Marszałek był w Bukowinie Tatrzańskiej przynajmniej raz. Istnieje dokument, potwierdzający ten historyczny fakt.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"10719"}

„Było to we wrześniu 1904 r. Piłsudski z panią Marią przyjechali do Bukowiny, wioski góralskiej koło Zakopanego, gdzie poeta Andrzej Strug miał chatę. Strug z żoną zapraszali zwykle co roku bliskich przyjaciół na uroczystość rocznicy ślubu” – czytamy w książce Roma Landau’a „Piłsudski Hero of Poland” w tłum. Zofii Kraskowskiej-Siwickiej.

To jedyne źródło, z którego poznajemy bliższe szczegóły wizyty marszałka w Bukowinie Tatrzańskiej. Nie wiadomo, jak długo przebywał u górali, czy była to tylko wizyta jednodniowa i kto jeszcze znalazł się wśród zaproszonych przez poetę gości.

Dom, gdzie przybył Piłsudski, znajduje się na Olczańskim Wierchu. Na ścianie budynku umieszczono tablicę pamiątkową. Według zamieszczonych tam informacji, w tym domu Józef Piłsudzki po raz pierwszy wypowiedział nurtującą go od dawna myśl, że armia polska musi powstać. Nie można szczegółowo określić, o czym jeszcze rozmawiał marszałek podczas pobytu w Bukowinie Tatrzańskiej.

Na podstawie książki Landau’a wiadomo tylko tyle, że \"mówił o swojej pracy, opowiadał o Syberii i Cytadeli. Wpadł nagle w gniew przeciw Rosji, cytował wyjątki ze Słowackiego i Wyspiańskiego. Potem mówił o przyszłości. Nie tej przyszłości spowitej w nieokreślone sny niejasnych pragnień, ale o faktach, które stały się częścią jego samego.

O potrzebie stworzenia polskiej armii, jej posłannictwie, jej budowie. Widział ją przed sobą – coś czego bronił, czego potrzebę wyjaśniał. Gdy chłodny wiatr tatrzański wepchnął firanki do wnętrza pokoju i ukazał przyjaciołom, że już dawno po północy – wiedzieli, że polska armia powstanie. Kiedy tylko Ziuk mówił o jakimś planie tak zdecydowanie jak o tym – plan ten musiał być wykonany”.

Pamięć o wizycie Józefa Piłsudskiego w Bukowinie Tatrzańskiej próbował odświeżyć Stanisław Budzyński. Z jego inicjatywy zostały niegdyś zorganizowanie obchody 90. rocznicy pobytu marszałka w domu na Olczańskim Wierchu oraz umieszczona pamiątkowa tablica na ścianie budynku. – W 1904 r. Piłsudski szukał różnych możliwości pomocy dla Polski. Moim zdaniem, spotkanie w Bukowinie było najprawdopodobniej pretekstem do tego, aby porozmawiać o sposobach dążenia do niepodległości.

Niestety, nie ma żadnych tekstów opisujących wizytę Piłsudskiego u górali, poza fragmentem książki „Piłsudski Hero of Poland” – mówi Stanisław Budzyński z Bukowiny Tatrzańskiej. Niestety, nie żyją też naoczni świadkowie, którzy mogliby zdać relację z pobytu marszałka w podhalańskiej wsi. 

Monika Para