Kąpiel w zimnym strumieniu w Wielki Piątek przed wschodem słońca chroniła ludzi i zwierzęta od chorób skóry. Huby święcone w Wielką Sobotę miały moc magiczną – „strzegły” domy przed pożarem.

Ze świętami wielkanocnymi wiązało się kilka magicznych obrzędów. Najstarsi bukowianie pamiętają, że Wielki Piątek był okazją do tego, by wyleczyć np. choroby skóry. – Dawniej małe zwierzęta przebywały w izbie z domownikami, dzieci je głaskały, więc zarażały świerzbem siebie i dorosłych – opowiada Katarzyna. – Ludzie nie znali na to lekarstwa. Czekali na Wielki Piątek, aby umyć się w potoku. W czasach mojego dzieciństwa, czyli w latach 50. ub. stulecia, nie chodziliśmy już do strumienia, ale było wielkie mycie w izbie. Wstawaliśmy wcześnie rano i każdy kolejno zażywał kąpieli.

Katarzyna pamięta z opowieści słyszanych w dzieciństwie, że dawniej niektórzy mieszkańcy Bukowiny przed wschodem słońca wyprawiali się do pobliskich strumieni, by „oczyścić” ciało z chorób. Zdarzało się, że dzieci niechętnie zażywały zimnej kąpieli. – Czasami na polach leżał jeszcze śnieg, mimo to każdy musiał się umyć. Ojciec zazwyczaj kąpał się pierwszy, aby nie zgorszyć dzieci. Każdy przynosił czyste ubranie na zmianę, a to stare trzeba było spalić. Od tej pory nikt „świerzbiącek” nie miał. Górale wierzyli, że woda w Wielki Piątek ma uzdrawiającą moc. Gospodarze obmywali też chore zwierzęta, woda „leczyła” świerzb u koni i zranienia.

Ważną rolę odgrywały skorupki ze święconych jajek. Kiedy gospodarze orali pole, pod pierwszą skibę wkładali resztki święconki. Miało to zapewnić urodzaj i chronić rośliny przed gradobiciem. – Przed wyjazdem na orkę gospodyni kropiła święconą wodą oraczy, pług, konia, a do zboża przeznaczonego do siewu wkładała osobno poświęcone skorupki. Bez tego nie rozpoczynało się prac w polu. Najstarsi mieszkańcy pamiętają, że w rogu roli gospodarze ustawiali małe krzyżyki wykonane z wierzbowych gałązek, poświęconych w Palmową Niedzielę. To także chroniło przed nieurodzajem.

Do dziś w Bukowinie Tatrzańskiej zachował się zwyczaj przychodzenia z hubą po święcony ogień w Wielką Sobotę. Jedna z bukowianek wspomina, że w jej domu huba suszyła się w słonecznym i przewiewnym miejscu pod strzechą. W Wielką Sobotę przynosiło się w hubach święcony ogień z kościoła do domostw – trzeba było 3 razy okrążyć dom z dymiącą hubą i odmówić pacierz. Okadzane były także zwierzęta w stajniach. Gospodarze uważali, że chroniło to ludzi i zwierzęta przed urokami, a zabudowania – przed pożarem. Używano huby, bo tak łatwiej było przenieść ogień, niż za pomocą świeczki.

Obecnie młodzi bukowianie także przychodzą po święcony ogień. Andrzej, uczeń I kl. gimnazjum, huby zbiera już latem i jak twierdzi, ma zapas na kilka lat. – Okadzam swój dom oraz domy niektórych sąsiadów. Chodzę 3 razy naokoło budynków. Mój wujek wchodzi z hubą do stajni i dymem okadza zwierzęta, jak dawniej. Okadza je, przechodząc z hubą w kierunku zgodnym z ruchem słońca  – opowiada. Jego kolega Janusz pierwszy raz był przy święceniu ognia, kiedy miał 6 lat. Towarzyszył wówczas dziadkowi. – Hubę zawsze przynosił nam sąsiad. Ma ich wiele, więc nie musiałem szukać w lesie. Pamiętam, że dziadek dawniej okadzał też domy sąsiadów – wyjaśnia.

Monika Para