Rozpędzone auto najechało na sześcioletniego Mariusza, gdy szedł do szkoły. Podobnie zginął Piotrek. Piętnastoletnia Asia wpadła pod koła, gdy wracała do domu po zakończeniu roku szkolnego. Radny Andrzej Majerczyk ostro walczył o bezpieczeństwo w Suchem. Ale i jego zabiła ta powiatowa droga.

- To nie jest bezpieczna trasa. Są dziury, jak wszędzie. Do tego duży spadek, wąsko, a samochodów przybywa. Na prostych odcinkach zwłaszcza młodzi kierowcy rozpędzają się maksymalnie. Kawalerów z fantazją nie brakuje - mówią w Szkole Podstawowej im. Antoniny Tatar w Suchem.

Na przestrzeni ostatnich kilku lat śmierć zbiera swoje żniwo na drodze powiatowej, prowadzącej z Poronina przez Suche do Zębu. Mieszkańcy latami piszą pisma: do wójta Poronina, do starosty tatrzańskiego, do Komendy Powiatowej Policji, do marszałka województwa małopolskiego, do wojewody, do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad.

- Spotykamy się z lekceważeniem ze strony naszego lokalnego samorządu - mówi Krystyna Zabrzewska, dyrektor Szkoły Podstawowej w Suchem - Jak budowano szkołę, w starostwie obiecywali, że wcześniej zrobią chodnik. Zrobili, ale taki kawałek przy samej szkole, żeby dobrze wyszło nagranie w telewizji.

Efekt jest taki, że dzieci boją się chodzić do szkoły. Rodzice, zamiast posyłać swe pociechy do działającej od pięciu lat w nowym budynku placówki, wolą zapisać uczniów do szkoły w Poroninie.

- A część dzieci chodzi do szkoły w Zębie. Idą polami, byle z dala od drogi - dodają mieszkańcy Suchego. Wyliczają dzieci, które ostatnio zginęły pod kołami rozpędzonych samochodów: Piotruś, Mariuszek, Joasia.

Do tego cała masa potrąceń, kończących się powikłaniami, uszczerbkiem na zdrowiu. I stłuczki. Rozbite auta osobowe, autokary, które na śliskiej nawierzchni \"nie wyrabiają\" zakrętów, wjeżdżają w domy. Mieszkańcy dokumentują każde drogowe zdarzenie.

Chodnik to za mało

- Zabiło nam radnego. Samochód go potrącił, miał skomplikowane złamania, trochę pożył, a potem zmarł na skutek powypadkowych powikłań - wspominają Andrzeja Majerczyka. Radny latami zabiegał o poprawę parametrów drogi. Dopóki sam nie uległ wypadkowi.

Ze względu na drogowe zagrożenie dyrektorka szkoły podstawowej prosiła niedawno o interwencję policjantów.

- Wystarczy, że wyślą patrol drogowy. Automatycznie kierowcy jeżdżą ostrożniej. Nie naciskają na pedał gazu. Policja zjawiała się regularnie przez kilka dni. Było dobrze. Ale teraz znowu wszystko wróciło na stare tory. To koszmar, nie droga - tłumaczy Krystyna Zabrzewska.

Mieszkańcy uważają, że nawet postawienie dwóch masztów z fotokamerami - przy szkole i przy remizie, czyli tam, gdzie najczęściej dochodzi do wypadków, znacznie ograniczyłoby liczbę tragicznych zdarzeń.

W starostwie bronią się, że przy szkole jest 400 metrów nowego chodnika.

- W kolejnym etapie wykonamy kolejnych 200 metrów. Teraz mamy do dyspozycji 300 tysięcy złotych. Z tych pieniędzy będziemy łatać dziury w drogach powiatowych. W Rzepiskach, Leśnicy, a także właśnie w Suchem - podkreśla starosta Andrzej Gąsienica Makowski.

Obiecuje, że roboty, poprawiające stan dróg, ruszą jeszcze przed świętami. Przypomina, że przed czterema laty powiat chciał pociągnąć chodnik przez całe Suche.

- Były fundusze unijne, ale nie było zgody kilku właścicieli na budowę chodnika. Niestety, tam jest wąsko, ludzie muszą ustąpić, jak chcą mieć chodnik. Jest tylko jakieś 70 cm pobocza, a na chodnik potrzeba 2,5-3 m szerokości.

Mieszkańcy uważają, że chodnik nie załatwia sprawy. - To tylko kilkaset metrów długości. A droga od mostu przez Suche ma trzy, do Zębu - ok. pięciu kilometrów. Tu trzeba zmian w systemie komunikacyjnym - twierdzi Józef Piech.

Przez wiele lat działał w radzie sołeckiej, wraz z mieszkańcami Suchego tworzy obecnie komitet obywatelski, który forsować będzie nowe rozwiązanie komunikacyjne.

Jeden kierunek

- Problemy zaczęły się 20 lat temu, gdy nasza droga stała się tranzytową. Tędy skraca się jazdę na Słowację, do Czech, jedzie do Suchej Beskidzkiej czy Limanowej. Tragedie dzieją się jednak ostatnimi laty, ponieważ aut przybyło, u nas pojawiły się nowe wyciągi, kolejny będzie budowany niebawem.

Ruch jest potężny, a wzdłuż drogi mieszkają rodziny. Po jednej stronie dziadkowie, naprzeciw dzieci. Wnuki biegają z jednej strony na drugą. Nikt z przejeżdżających przez wieś nie liczy się z ograniczeniami prędkości.

Dodaje, że dużą sztuką jest wyjazd z bocznych uliczek na główną. Problemem jest duży spadek zbocza: z jednej strony auto musi się rozpędzić pod górkę, by wjechać na jezdnię, z drugiej strony - nie zawsze może wyhamować, zjeżdżając w dół po śliskiej nawierzchni.

- Zimą jest dramat. Jedna osoba sama nie da rady. Ktoś musi pilnować i zatrzymywać ruch, żeby można było bezpiecznie wjechać na jezdnię. Dlatego idealnym rozwiązaniem byłaby budowa górą nowej arterii po trasie starej drogi - od Poronina do Suchego.

Od niej poprowadzone zjazdy do istniejącej drogi pozwoliłyby na rozładowanie ruchu, byłoby bezpieczniej, a naszą drogę śmierci można by zamienić na jednokierunkową, z kierunkiem jazdy w dół - wylicza zalety nowej koncepcji Józef Piech. Pomysł będzie forsował wraz z innymi mieszkańcami w starostwie i urzędzie wojewódzkim.

Okazją do działania jest przygotowywana obecnie na zlecenie marszałka województwa strategia komunikacyjna dla całego Podhala. - Tu trzeba zmian, bo tak dalej być nie może. Mówimy głośno, piszemy pisma. Mieliśmy nadzieję, że władze coś zrobią, gdy zaczęły się mnożyć wypadki śmiertelne.

Ale o Suchem nikt nie pamięta. Teraz pieniądze idą na Bukowinę Tatrzańską. Żeby tylko się nie przyłączyła do powiatu nowotarskiego, bo wtedy powiat tatrzański traci rację bytu. Wiele osób potraciłoby ważne stanowiska - tłumaczą na wsi.

Rafał Gratkowski