Po raz pierwszy - równo po 75 latach od zagłady nowotarskich Żydów - starostwo wraz miastem Nowy Targ organizują obchody tragicznej rocznicy, które obejmą Ochotnicę, Tylmanową, Rabkę i Nowy Targ. Inauguracja - już w najbliższą sobotę w Ochotnicy Dolnej.

Dokładnie 75 lat temu, 30 sierpnia 1942 roku, na nowotarskim kirkucie hitlerowcy rozstrzelali ok. tysiąca Żydów, wśród nich obywateli miasta - lekarzy, adwokatów,  miejskich radnych. Mord na żydowskim cmentarzu był zwieńczeniem prowadzonej od maja tegoż roku na terenie całej Nowotarszczyzny akcji „Reinhard”, której celem było wymordowanie ludności żydowskiej z Generalnego Gubernatorstwa. Kolejne dwa tysiące żydowskich mieszkańców powiatu nowotarskiego popędzono na stacje kolejowe i w towarowych wagonach wysłano do obozu zagłady w Bełżcu.

Po raz pierwszy - równo po 75 latach od zagłady nowotarskich Żydów - starostwo wraz miastem zorganizuje obchody tragicznej rocznicy, które obejmą Ochotnicę, Tylmanową, Rabkę i Nowy Targ. 

Ich inauguracją - już w najbliższą sobotę, 12 sierpnia - będzie Folkowy Festiwal 4 Kultur w Ochotnicy Dolnej, podczas którego zabrzmią - przeplatane historyczną narracją - nuty góralskie, żydowskie, romskie i bałkańskie. Festiwal rozpocznie się o godzinie 13 Mszą św. w intencji ofiar II wojny światowej z Ochotnicy i Tylmanowej oraz o pokój na swiecie i za uczestników festiwalu w kościele pw. Znalezienia Krzyża Świetego w Ochotnicy Dolnej. Potem przeniesie się na teren festiwalu, czyli na os. Centrum 97.

W niedzielę, 27 sierpnia spod amfiteatru w Rabce wyruszy o godzinie 16 Spacer Pamięci, natomiast na środę, 30 sierpnia zaplanowano początek obchodów nowotarskich. Najpierw - o 19 - w MOK wernisaż wystawy „Nowotarscy Żydzi”, ze zbiorów Muzeum Podhalańskiego oraz osób prywatnych, po nim - program słowno-muzyczny pt. „Pamięci tych, którzy żyli z nami” w wykonaniu „Śwarnych”, a następnie koncert muzyki żydowskiej w wykonaniu zespołu „Magda Brudzińska Klezmer Trio” - jednego z najlepszych i najbardziej uznanych w Europie zespołów, wykonujących wokalno-instrumentalną muzykę klezmerską. 

Druga część nowotarskich obchodów tragicznej rocznicy przypadnie na niedzielę, 3 września. O 14 w kinie „Tatry”, czyli dawnej synagodze „Wspomnienie o Żydowskich Mieszkańcach Powiatu Nowotarskiego” wygłosi Karolina Panz - doktorantka Uniwersytetu Warszawskiego, później będą przemówienia a następnie Spacer Pamięci na Cmentarz Żydowski. Tu o 15 rozpocznie się modlitewne spotkanie ekumeniczne, w którym uczestniczyć będzie m.in. Eliezer Gurary - naczelny rabin Krakowa i ks. prałat Stanisław Strojek - dziekan dekanatu Nowy Targ. Na kirkucie - pod pomnikiem i na grobach - złożone też zostaną wiązanki kwiatów oraz kamienie z nazwami miejscowości, z których pochodziły ofiary holocaustu. Rozdawana będzie też pamiątkowa publikacja, poświęcona 75. rocznicy zagłady nowotarskich Żydów.

Przygotowywanym obchodom tragicznej rocznicy poświęcona była ubiegłotygodniowa konferencja prasowa w nowotarskim urzędzie miasta. Uczestniczyli w niej: Tadeusz Królczyk - prezes Stowarzyszenia Wolna Republika Ochotnicka - organizator m.in. Festiwalu 4 Kultur, Marcin Kudasik – szef nowotarskich „Śwarnych” i reżyser przygotowywanego w MOK programu, wiceburmistrz Joanna Iskrzyńska-Steg i reprezentujący starostwo Bogusław Waksmundzki. 

- Centralnym punktem Holokaustu była Polska, a nasi dziadkowie i ojcowie byli jego naocznymi świadkami. I na nas, w kolejnym pokoleniu, też spoczywa ta powinność świadczenia - mówił podczas niej Tadeusz Królczyk. 

Organizatorami rocznicowych obchodów - nad którymi patronat objęło nowotarskie starostwo oraz urząd miasta - są: Powiatowe Centrum Kultury, Stowarzyszenie Zespół Regionalny „Śwarni”, Wydział Kultury, Sportu i Promocji Urzędu Miasta, Muzeum Podhalańskie im. Czesława Pajerskiego, Miejski Ośrodek Kultury w Nowym Targu, Karolina Panz - doktorantka Uniwersytetu Warszawskiego, Zespół Historia Rabki oraz  Fundacja Wolna Republika Ochotnicka. 

- Organizując po raz pierwszy Powiatowo–Miejskie Obchody 75. Rocznicy Zagłady, chcemy uczcić pamięć wszystkich żydowskich dzieci, kobiet i mężczyzn, którzy byli mieszkańcami powiatu nowotarskiego i zginęli w czasie Zagłady. Chcemy przywrócić pamięć o nich współczesnym mieszkańcom tych miejscowości, w których Żydzi przez lata współtworzyli polsko-żydowską rzeczywistość i historię. Niech pamięć o nich przetrwa i będzie przekazywana następnym pokoleniom - piszą organizatorzy w zaproszeniu na uroczystości.

pd