Robert Kowalski - kierownik Muzeum Podhalańskiego, a zarazem prezes nowotarskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego uczestniczył w Krakowie w dwóch ważnych sesjach naukowych.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"48080"}

W przedostatnią środę w Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego miała miejsce  Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Polska w oczach sąsiadów, sąsiedzi w oczach Polaków. Stosunki polsko-słowackie”. Jej celem była prezentacja relacji polsko-słowackich i słowacko-polskich w przeszłości i obecnie. Podstawę konferencji stanowiła wymiana myśli w ramach trzech bloków tematycznych, obejmujących politykę, kulturę i ekonomię. Pozwoliło to na szerokie spojrzenie na zagadnienie wzajemnych wpływów pomiędzy Polską a Słowacją. Konferencja miała charakter interdyscyplinarny, dlatego uczestniczyli w niej historycy, politolodzy, socjolodzy, prawnicy, kulturoznawcy i inni badacze podejmujący temat wzajemnych relacji Polski i Słowacji. Reprezentowali oni ośrodki naukowe z Czech, Polski, Słowacji, Węgier i Ukrainy.

Podczas konferencji Robert Kowalski od lat prowadzący badania relacji polsko-słowackich i polsko-czeskich, a także od czterech lat inicjator i organizator w Nowym Targu międzynarodowych spotkań badaczy dziejów państw Europy środkowo-wschodniej wygłosił referat zatytułowany „Geneza, organizacja oraz zakres planowanych prac polsko-słowackiej komisji delimitacyjnej wiosną i latem 1939 r.” Podstawą opracowania referatu były niepublikowane dotychczas dokumenty z zespołów: Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Sztabu Głównego Wojska Polskiego i Ministerstwa Spraw Wojskowych przechowywane w zasobach Archiwum Akt Nowych w Warszawie oraz archiwalia z Instytutu Polskiego i Muzeum im. Generała Władysława Sikorskiego w Londynie.

Kilka dni później - 21 i 22 maja - w  Uniwersytecie Papieskim odbywała się Ogólnopolska Interdyscyplinarna Konferencja Naukowa pt. „Niepodległość. Idee - fakty - perspektywy". Podczas niej Kowalski  wygłosił wykład wprowadzający pt. „Obchody święta niepodległości na Podhalu, Spiszu i Orawie w świetle afiszy, druków ulotnych, fotografii oraz doniesień prasowych.”

Już na wstępnie swojego wystąpienia wspomniał, iż położenie Podhala oraz w szczególności  Spisza i Orawy w strefie przygranicznej z Czechosłowacją, nie pozostawało bez wpływu na sytuację polityczną i nastroje społeczne przez cały okres międzywojenny. Niezakończony spór o przynależność  tych obszarów do Polski, jaki miał miejsce w latach 1918 - 1924 oraz 1938 - 1939 determinował zarówno władze lokalne, jak również działaczy niepodległościowych do prowadzenia działań o charakterze propaństwowym. Jednym z przejawów takiej aktywności było organizowanie na tych obszarach bardzo uroczystych obchodów odzyskania przez Polskę niepodległości i podkreślanie nienaruszalności granic oraz gwarancji pozostania Spisza i Orawy  w granicach Rzeczypospolitej. Trwałym śladem tych wydarzeń obok tablic i pamiątkowych obelisków, są  afisze i druki ulotne, jakie znajdują się w Muzeum Podhalańskim w Nowym Targu.  Dokumenty te z uwagi na swój bardzo krótki okres funkcjonowania w przestrzeni publicznej stanowią niezwykłą pamiątkę i są bezcennymi dokumentami epoki. Z drugiej strony stanowią niezwykle cenny materiał źródłowy, niezmiernie rzadko wykorzystywany przez badaczy. W kolekcji muzealnej znajdują się afisze, plakaty oraz zaproszenia na uroczystości zawierające nie tylko ich program, ale również - w wielu przypadkach - teksty propagandowe. Informacje zawarte na drukach, w połączeniu z zachowanymi archiwalnymi fotografiami oraz artykułami publikowanymi na łamach „Gazety Podhalańskiej” i „Gazety Podhala”, pozwalają na rekonstrukcje przebiegu obchodów odzyskania niepodległości  na tych obszarach, ale także  na zapoznanie się z nastrojami, jakie towarzyszyły społeczeństwu licznie biorącemu udział w tych wydarzeniach.

oprac. pd