Widowisko „Na polanie przy sałasie” zespołu Regle z Poronina oraz „Zoloty” Toporzan z Tenczyna to zwycięzcy tegorocznego – XXV Międzywojewódzkiego Sejmiku Wiejskich Zespołów Teatralnych w Bukowinie Tatrzańskiej. To im jurorzy przyznali rekomendacje do udziału w Sejmiku Teatru Wsi Polskiej w Tarnogrodzie w październiku tego roku.

Na scenie Teatru Ludowego przez sobotę i niedzielę można było oglądać najlepsze teatry wiejskie z województw małopolskiego, śląskiego i podkarpackiego. Często była to okazja do poznania dawnych obrzędów, magicznych zabiegów, zapomnianych już zwyczajów.

W sumie publiczność zobaczyła 7 widowisk. Spośród nich komisja wyłoniła te, które pojadą jesienią do Tarnogrodu, gdzie odbywa się ogólnopolski finał.

Pojadą tam poronianie z widowiskiem  „Na polanie przy sałasie”. Akcja spektaklu rozgrywa się 15 sierpnia, w święto maryjne, kiedy na Wiktorówkach jest odpust. Uczestnicy odpustu odwiedzają pobliską bacówkę. Baca wysyła pomocnika po muzykę i rozpoczyna się wspólna zabawa – seria góralskich śpiewów i tańców.  „Grupa zaprezentowała się w sposób wiarygodny i na wysokim poziomie artystycznym. Szczególną uwagę przykuwała czwórka juhasów, którzy naturalnością bycia, jakością śpiewu i zróżnicowanym ubiorem ukazali fragment autentycznego żywobycia na hali” – podkreślali jurorzy.

Razem z góralami z Poronina, do Tarnogrodu pojadą Toporzanie z Tenczyna ze spektaklem „Zoloty”. Ich widowisko pokazuje swoiste targi o wiano, odbywające się pomiędzy rodzicami Kasi i Józka.

Panie z Koła Gospodyń Wiejskich z Męciny przypomniały z kolei szereg magicznych czynności, które towarzyszyły przyjściu na świat dziecka („Narodziny dziedzica”). Jak wyglądało plecenie kobiałek przypomniał zespół, który przyjechał aż z województwa śląskiego.

Natomiast dzięki Grupie Obrzędowej Koła Gospodyń Wiejskich z Laskowej można było zobaczyć, jak kiedyś wyglądało kiszenie kapusty.

Dla samych aktorów taki Sejmik jest ważny nie tylko dlatego, że mogą pokazać się przed szerszą publicznością. To także okazja, by posłuchać opinii fachowców. Każdy ze spektakli jest szczegółowo omawiany przez członków komisji artystycznej, wypunktowane są rzeczy najlepsze, wartościowe, a także błędy i potknięcia. I jak się okazuje, największym problemem dla grup – jak twierdzi prof. Lech Śliwnik, przewodniczący komisji artystycznej – jest zrobienie scenariusza do spektakli teatru obrzędowego, przełożenie tego, co jest życiem, na teatr.  

Gospodarz Sejmiku – bukowiański Dom Ludowy, który od lat współpracuje z Towarzystwem Kultury Teatralnej, został w niedzielę  uhonorowany przez Zarząd Główny TKT medalem 100-lecia Towarzystwa Kultury Teatralnej.

Beata Zalot

***

– Teatr obrzędowy, który „odkurza” często zapomniane już zwyczaje, to najczęstsza i najcenniejsza forma w teatrze wiejskim – przekonuje prof. Lech Śliwonik, który przewodniczył komisji artystycznej Międzywojewódzkiego Sejmiku Wiejskich Zespołów Teatralnych w Bukowinie Tatrzańskiej. Rozmawia z nim Beata Zalot.

– Jak ma się teatr wiejski w Polsce?

– Ma się nieźle, ale Bukowina Tatrzańska nie odzwierciedla kondycji teatrów wiejskich w Polsce. Bukowina to miejsce szczególne, manifestujące kulturę tego regionu. Tu nigdy ta praca nie została przerwana. Mało jest w Polsce takich enklaw.

– Co dziś kryje się pod pojęciem „teatru ludowego”? W jakim kierunku on podąża?

– Dominują spektakle obrzędowe – bardzo dobrze, bo to najcenniejsze, co mogą nam przekazać teatry wiejskie. Aktorzy nie muszą udawać, grać, mogą po prostu „być”. To teatr wartościowy ze względu na swój autentyzm, a także przekazywane wartości. Aktorzy tych teatrów to archiwiści, którzy wygrzebują, dokumentują zapomniane zwyczaje. Często tylko dzięki nim te obrzędy trwają jeszcze.

– Czasem podczas Sejmiku Wiejskiego możemy na scenie oglądać Moliera, Fredrę czy innych klasyków.

– Rzeczywiście, obserwuję nawrót teatru dramatycznego. Grane są sztuki Fredry, Zapolskiej, Moliera. Skąpo reprezentowane, ale obecne w teatrze wiejskim są także nowsze formy – teatr małych form, kabaret, teatr jednego aktora.