Z lekcją patriotyzmu z okazji stulecia pierwszego wykonania Roty przyjechali do Nowego Targu Leszek Mazan i Mieczysław Czuma. Tym razem byli publicyści Przekroju zaprezentowali się z nowotarskim chórem w tle.

Wieloletni dziennikarze wówczas jeszcze „krakowskiego” Przekroju słyną nie tylko z barwnych opowieści, ale i wyciągania ciekawostek w swych historiach. Choć temat spotkania wskazywałby na to, że będą opowiadać o historiach powszechnie znanych ze szkół, jak zabory, rugi pruskie czy odzyskiwanie niepodległości, to jednak okrasili to wieloma anegdotami. Jak choćby ta, że Feliks Nowowiejski – autor muzyki do „Roty”, z pochodzenia Warmiak, nie tylko sam w młodości mówił po niemiecku, ale miał też „niską świadomość” swej polskości. To właśnie on, czekając w kolejce u fryzjera, sięgnął po gazetę „Robotnica”, w której przeczytał wiersz Konopnickiej. Utwór zaczynający się od słów „Nie będzie Niemiec pluł nam w twarz” poruszył go tak mocno, że wyszedł z zakładu, udał się na długi spacer po Krakowie, podczas którego ułożył muzykę. Zajęło mu to godzinę. Pół roku później, 15 lipca 1910 r. Nowowiejski dyrygował tysiącosobowym chórem, który śpiewał Rotę podczas odsłaniania Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie. Pieśń śpiewali Polacy z wszystkich trzech zaborów.

Po odzyskaniu niepodległości Rota miała szansę zostać hymnem państwowym, lecz ze względu właśnie na pierwszy wers nie została wybrana. Podobnie jak Boże coś Polskę – pieśń ułożoną na cześć cara Mikołaja I. W swoistym plebiscycie przepadła też słynna I Brygada, gdyż jej melodia pochodziła z operetki wiedeńskiej i Warszawianka napisana do pieśni francuskiej. Wybór trwał długo – ostatecznie dopiero w 1927 roku Mazurek Dąbrowskiego został wybrany na hymn Polski.

Opowieść publicystów obrazowały pieśni wykonane przez młodzieżowy chór – niektóre także z publicznością.

Józef Figura