadziesiąt dotąd zupełnie nieznanych rysunków o tematyce tatrzańskiej, z przełomu XVIII i XIX wieku. Ich twórcą był Ignatz Goertler de Blumenfeld, pierwszy porozbiorowy leśniczy austriacki ( urodzony w galicyjskim Złoczowie), skierowany przez cesarza Franciszka II Habsburga  do administrowania lasami tzw. "kamery nowotarskiej", w skład której wchodziły lasy Podtatrza.

Blumenfeld, oprócz  obowiązków zawodowych, wykazywał wielkie zaangażowanie w ściganiu i rozbijaniu luźnych grup rzezimieszków i zbójników, a szczególnie dezerterów z cesarskiej armii, których wówczas na Podhalu nie brakowało.  

Rysunki leśniczego Ignatza Góertlera de Blumenfeld okazały się sensacją wśród znawców tematyki tatrzańskiej. Wśród tych prac, wykonanych z wielką pieczołowitością zwykłym piórkiem i tuszem, można znaleźć na przykład pierwsze dokładne odwzorowanie dzisiejszej Doliny Pięciu Stawów Polskich, z ówczesnymi nazwami stawów, pierwszy rysunek Czarnego Stawu Gąsienicowego z okalającymi go szczytami górskimi oraz zestaw kilkunastu szkiców z Doliny Kościeliskiej.

Jednak największe zainteresowanie w tym znalezisku sprzed dwóch z górą wieków wzbudziła rycina przedstawiająca bandę zbójników i dezerterów, którzy 15 lipca 1809 roku, biesiadowali na polanie pod Siwą Skałą (dzisiaj Siwiańskie Turnie). Dla nas największą wartość, oprócz dokładności w odwzorowaniu strojów i uzbrojenia górali jest fakt, że austriacki leśniczy każdego uwiecznionego na rysunku zbójnika nazwał pełnym imieniem i nazwiskiem a także wskazał z jakiej miejscowości pochodził. 

Dziś wiemy, że harnasiem tej międzynarodówki (w skład bandy wchodzili mieszkańcy Podhala, Luptowa i Spisza) był pochodzący z Zakopanego Stanisław Kubin. Dane z rysowanego przekazu Blumenfelda pozwoliły trafić na ślady tych postaci w ówczesnych kronikach i relacjach z przewodów sądowych  oraz  prześledzić ich wcześniejsze i dalsze losy.

Właśnie te autentyczne zdarzenia z przełomu osiemnastego i dziewiętnastego stulecia posłużyły do przypomnienia współczesnym historii zbójeckiej familii. 

Tomasz Krzyżanowski, leśnik z Tatrzańskiego Parku Narodowego, który miał to szczęście, że był pierwszą osobą, która miała w ręku prace Ignatza Goertlera de Blumenfelda, napisał  sztukę, czyniąc jej bohaterami Stanisława Kubina i jego kompanów. Akcja „Gombicy Staska Kubina”, bo taki tytuł nosi dramat,  obejmuje kilka miesięcy 1809 roku, w których splot zdarzeń sprawił, że losy samego austriackiego urzędnika oraz ściganych przez niego zbójników znalazły swój finał podczas potyczki na tatrzańskiej polanie pod Siwą Skałą. 

Większość akcji, zawartej w trzech aktach sztuki, obejmuje autentyczne wydarzenia, z prawdziwymi postaciami – harnasiem Staszkiem Kubinem czy dezerterem Wincentym Bachledą i innymi, wymienionymi z imienia i nazwiska członkami zbójeckiej watahy. Sama bitwa, która miała miejsce 15 lipca 1809 roku, jest dobrze opisana we wspomnieniach Blumenfelda i przyczyniła się do ostatecznego rozbicia bandy i jej rozproszenia. Krzyżanowski, znany wcześniej bardziej z udanych projektów muzycznych   (Namysłowski z Góralami, „Czarne Karakuły”), użył do napisania dialogów w „Gombicy Staska Kubina”, autentycznej gwary górali z obu stron Tatr,  z jej dziewiętnastowiecznym rodowodem i słownictwem. 

Sztuka okazała się na tyle obiecująca, że Andrzej Dziuk, dyrektor zakopiańskiego „Teatru Witkacego” szybko zdecydował się na jej wystawienie. Premiera przewidziana jest na grudzień br. a na scenie słynnego zakopiańskiego teatru mają spotkać się zawodowi aktorzy i góralscy amatorzy. Reżyserem jest  Rafał Kosecki z Krakowa.

Jak już wspomniano, część obsady scenicznej będzie obsadzona przez aktorów zawodowych. Do zagrania ról zbójników, gazdów i leśnych realizatorzy chcą zaangażować rodowitych górali z Podhala, którym posługiwanie się podhalańską gwarą nie stwarza problemów.

Przesłuchania do ról odbędą się w poniedziałek, 29 czerwca w Bukowinie Tatrzańskiej w godzinach 15-22 (świetlica BCK Dom Ludowy, ul. Kościuszki 87) i we wtorek 30 czerwca w godzinach 10 -20 w Nowym Targu (Miejski Ośrodek Kultury, Al. Tysiąclecia 37, sala Związku Podhalan).

Wszyscy, którzy chcą spróbować swoich sił na scenie prawdziwego teatru mogą kierować uwagi i zapytania pod adresem e-mail: [email protected].

t