Gdyby tak znaleźć się w Szczawnicy sprzed 100 lat. Kiedyś pienińskie uzdrowisko wyglądało zupełnie inaczej. Plac Dietla tętnił życiem przez cały rok. W ciemnych podziemiach kawiarni "Zbójnicka Piwnica" leżakowały butelki ze szczawnicką wodą, a w pachnącym igliwiem Parku Górnym goście grali w krykieta i tenisa.

Na występy do Dworca Gościnnego przyjeżdżali aktorzy z całej Polski. Podobnie jak kuracjuszom, szczawę przynosiły im ubrane w stroje góralskie "podawajki". W pijalniach można było posłuchać, jak gra wojskowa orkiestra.

Nad czystością miasta czuwała komisja zdrojowa, która pilnowała, by "chorzy piersiowo" korzystali z kieszonkowych spluwaczek. Kiedyś Szczawnicę nazywano "Królową wód Polskich", "Polską Szwajcarią".

Wędrówkę po dawnym uzdrowisku należy zacząć od...

Placu Dietla - który nazwę zawdzięcza Józefowi Szalay`owi, ówczesnemu właścicielowi uzdrowiska.

Długo miejsce to szczawniczanie i kuracjusze nazywali po prostu rynkiem. Rano odbywały się tutaj targi, a wieczorami zabawy i rauty przy lampionach.

Tak było do lipca 1971 r. i powodzi, która zniszczyła plac. Przegląd Lekarski tak opisał to wydarzenie: "To było prawdziwe szaleństwo wód! Nagle rozlega się silny huk. Zapadło się sklepienie kanału, ziemia poruszała się, padły drzewa, wszystko leciało w przepaść z trzaskiem i łoskotem.

Woda popłynęła przez kiosk, wystawiony nad zdrojem Magdaleny. Podstawa pomnika Dietla wisiała w powietrzu. Wszędzie słychać było przeraźliwy krzyk i żałosny płacz rodziców, szukających swych dzieci. Popłoch."

Kawiarnia Zbójnicka Piwnica u wylotu drogi na Bryjarkę - do połowy XIX w. właściciele uzdrowiska w podziemiach budynku magazynowali butelkowaną wodę. Szczawą z pienińskiego kurortu zachwycała się cała Polska.

Szczawy - kwaśne wody, którymi lekarze ze zdroju leczyli gości. Szczawnicka woda miała skutecznie pomagać na spazmy, kobiecą bezpłodność, wycieńczenie rozpustą.

Przy źródłach od rana ustawiały się kolejki kuracjuszy. Kurację wodą rozpoczynało się od wypijania jednego kubka szczawy. Do podawania wody we wszystkich pijalniach zatrudnione były najładniejsze włościańskie dziewczęta, tzw. "podawajki", ubrane w regionalne stroje.

Park Górny - założył go w 1824 r. Jan Kutschera. Przez wiele lat miejsce to było przedmiotem szczególnej troski kolejnych właścicieli uzdrowiska.

Józef Szalay z rzadkich okazów drzew szpilkowych komponował gaje i skwery. Cały park obsadzony był mnóstwem kwiatów, których zapach przeplatał się z balsamiczną wonią drzew. Ulubioną rozrywką kuracjuszy była gra w krykieta.

W latach osiemdziesiątych XIX w. na jednym z wyższych tarasów parkowych powstał chodnik, z którego rozpościerał się widok na górną Szczawnicę.

Chodzić nim mogły jedynie osoby odpowiednio "ukostiumowane". W okresie międzywojennym duże połacie ziem położonych nad parkiem obsadzono modrzewiami, a w samym parku powstały place do gry w tenisa.

Współczesne rzeźby, znajdujące się na terenie parku, wykonała w latach 1960-63 Maria Chudoba-Wiśniewska, absolwentka poznańskiej WSP.

Rozrywki i przyjemności. Kuracjuszom, wypoczywającym w Parku Górnym, każdego dnia przygrywała kapela wojskowa. W Dworcu Gościnnym, który spłonął w 1962 r., można było w czytelni zakładowej zagłębić się w lekturze pism codziennych oraz tygodników. Była w nim także duża sala, w której odbywały się przedstawienia teatralne, koncerty śpiewaków, muzyków i monologistów, rauty oraz dancingi. Te ostatnie raz w tygodniu urządzała komisja zdrojowa.

Obok budynku Dworca Gościnnego znajdował się plac tenisowy, z którego korzystali goście już od godz. 8 rano.

Park Dolny - urządził go Władysław Dąbski w latach w 1861-68.

Przeszło 100 lat temu było tu pastwisko. W górnej części parku stoją 2 branżowe domy sanatoryjno-wypoczynkowe. Znajduje się tu także nieczynna altana zdroju "Wanda", a obok niej murowana kaplica, która jeszcze w latach 1867-88 służyła jako pijalnia.

To właśnie przy tej pijalni do 1880 r. był dzwonek, którym kuracjusze dzwonili na podawajkę, by przyniosła im wodę ze źródła "Wanda".

Komunikacja - Już w latach 1920-25 ze Szczawnicy do Nowego Targu i Nowego Sącza kursowały autobusy i auta luksusowe. Przejazd w jedną stronę kosztował 10 zł.

Na stacjach kolejowych w obu miastach do dyspozycji podróżnych były wygodne powozy i landa. Jazda do uzdrowiska powozem, za który trzeba było zapłacić 30-35 zł, trwała około 4 godz.

Aneta Dusik Foto | 1. Bazar. 2| Plac Dietla. 3| Podawajki.