Badania nazistów na Podhalu podczas okupacji to temat zupełnie nieznany. Pionierska książka na ten temat Stanisławy Trebuni - Staszel będzie pretekstem do rozmowy dzisiaj w nowotarskim Ratuszu.

Po badaniach tych pozostały setki fotografii, kwestionariuszy, ankiet z badań antropologicznych, testów psychologicznych. Przez lata dokumenty te przesiedziały w skrzyniach w USA. Dziś są w posiadaniu Uniwersytetu Jagiellońskiego, a analizy ich podjęła się dr hab. Stanisława Trebunia - Tutka, dyrektorka Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ. Efektem jej 8-letniej pracy nad nieznanymi dokumentami jest książka pt. „Lud zdolny do życia. Górale podhalańscy w oczach niemieckiegookupanta”. To jednocześnie praca habilitacyjna etnolożki pochodzącej z Podhala i jednocześnie zaangażowanej regionalistki.

Najbardziej kompleksowo naziści przebadali Szaflary, badania były przeprowadzane także w Kościelisku, Witowie i innych miejscowościach. Dla mieszkańców była to ogromna trauma. Do tych, którzy jeszcze żyją, autorce pracy udało się dotrzeć i porozmawiać z nimi.   Praca jednocześnie pokazuje, jak długą tradycję ma wykorzystywanie górali z ich bogatą tradycją i kulturą do celów politycznych, jakie mogą być tego konsekwencje. Jak można też naukę wciągnąć w cele polityczne. Pokazuje też siłę nazistowskiej propagandy, która w Niemczech szeroko rozpisywała się o germańskim pochodzeniu górali z Podhala. 

Podhalańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk serdecznie zaprasza już dziś a spotkanie z autorką do nowotarskiego Ratusza (godz. 18). Będzie to okazja do bliższego poznania tematu a także zakupienia książki. Spotkanie uświetni występ Sylwii Basty Silvana.