Na Podhalu jest ich przeszło trzystu, w tym 24 dzieci - ale to tylko ci, którzy zapisali się do Polskiego Związku Niewidomych. W rzeczywistości liczba osób, dla których światło, kolor czy kształty to często pojęcia abstrakcyjne, jest znacznie większa.

Czym jest życie bez oczu, można się samemu łatwo przekonać. Wystarczy je zamknąć. I ruszyć ulicami Nowego Targu. Tu dzięki wieloletnim staraniom PZN udało się zamontować sygnalizację dźwiękową. Jednak trzeba sporej wprawy, by zatrzymać się w odpowiednim miejscu. Kto wie, gdzie kończy się chodnik, a zaczyna jezdnia? A przecież wystarczy czterdziestocentymetrowy pas specjalnej kostki z wypukłymi „naroślami”. Nawet w butach z grubą podeszwą nie sposób ich nie poczuć. W wielu miastach już świetnie się sprawdziły.

To jednak tylko jeden z problemów. Niewidomego niekiedy ciężko wyciągnąć z domu. Nie tylko ze względu na bariery, ale także brak odpowiedzi na pytanie „po co?”. Przecież za ścianami mieszkania często nie ma pracy. A jeśli jest, to jej podjęcie grozi odebraniem i tak marnej renty socjalnej. Paradoksalnie – słabo widzący czy niewidomi często z tego względu boją się podejmować pracę. A przecież mogliby spełnić się choćby obsługując infolinię. Tym bardziej że często kończą organizowane przez związek specjalne kursy zawodowe czy językowe. - Kiedyś w Nowym Targu był zakład pracy chronionej, gdzie można było wypracować sobie emeryturę - wspomina Anna Tylka, prezes nowotarskiego PZN. - Teraz niewidomi nie mają na to szans, więc zwykle żyją w ubóstwie. Możliwość podjęcia pracy na Podhalu przez nich to fikcja. Z jednej strony pracodawcy się boją, z drugiej sami niewidomi nie chcą stracić renty. Przecież co roku stają przed komisją i jeśli się przyznają, że pracują, to mogą się pożegnać ze świadczeniem!

Postępująca choroba oczu to także ogromny problem psychiczny. Jak wytłumaczyć dwudziestolatkowi, że warto żyć, skoro świat mu w oczach „gaśnie”? Tymczasem nowotarski oddział PZN może tylko pomarzyć o zatrudnieniu psychologa. Nie ma na to pieniędzy, a przecież jest on tu niezbędny!

Związek działa jak może - w 34-metrowym lokalu niewidomi mogą się spotkać i porozmawiać. Był pomysł zorganizowania kursów orientacji w przestrzeni przy czynnościach życia codziennego, ale do tego potrzebna jest kuchnia i łazienka. PZN stara się więc wysyłać swych członków na kursy gdzie indziej. Organizuje także inne szkolenia, dofinansowuje wyjazdy na turnusy rehabilitacyjne, pomaga pozyskać dofinansowanie do zakupu sprzętu rehabilitacyjnego czy komputera. - Jeździmy też sami na szkolenia uczące, jak pozyskać środki unijne. Szukamy nowych możliwości, ale to nie zawsze się udaje - niekiedy do nas nie docierają informacje o tym, gdzie można składać wnioski. W rezultacie cały czas bazujemy na naszych wiernych sponsorach, którzy wspierają nas od dziesięciu lat - dodaje Anna Tylka.

I dzięki ich wsparciu niewidomi mogą się spotykać co roku podczas obchodów Dnia Dziecka, św. Mikołaja czy corocznej wycieczki. W październiku napiszą o nich gazety przy okazji organizowanego przez nich Dnia Białej Laski. A potem? Potem wszyscy nadal udają, że niewidomych... nie widzimy.

Józef Figura