Bacówki, szałasy, osady. Polana Biały Potok w Witowie znika na naszych oczach.

To co było klejnotem w koronie Gminy Kościelisko umiera pod naporem pieniądza i letniskowego biznesu. Polany na granicy Kościeliska i Witowa znikają na naszych oczach. Tam, gdzie prowadzono wypas kulturowy, gdzie na wiosnę rozścielały się dywany krokusów, dziś wyrastają kolejne bacówki, sklepy z serkami, szałasy i osady. Rosną płoty, ogrodzenia, domki dla turystów. W lutym alarmowaliśmy, że kolejne osiedle domków w Witowie rośnie mimo oporu sąsiadów. Właściciele sąsiadujących z inwestycją terenów w listopadzie 2024 roku alarmowali naszą redakcję o rozpoczętej budowie. Bo choć po obu stronach drogi wojewódzkiej w Witowie wiele się dzieje, kolejne mniejsze i większe osady pączkują w błyskawicznym tempie, to cztery nowe budynki stawiane na środku polany są solą w oku wielu okolicznych mieszkańców. 

Wójt Gminy Kościelisko Roman Krupa wyjaśniał, że już rok temu gmina zgłosiła do nadzoru budowlanego rodzącą się inwestycję. Od razu, gdy tylko ktoś zaczął wykonywać tam prace budowlane. Chodziło o utwardzenie terenu rolnego. Późniejsze zgłoszenie dotyczyło też drogi, która w tym miejscu powstała.

- Z informacji, które posiadam, nadzór budowlany przyjął skargę za zasadną i prowadzi postępowanie. Nie jesteśmy stroną takich postępowań, więc nie wiemy na jakim jest etapie. Sprawa została również zgłoszona do Dyrektora Południowomałopolskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu i mamy jego odpowiedź w tej sprawie. Została ona przekazana na policję - zaznacza Roman Krupa, wójt Gminy Kościelisko.

Przypomina, że Polana Biały Potok jest niemal w całości objęta planami zagospodarowania przestrzennego. Dlatego też gmina stale monitoruje zagospodarowanie terenów, wszelkie prace są zgłaszane do zbadania pod kątem zgodności z przepisami prawa budowlanego do nadzoru budowlanego. Tyle że w nadzorze budowlanym toczy się już kilkadziesiąt takich postępowań.

Mimo działań gminy w lutym budowlańcy wylewali beton na łące. Bez przeszkód postawili fundamenty czterech domków. Parę dni temu na stojących, drewnianych konstrukcjach pojawiły się dachy. - Prowadzimy postępowanie w tej sprawie - potwierdza Jan Kęsek, powiatowy inspektor nadzoru budowlanego. - Wydaliśmy postanowienie o wstrzymaniu robót. Wysłaliśmy pisma do właściciela terenu. Mieliśmy trudności w dotarciu do inwestora, który przebywa w USA. 

Pytany o fizyczną możliwość zastopowania prac, inspektor bezradnie rozkłada ręce. - Możemy jedynie administracyjnie powstrzymywać prowadzących budowę. Nie mamy możliwości fizycznego zatrzymania prac. Wydajemy postanowienia o wstrzymaniu robót, potem prowadzimy postępowanie legalizacyjne, jeśli jest możliwość zalegalizowania budowy. Tak stanowią przepisy budowlane - podkreśla Jan Kęsek. 

O tym, że Polana Biały Potok ginie na naszych oczach, piszemy od kilku lat. W 2021 roku alarmowaliśmy, że u wylotu Doliny Lejowej powstają kolejne domki letniskowe. 

Do lat 90. ubiegłego wieku Polana Biały Potok była objęta planem zagospodarowania przestrzennego, w którym znajdowały się zapisy, że śródleśne polany to m.in. tereny przeznaczone dla gospodarki rolnej i leśnej oraz pastersko-wypasowej. Polana jest unikatem przyrodniczo-kulturowym na skalę całych Karpat i Europy. Zachowały się na niej fragmenty krajobrazu, na który składają się elementy przyrody nieożywionej i ożywionej, stanowiącej harmonijną całość. Przykładem mogą być krokusy, których rozwój związany jest z obecnością owiec.

Polana Biały Potok jest terenem cennym przyrodniczo, ponieważ rosną tu liczne gatunki rzadko występujące w Karpatach. Położona jest w Południowomałopolskim Obszarze Chronionego Krajobrazu. W prognozie oddziaływania na środowisko dla tego terenu czytamy m.in.: "Z uwagi na występujące tu gatunki roślin chronionych i typ siedliska najwłaściwszym sposobem użytkowania Polany Biały Potok jest utrzymywanie pasterstwa. Każdy inny sposób użytkowania tego terenu może negatywnie oddziaływać na przyrodę i poszczególne elementy środowiska. Również zachowanie w niezmienionym stanie wilgotności i czystości gleb oraz czystości wód tego terenu jest decydujące dla zachowania występującej flory i fauny".

Jakiś czas temu, pisząc o Polanie Biały Potok, poprosiliśmy o komentarz profesora Zbigniewa Mirka, botanika, który od lat zajmuje się badaniami na Białym Potoku. Jest też wybitnym znawcą szaty roślinnej Karpat, w szczególności Tatr i Podtatrza.

Prof. Zbigniew Mirek tłumaczył wtedy, że Polana Biały Potok to absolutny unikat w skali Karpat. - Nigdzie w polskiej części tych gór nie znajdziemy takiego nagromadzenia wyjątkowo cennych gatunków roślin i zwierząt chronionych, reliktowych i endemicznych, związanych z niespotykanie dużym zróżnicowaniem istniejących na tym terenie wszystkich niemal typów torfowisk oraz typowego dla regionu zróżnicowania łąk i pastwisk - wyliczał profesor. 

W całym kompleksie polany odnotowano ponad 100 gatunków roślin i zwierząt chronionych prawem, w tym także gatunków priorytetowych, takich jak języczka syberyjska czy poczwarówka Geyera. Niemniej ważne są siedliska NATURA 2000 notowane na tym obszarze. Są one notorycznie niszczone przez kolejne, dewastujące inwestycje. 

Rafał Gratkowski