Podpalacz z Pienin dowódcą państwowej straży pożarnej na Śląsku. Przeszłość, która nie daje spokoju.

- Sprawę znam tylko z anonimów, które do mnie docierały. Jak przyjmował się u nas do służby, to złożył oświadczenie o niekaralności - mówi nie kryjąc zaskoczenia komendant Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej, w której w stopniu aspiranta funkcję dowódcy sekcji pełni Przemysław P. z Krościenka.              

Pieniny w ogniu

2011 rok. W Pieninach palą się zabudowania gospodarcze, budynki, wille. Czasem, w ciągu jednego dnia płonie kilka zabudowań. Ludzie tracą majątki. Gospodarze truchleją o swoje stodoły, które w mgnieniu oka trawi ogień. Nocami pilnują dobytku. Nikt nie ma żadnych wątpliwości, że w okolicy szaleje podpalacz. Straty szacuje się na kilkaset tysięcy złotych.  

Szokujące zatrzymanie

Kiedy policja zatrzymuje sprawców, nikt nie może uwierzyć, że to oni. Pięciu młodych strażaków przyznaje się do winy. Najmłodszy, Przemysław P., ma wówczas 17 lat. Najstarszy - 23. Odpowiadają za serię podpaleń, w tym zabytkowych willi Małuja i Alma w Szczawnicy, należących do spadkobierców hr. Stadnickiego. Akt oskarżenia trafia do sądu w Nowym Targu, jednak sprawcy czekają na proces na wolności.

Awantura o strażaków

Od tego czasu mijają lata, ludzie zaczynają zapominać. Czasem tylko ktoś oburza się, że chłopcy ciągle są strażakami. W 2012 r. robi się głośniej, gdy najmłodszy podpalacz u boku swojego ojca, członka zarządu OSP, puka do drzwi mieszkańców Krościenka, oferując im strażackie kalendarze. Oburzenie jednak szybko mija, czas robi swoje. Już bez większego echa przechodzi nawet protest Kazimierza Cepucha, członka Zarządu Oddziału Gminnego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych w Krościenku. Zasłużony strażak po 30 latach służby rezygnuje, protestując przeciwko brakowi konsekwencji przełożonych wobec strażaków podejrzanych o podpalenia. Argumentuje wtedy, że nadal uczestniczą w działaniach ratowniczych krościeńskiej jednostki, są obecni także na związanych ze strażą uroczystościach, a na dodatek jeden z nich, ten najmłodszy, Przemysław P., kształci się w szkole pożarniczej.

Wyrok

Wyrok w pierwszej instancji zapada dopiero po dziewięciu latach. W 2020 roku w Nowym Targu cała piątka skazana zostaje na kary od półtora do dwóch lat więzienia oraz kary pieniężne. Najmłodszy, Przemysław P., słyszy wyrok 1 roku i 6 miesięcy więzienia w zawieszaniu na 3 lata. Ma wpłacić też 5 tys. zł na Narodowy Fundusz Ochrony Zabytków oraz 5 tys. zł dla właścicieli podpalanych willi.

Apelacja

Wszyscy skazani odwołują się od wyroku. W Sądzie Okręgowym w Nowym Sączu rozpoczyna się rozprawa apelacyjna. Ostatnie posiedzenie ma datę 18 października 2024 roku. Strony składają dodatkowe wnioski o analizy ekspertów, nie ma więc co liczyć na szybki finał. Na ławie oskarżycieli posiłkowych zasiadają przedstawiciele rodziny Mańkowskich, właścicieli willi Alma i Małuja.  

Nie mogę grzebać w jego przeszłości

Przemysław P. służy w straży na Śląsku już osiem lat - Jeśli strażak zostanie prawomocnie skazany z Kodeksu Karnego, wina była umyślna i będzie udowodniona, wtedy skończy się jego strażacka kariera - wyjaśnia sytuację Przemysława P. komendant straży ze Śląska. W jego głosie słychać, że ma dylemat. Mówi, że będzie chciał jeszcze konsultować się w tej sprawie z przełożonymi. Dopytuje, kiedy ma się ukazać tekst w gazecie. - Nigdy z nim o tym nie rozmawiałem. Zresztą, nigdy też nie przyszedł, żeby o tym opowiedzieć. Tak to osądziłem, że nie mam prawa grzebać w jego przeszłości. To szkoła pożarnicza weryfikowała jego przydatność do służby. Ale to dobry strażak - dodaje komendant.

Milczy

Gdy po raz pierwszy docieram do Przemysława P., jest na służbie. Jak został zatrzymany miał 17 lat - najmłodszy w grupie podpalaczy. Dziś to 31-letni, poważny ratownik. Jest zaskoczony i zdenerwowany prośbą o rozmowę. Obiecuje się skontaktować w ciągu kilku dni. Ostatecznie odmawia komentarza. Podczas procesu sądowego jego prawnik domaga się uniewinnienia. Jego przyszłość w straży zależy od tej apelacji.    

Jurek Jurecki