– Prawie łapanki musimy robić – żalą się bacowie na brak chętnych do juhasowania. To w tym roku największy problem hodowców owiec. Niestety, nie jedyny.

Bacowie co roku przed wiosennym redykiem przybywają do ludźmierskiego sanktuarium. Uroczystą Mszę św. rozpoczyna poświęcenie wody, którą potem pasterze pokropią swe stada. Bacowie odbierają także sajty, nadpalone w ognisku podczas uroczystości Wielkiej Soboty. Tymi szczapami drewna rozpalą pierwszą watrę na szałasie. Jak zwykle w świątyni słyszeli wzniosłe słowa o bacowskim honorze, tradycyjnej religijności i przywiązaniu do tradycji. Jednak nastroje wśród nich nie są najlepsze. I to mimo sukcesu, jakim była unijna rejestracja bryndzy i oscypka.

– Z roku na rok było gorzej, ale teraz jest najgorzej – twierdzi Stanisław Hyrczyk ze Starego Bystrego. – Nie posprzedawaliśmy jagniąt, a mam ich ponad dwieście. Ponad sto było już przygotowanych do wyjazdu. I nie wiadomo, co się stało, podobno auta nie poprzyjeżdżały i nawet nie wiadomo, czyja to wina. I co teraz będzie robić? Kto je kupi, jak nie tylko ja nie sprzedałem?

Nowym, bardzo poważnym problemem stał się brak juhasów na bacówkach. Stanisław Hyrczyk od osiemnastu lat wypasa owce w okolicach Jabłonki. Zwykle jego kierdel liczy blisko tysiąc sztuk. W tym roku będzie pracował z czterema pomocnikami, podczas gdy w poprzednich latach zwykle było ich przynajmniej pięciu. Baca i tak może mówić o szczęściu, bo niektórzy nie mogą znaleźć ani jednego pomocnika.

Zdaniem Jana Janczego, prezesa Regionalnego Związku Hodowców Owiec i Kóz, jedną z przyczyn zapaści hodowli jest brak dopłat w terenach górskich i brak rządowej polityki rolnej. Te same słowa powtarza zresztą co roku. – Jeśli ministerstwo nie da po 100 zł dopłaty do owcy matki, to za parę lat będzie tu taki rezerwat, jak u Indian, i paru baców z kilkoma owcami koło chałupy – przestrzega.

Oscypek, który miał być ratunkiem na wszelkie bolączki, nie załatwi problemu. Co z tego, że jego cena pójdzie w górę, jeśli wzrosną także koszty pracy i produkcji. Co gorsza drogi oscypek jest także z rezerwą przyjmowany przez Europejczyków. Podczas targów serowarskich w Turynie polskie stoisko jak zwykle było oblegane, jednak chętnych na ser za 10 euro z roku na rok jest coraz mniej. Niektórzy, widząc cenę, odchodzą, by dogadać się z kimś innym i wziąć oscypka po połowie, żeby taniej było. Europa też ubożeje.

A co z niesprzedanymi owcami? Janczy przyznaje, że jego związek miał pomysł, który jednak nie wypalił – wykupem owiec miała się zająć agencja rynku rolnego. Jednak tymczasem zmienił się jej statut i na dziś może ona dofinansować przechowalnictwo, a nie skup. – To nas nie ratuje. Bo co? Kupimy, zamrozimy – i co dalej? Gdyby były przepisy jak w Niemczech czy Francji, gdzie rolnik może ubić i sprzedać sam do sklepu – to byśmy nie mieli problemu w ogóle! Ale jak trzeba wieźć do ubojni, gdzie za sztukę trzeba zapłacić 30 zł, to finalny produkt musi kosztować jak w tej chwili po 40–50 zł, zamiast 12–15! Nam zależy, by ta jagnięcina trafiała bezpośrednio do konsumenta! Dziwne, że myśliwy może ubić zwierzę, rozebrać i sprzedać do punktu skupu. Dlaczego tego nie może hodowca? Tym bardziej że tak dużo mówi się o agroturystyce, a przecież aż się prosi, by ta jagnięcina trafiała prosto do turysty! – podsumowuje Janczy.

Józef Figura